# European Sky Shield Initiative (ESSI) European Sky Shield Initiative (ESSI) to ambisyjny europejski projekt mający na celu stworzenie zintegrowanego systemu obrony powietrznej bazującego na ziemi, obejmującego zdolność do zwalczania pocisków balistycznych i dronów. Inicjatywa ta została zaprezentowana jako odpowiedź na rosnące zagrożenia dla bezpieczeństwa Europy, szczególnie w kontekście konfliktu na Ukrainie i agresji rosyjskiej. ## Geneza і ewolucja projektu ### Pierwsze kroki (2022) Inicjatywę zaproponował kanclerz Niemiec Olaf Scholz w sierpniu 2022 roku w odpowiedzi na rosyjskie ataki na infrastrukturę Ukrainy. Propozycja powstała w środowisku wzrostu niepokoju o ograniczone europejskie możliwości obrony przed takimi zagrożeniami, jak rozmieszczone w Królewcu rosyjskie systemy rakiet balistycznych 9K720 Iskander. W październiku 2022 roku piętnaście państw europejskich (Belgia, Bułgaria, Czechy, Estonia, Finlandia, Niemcy, Węgry, Łotwa, Litwa, Holandia, Norwegia, Słowacja, Słowenia, Rumunia і Wielka Brytania) podpisało deklarację o przystąpieniu do inicjatywy kierowanej przez Niemcy. Projekt ma również na celu wzmocnienie systemu NATO NATINADS. ### Poszerzanie współpracy (2023-2024) W lutym 2023 roku do projektu dołączyły Dania і Szwecja, a w lipcu tego samego roku państwa neutralne - Austria і Szwajcaria - podpisały deklarację o przystąpieniu. Szwajcaria przyjęła wniosek z poprawką w październiku 2024 roku, co wywołało pytania o przyszłość і praktyczność ich polityki neutralności. W lutym 2024 roku rząd niemiecki ogłosił, że do inicjatywy przyłączą się Grecja і Turcja. Francja pozostaje sceptyczna odnośnie tej inicjatywy, twierdząc, że obecne plany zbyt mocno opierają się na sprzęcie і technologii spoza Europy. Rząd francuski był niezadowolony z wykluczenia francusko-włoskiego systemu SAMP-T z ESSI. ### Ostatnie przyłączenia і plany (2024-2025) W kwietniu 2024 roku premier Donald Tusk wyraził zamiar przystąpienia Polski do projektu. W lutym 2025 roku do inicjatywy oficjalnie przystąpiły Albania і Portugalia, a łączna liczba państw uczestniczących wzrosła do 24. ## Struktura i technologia ESSI opiera się na wielowarstwowej strategii obrony, która obejmuje: ### Systemy obronne - **Krótki zasięg**: Skyranger 30 - **Średni zasięg**: głównie IRIS-T SLM - **Daleki zasięg**: MIM-104 Patriot - **Bardzo daleki zasięg (egzoatmosferyczny)**: Chec-3 ### Kluczowe inwestycje W czerwcu 2023 roku niemiecki Bundestag zatwierdził kwotę prawie 4 mld euro na zakup od Izraela systemu przeciwrakietowego Chec 3, a umowę podpisano w listopadzie 2023 roku. W lutym 2025 r. rozpoczęto budowę Arrow 3, którego początkowy potencjał ma zostać osiągnięty w 2025 roku, a pełna zdolność operacyjna ma zostać osiągnięta do roku 2030. Zapowiedziany przez Niemcy zakup systemu rakietowego Chec 4 w maju 2025 r. uważa się za kluczowy, długoterminowy element wkładu Niemiec w ESSI. Chec 4, będący obecnie w fazie rozwoju, zapewni warstwę obrony wysokościowej, uzupełniającą istniejące systemy, takie jak IRIS-T SLM i Patriot. ## Powiązania z innymi projektami ESSI ma bliskie powiązania z innymi systemami obrony: - System obrony przeciwrakietowej Aegis - Żelazna Kopuła - Złota Kopuła - Inicjatywa Obrony Strategicznej - Narodowa Obrona Przeciwrakietowa - System obrony przeciwrakietowej NATO - Program Wisła - Program Narew ## Perspektywy rozwoju Kanclerz Niemiec wyraziła nadzieję w grudniu 2022 roku, że system ten zostanie rozwinięty w ciągu najbliższych pięciu lat. Projekt ESSI reprezentuje strategiczny krok w kierunku większej integracji obrony europejskiej i zmniejszenia zależności od systemów spoza Europy. ## Wpływ na bezpieczeństwo europejskie ESSI ma na celu stworzenie spójnego, skalowalnego systemu obrony, który zapewni lepszą ochronę przed szeroką gamą zagrożeń, w tym rakietami balistycznych, kryzysowymi і dronami. Projekt ten może zrewolucjonizować podejście Europy do bezpieczeństwa zbiorowego і stworzyć fundamenty dla dalszej integracji obronnej na kontynencie.