Klawiatura komputerowa – uporządkowany zestaw klawiszy służący do ręcznego sterowania urządzeniem lub wprowadzania danych. W zależności od spełnianej funkcji klawiatura zawiera klawisze: alfabetyczne, numeryczne, znaków specjalnych, funkcji specjalnych lub o znaczeniu definiowanym przez użytkownika. Klawiatury jako podzespoły wejściowe występują w różnych urządzeniach, takich jak klawiszowe instrumenty muzyczne, kalkulatory, telefony, tokeny czy komputery. Modele klawiatur komputerowych mają zazwyczaj około 100 klawiszy. W obudowy klawiatur wbudowuje się również dodatkowe elementy sterujące (np. gładzik, dodatkowe przyciski, pokrętła, suwaki), kontrolne (diody LED) oraz złącza (np. czytnik kart pamięci, porty USB, gniazda słuchawkowe), przeznaczone najczęściej do obsługi multimediów. == Konstrukcje == Ze względu na sposób działania, klawiatury dzieli się na: mechaniczne – historycznie najstarsze; ruch klawisza za pomocą systemu dźwigni, cięgien i układów mechanicznych bezpośrednio wykonuje czynność użyteczną (np. napęd dźwigni w maszynie do pisania, przestawienie tarczy w arytmometrze mechanicznym); stykowe – ruch klawisza powoduje zwarcie (rzadziej rozwarcie) w układzie elektrycznym lub elektronicznym: sprężynowe, membranowe – wykonane z kilku warstw (najczęściej poliestru lub poliwęglanu): folii dekoracyjnej z nadrukiem graficznym, folii bazowej z obwodem nadrukowanym farbami przewodzącymi (w technice sitodruku) oraz folii dystansowej. Naciśnięcie klawisza powoduje zwarcie obwodów na polach stykowych między dwiema elastycznymi membranami, z gumą przewodzącą (najczęściej stosowane) – wciśnięcie klawisza dociska gumę przewodzącą do obwodu drukowanego, co gwałtownie obniża rezystancję między końcówkami pola stykowego, zamykając obwód; bezstykowe: optoelektroniczne – ruch klawisza wsuwa lub wysuwa przesłonę do/z transoptora, pojemnościowe – rzadko stosowane; klawisz połączony jest z elementem zmieniającym pojemność współpracującego kondensatora, najczęściej poprzez wsunięcie się między okładziny, kontaktronowe – naciśnięcie klawisza przysuwa magnes do kontaktronu, wymuszając zwarcie styków, z efektem Halla (magnetyczne) – ruch klawisza mierzony jest przez czujnik wykorzystujący efekt Halla, wykrywający zmianę pola magnetycznego generowanego przez magnes osadzony w przełączniku; układ mierzy ciągłą głębokość wciśnięcia z dokładnością do 0,1 mm (w zakresie 0,2–3,8 mm), co umożliwia regulację punktu aktywacji oraz przypisanie wielu akcji do różnych głębokości wciśnięcia; ekranowe: dotykowe – na ekranie wyświetlany jest układ klawiszy; dotknięcie zaznaczonego miejsca wprowadza znak, co wymaga zastosowania monitora dotykowego, klasyczne – na ekranie wyświetlany jest układ klawiszy, a kliknięcie myszką w wybranym miejscu wybiera znak; wariant ten nie wymaga specjalnego monitora. Zaletą klawiatur ekranowych w porównaniu z fizycznymi jest możliwość łatwej zmiany formy i prezentacji wielu zestawów znaków dla różnych alfabetów; wirtualne – obraz klawiatury wyświetlany jest na płaskiej powierzchni, a układ optyczny analizuje, które obrazy klawiszy są dotykane. == Zasady działania == Na klawiaturze komputerowej każde naciśnięcie lub zwolnienie klawisza jest wykrywane przez wbudowany mikrokontroler. Układ ten na bieżąco analizuje matrycę styków i wysyła do komputera sygnał w postaci kodu szesnastkowego, zwanego scancode. Samo naciśnięcie wyzwala kod wykonania (ang. make code), natomiast puszczenie przycisku – kod przerwania (ang. break code). Klawiatury bezprzewodowe do komunikacji z komputerem wykorzystują podczerwień lub fale radiowe. W przypadku podczerwieni klawiatura musi znajdować się w niewielkiej odległości od odbiornika i mieć z nim kontakt optyczny. Przy komunikacji radiowej odległość ta może przekraczać 5 metrów. Stosowane jest również łączenie klawiatur z komputerem za pomocą standardu Bluetooth. Klawiatury wprowadzające znaki łacińskie występują najczęściej w układzie QWERTY (nazwa pochodzi od pierwszych liter w lewym górnym rogu klawiatury), rzadziej QWERTZ (klawiatury niemieckie lub polskie w układzie maszynistki) czy AZERTY (francuskie). Stosowane są również inne układy, jak klawiatura Dvoraka (z 1936 roku), zaprojektowana w celu zwiększenia prędkości pisania w języku angielskim. Rozkład znaków QWERTY klawiatury komputerowe odziedziczyły po klawiaturach mechanicznych maszyn do pisania. Układ ten, wymyślony w latach 70. XIX wieku przez Christophera L. Sholesa, został opracowany ze względu na problem blokujących się dźwigni w maszynach podczas szybkiego pisania – klawisze z najczęściej powtarzającymi się sekwencjami liter celowo umieszczono w taki sposób, by mechanicznie leżały możliwe daleko od siebie. Długotrwała praca na klawiaturze może prowadzić do zespołu RSI. == Historia == Zanim wykształciły się klawiatury komputerowe w dzisiejszym kształcie, pierwsze komputery (takie jak ENIAC w 1946 roku czy UNIVAC w 1951 roku) do wprowadzania danych wykorzystywały zmodyfikowane dalekopisy (ang. teletype) oraz elektromechaniczne maszyny do pisania współpracujące z nośnikami papierowymi, m.in. kartami dziurkowanymi. Przełom nastąpił w połowie lat 60. XX wieku (m.in. przy rozwijaniu systemu Multics), kiedy zaczęto łączyć układ klawiatury bezpośrednio z monitorami ekranowymi (tworząc tzw. terminale wideo), co wyeliminowało pośrednictwo papieru w komunikacji z maszynami obliczeniowymi. Pierwszym komercyjnie cenionym standardem stał się zaprezentowany w 1984 roku IBM Model M. Do najczęściej wykorzystywanych historycznych i współczesnych typów klawiatur w systemach komputerowych należą: 82-klawiszowa i 83-klawiszowa – wczesne modele dla komputerów PC/XT (istnieją konwertery pozwalające na podłączenie klawiatur AT jako XT); 84-klawiszowa – klawiatura typu AT; 101-klawiszowa – standardowa klawiatura rozszerzona (Enhanced) m.in. o oddzielny blok numeryczny; 104-klawiszowa – klawiatura 101 rozszerzona o dodatkowe klawisze modyfikujące (np. klawisz Windows); multimedialna (np. 145 klawiszy) – klawiatura rozszerzona o dodatkowe klawisze funkcyjne (audio, skróty systemowe), często wyposażona w moduł kodowania i zapamiętywania klawiszy. == Układ == Schemat przedstawia typowy układ klawiszy klawiatury używanej w komputerach PC. Wybranie klawisza na poniższym schemacie przekierowuje do artykułu o tym klawiszu. == Klawiatury dla graczy == Klawiatury przeznaczone do gier komputerowych (gamingowe) stanowią wyodrębnioną grupę urządzeń, w których konstrukcja jest podporządkowana parametrom takim jak minimalizacja opóźnień (input lag), trwałość podzespołów oraz personalizacja fizyczna. W urządzeniach tego typu dominują przełączniki mechaniczne, optoelektroniczne (wykorzystujące wiązkę światła do rejestracji kliknięcia) lub magnetyczne (bazujące na efekcie Halla). Te ostatnie umożliwiają płynną regulację punktu aktywacji oraz funkcje takie jak Rapid Trigger, pozwalającą na ponowną aktywację klawisza natychmiast po rozpoczęciu jego ruchu powrotnego. Charakterystyka pracy przełączników dzieli się zazwyczaj na liniową (płynny ruch), taktylną (z wyczuwalnym oporem) lub klikającą. Klawiatury te produkowane są w różnych formatach rozmiarowych: Pełnowymiarowe (100%): zawierają blok numeryczny i klawisze funkcyjne. TKL (Tenkeyless, 80%): pozbawione bloku numerycznego. Formaty kompaktowe (75%, 65%, 60%): redukujące obudowę poprzez usunięcie bloku strzałek, klawiszy systemowych, a w wersji 60% również górnego rzędu klawiszy funkcyjnych F1–F12. Standardem technologicznym w tej grupie jest wysoki polling rate (od 1000 Hz do 8000 Hz) oraz implementacja technologii N-Key Rollover (NKRO) zapobiegającej blokowaniu sygnału przy jednoczesnym wciśnięciu wielu klawiszy. Modele wyższej klasy posiadają nakładki (keycaps) wykonane z tworzywa PBT (często metodą double-shot), wbudowaną pamięć profilów oraz systemy podświetlenia RGB. == Rodzaje klawiatur == QWERTY / QWERTZ / AZERTY / Klawiatura Dvoraka standardowa klawiatura klawiatura multimedialna alfabet arabski na klawiaturze alfabet aramejski na klawiaturze alfabet grecki na klawiaturze alfabet gruziński na klawiaturze alfabet hebrajski na klawiaturze alfabet łaciński na klawiaturze belgijska klawiatura brytyjsko-amerykańska klawiatura duńska klawiatura hiszpańska klawiatura niderlandzka klawiatura niemiecka klawiatura polska klawiatura esperancka klawiatura szwedzka klawiatura węgierska klawiatura włoska klawiatura alfabet ormiański na klawiaturze cyrylica na klawiaturze bułgarska klawiatura rosyjska klawiatura ukraińska klawiatura pismo hinduskie na klawiaturze pismo chińskie na klawiaturze pismo azerbejdżańskie na klawiaturze pismo koreańskie na klawiaturze pismo japońskie na klawiaturze pismo aramejskie na klawiaturze pismo Braille’a na klawiaturze == Zobacz też == klawiatura muzyczna pisanie bezwzrokowe == Przypisy == == Linki zewnętrzne == Historia klawiatur. molecki.transport.pwr.wroc.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-06-25)]. Wieża Babel klawiatur – różnorodne konwersje