Ranczo – polski serial komediowy w reżyserii Wojciecha Adamczyka, emitowany w TVP1 w latach 2006–2009 oraz ponownie w latach 2011–2016. TVP w grudniu 2025 ogłosiła wznowienie produkcji Rancza w formie sześcioodcinkowej serii przewidzianej do emisji w 2026, która będzie jedną, spójną historią i domknie wszystkie wątki. Jak zapowiada reżyser, nakręcony w 2026 roku sezon będzie oficjalnie ostatnim. Podtytuł 11. serii nosi tytuł „Zemsta wiedźm”. == Historia i opis == Akcja serialu rozgrywa się w fikcyjnej, niewielkiej miejscowości Wilkowyje, położonej w okolicach Radzynia Podlaskiego. Sceny nagrywane były głównie w miejscowości Jeruzal, ale także m.in. w Latowiczu i Sokulach. Okres zdjęciowy pierwszej serii trwał od 12 lipca do 10 października 2005. Planowano zakończyć produkcję serialu w 2009 po czterech seriach, jednak w związku z olbrzymią popularnością produkcji powstały kolejne odcinki. Po sukcesie piątej serii, wyemitowanej w 2011, producent Rancza zapowiedział kontynuację serialu. Oglądalność premierowego odcinka szóstej serii wyniosła 7,3 mln widzów. TVP ogłosiła, że powstaną co najmniej kolejne dwie serie. W lipcu 2014 rozpoczęły się zdjęcia do dziewiątej serii. W kwietniu 2015 TVP poinformowała, że powstanie 10. seria Rancza. Producentem serialu było Studio A. Przed i po każdym premierowym odcinku trzeciej serii serialu były emitowane pięciominutowe felietony pt. Od Rancza do Rancza, w których ekipa serialu m.in. opowiadała o kulisach powstawania Rancza. Od 22 marca 2009 felietony były emitowane w TVP1 w niedziele o godz. 14:00, po powtórkach odcinków czwartej serii. === Kontynuacje === W 2007 powstał pełnometrażowy film Ranczo Wilkowyje, w którym wystąpili bohaterowie serialu. W 2020 planowano nagranie kolejnego filmu na bazie serialu pt. Ranczo: Zemsta wiedźm. Projekt po śmierci odtwórcy roli serialowego Kusego Pawła Królikowskiego miał zostać anulowany, ale w 2021 zmieniono decyzję i poinformowano, że możliwe jest nagranie filmu i miniserialu. W 2014 premierę miała Ławeczka w Unii, 10-odcinkowy spin-off Rancza, który powstał z okazji 10-lecia przystąpienia Polski do Unii Europejskiej. Na podstawie serialu powstały także dwa spektakle teatralne: Smak Mamrota (premiera 24 września 2008) i Cud medyczny w Wilkowyjach (premiera 31 stycznia 2014). Na podstawie serialu w 2014 wydano dwie powieści: Ranczo i Ranczo 2 autorstwa Roberta Bruttera i Jerzego Niemczuka. === Adaptacje === W latach 2013–2018 w Estonii na kanale Kanal 2 emitowano estońską adaptację serialu pt. Naabriplika, która doczekała się 131 odcinków. == Spis serii == Ostatni odcinek serialu, wyemitowany 27 listopada 2016 w TVP1, obejrzało 6,11 mln widzów. == Opis fabuły == === Seria 1:2006 === Lucy Wilska, Amerykanka polskiego pochodzenia, przybywa do Polski z zamiarem zmiany życia po rozwodzie. Przyjeżdża do niewielkiej miejscowości o nazwie Wilkowyje, gdzie mieści się zrujnowany dworek, który odziedziczyła po zmarłej prababci. Po zapoznaniu się z urokiem Wilkowyj postanawia zamieszkać na wsi. Sprzeciwia się temu wójt, Paweł Kozioł, który – namówiony przez żonę, Halinę – chciał nabyć dworek dla córki, Klaudii. By zniechęcić Lucy do Wilkowyj, wraz z inżynierem budowlanym Andrzejem Więcławskim m.in. celowo postarza dworek i montuje w nim głośniki wydające przeraźliwe dźwięki. Sabotaż jednak nie przynosi skutków, bo Lucy decyduje się na pozostanie w Wilkowyjach. Wójt nie ustaje w działaniach przeciwko Amerykance, dlatego m.in. rozsiewa po Wilkowyjach plotki na jej temat. Lucy zostaje nauczycielką języka angielskiego, którego uczy w salce parafialnej, bo wójt nie wyraził zgody na naukę w szkole. Zalecają się do niej m.in. policjant Stanisław Kotecki i polonista Tomasz Witebski. Lucy zaprzyjaźnia się z miejscowym proboszczem (a zarazem bratem bliźniakiem wójta, ks. Piotrem Koziołem) oraz pijakiem „Kusym”, który mieszka w przydworkowej komórce i pomaga Lucy w zajmowaniu się domem. Lucy pomaga Kusemu zwalczyć uzależnienie od alkoholu. Pewnego dnia zostaje porwana dla okupu przez lokalnych pijaczków, Solejuka i Hadziuka, którzy w uprowadzeniu Amerykanki upatrują szansy na poprawę swojej marnej sytuacji materialnej. Lucy ratują żony porywaczy. Kusy w świetle tych wydarzeń porzuca alkohol. Wcześniej, na zaproszenie Amerykanki, zamieszkuje na strychu w jej dworku. Pod sklepem Krystyny Więcławskiej, jedynym w Wilkowyjach, znajduje się ławeczka, na której przesiadują Solejuk, Hadziuk, Pietrek i Jan Japycz. Panowie całe dnie rozmyślają nad różnymi aspektami życia i krytykują innych, popijając przy tym tani alkohol. Hadziukowa zaczyna hodować kozy, co wśród wielu wilkowyjczan (m.in. u jej męża) uchodzi za zajęcie uwłaczające godności. Następnie zakłada biznes mleczarski, w czym pomaga jej Klaudia Kozioł, tworząc biznesplan i doradzając w zaciągnięciu kredytu. Tomasz Witebski, przy wsparciu m.in. Lucy, otwiera niezależną gazetę „Wieść Gminna”. Redaktor zyskuje sobie poparcie i szacunek mieszkańców Wilkowyj, ujawniając, że wójt jest najbardziej znienawidzoną osobą we wsi. Witebski boi się reakcji Kozioła, ale ten niespodziewanie zachęca redaktora do dalszej pracy, ale silnie cenzuruje treść gazety. Witebski w wyniku nacisków ze strony proboszcza i Lucy wkrótce zakłada konkurencyjny tytuł – „Wieść Parafialną”, która poddawana jest jeszcze silniejszej cenzurze ze strony duchownego. Oba tytuły wkrótce upadają. W Wilkowyjach zbliżają się kolejne wybory na wójta. Paweł Kozioł jest pewny kolejnego zwycięstwa, ale do czasu, aż Lucy Wilska również deklaruje start w wyborach. Jest to jednak tylko intrygą (obmyśloną przez Amerykankę, Kusego i proboszcza), która ma doprowadzić wójta do zobowiązania się w kościele do dotrzymania obietnic wyborczych. Wójt wygrywa wybory. Lucy i Kusy w końcu rozumieją, że łączy ich uczucie. === Seria 2: 2007 === Lucy i Kusy zbliżają się do siebie. Kusy wzbrania się przed miłością do Amerykanki, bo uważa, że ich związek nie ma przyszłości, dlatego proponuje jej przyjaźń. Na prośbę Lucy porzuca alkohol i wraca do malowania. Z kolei Lucy w obawie przed brakiem zainteresowania abstrakcyjną sztuką Kusego, przez co artysta może stracić twórczą wenę, nakłania proboszcza do kupna obrazu. Odkrywszy intrygę, Kusy porzuca malowanie abstrakcyjne na rzecz tworzenia sztuki komercyjnej. Obrazy przedstawiające głównie diabły podlaskie cieszą się dużym wzięciem wśród klientów. Sukces finansowy odbija się negatywnie na samopoczuciu i samoocenie Kusego Paweł Kozioł po wyborze na wójta odkrywa, że Czerepach spiskował przeciwko niemu w trakcie kampanii wyborczej. Sekretarz, straciwszy dyscyplinarnie pracę w urzędzie, wyprasza u proboszcza posadę kościelnego, a żądny zemsty wprowadza wirusy komputerowe do wszystkich sprzętów w urzędzie. To zmusza wójta do pojednania się z byłym asystentem, w czym pomaga mu Więcławski. Kozioł decyduje się także na przerobienie miejscowej gospody w ekskluzywny klub dla dżentelmenów pod nazwą Country Club. Zmiany budzą sprzeciw wśród stałych bywalców knajpy, którzy rozpętują awanturę na uroczystym otwarciu lokalu. W wyniku afery klub zostaje udostępniony wszystkim mieszkańcom. Lucy chce otworzyć uniwersytet ludowy w Wilkowyjach. Prosi o pomoc obeznanego w funduszach unijnych Czerepacha, który jednak sabotuje pomysł, ponieważ Amerykanka odrzuciła jego zaloty. Gdy Czerepach wyjeżdża do Brukseli na kurs samorządowy, Lucy w otwarciu uniwersytetu pomaga Fabian Duda, nowo przyjęty do gminy praktykant, w którym zakochała się Klaudia Kozioł. Ku rozpaczy Lucy, uczelnia nie cieszy się zainteresowaniem wśród wilkowyjan. Więcławscy tworzą szczęśliwe małżeństwo, ale w obawie przed ewentualną kontrolą fiskusa i prokuratury planują rozwód, co wywołuje kryzys w ich związku, który jednak udaje im się pokonać. Do Wilkowyj po dekadach nieobecności wraca Stanisław Japycz, brat podupadającego na zdrowiu Jana. Stach, tak jak brat, również ma skłonność do picia alkoholu, co nie podoba się Michałowej, która odnawia z nim dawny romans. Na wieś powraca również Pietrek, który przez kilka tygodni pracował na budowie w Anglii. Solejukowa otwiera rodzinny biznes polegający na sprzedaży własnoręcznie lepionych pierogów. Pomaga jej w tym Hadziukowa, która zatrudnia męża jako dostawcę jedzenia. Violetka wdaje się w romans z wójtem, po czym wiąże się z policjantem Stanisławem, który się jej oświadcza. Wezół chce wyjechać do pracy za granicę, czemu skutecznie przeciwstawiają się mieszkańcy Wilkowyj, na czele z braćmi Koziołami. Lucy chce pogodzić ze sobą braci Koziołów. Każdy z nich ma motyw, by się na to zgodzić – proboszczowi nie wypada odmówić, a wójt liczy z tego tytułu na korzyści materialne. Bracia na hucznej imprezie urodzinowej godzą się na oczach wilkowyjan. === Seria 3: 2008 === Lucy i Kusy zostają parą, ale nie chcą ujawniać swojego związku w obawie przed komentarzami wilkowyjan. Wydaje ich Arkadiusz Czerepach, który po powrocie z Brukseli zakłada z Tomaszem Witebskim agresywny koncern mediowy – Radio Wilkowyje i gazetę „Lustro Gminy”, a za pomocą podsłuchów umieszczonych w rozdawanych mieszkańcom za darmo odbiornikach radiowych podsłuchuje wilkowyjan. Gdy sprawa wychodzi na jaw, były sekretarz ucieka z miasta. Z kolei ks. Piotr Kozioł piętnuje związek Lucy i Kusego, uznając ich życie bez ślubu za naganne moralnie. Lucy w wyniku konfliktu z proboszczem traci pracę w domu parafialnym, w którym uczyła dzieci języka angielskiego. W obronie szykanowanej Amerykanki stają mieszkanki Wilkowyj, co wzbudza w duchownym chęć wyjazdu na misję do Afryki. Ostatecznie do tego nie dochodzi, a proboszcz dostaje do opieki nowego wikarego, księdza Roberta. Młody duchowny swoją surowością zniechęca do siebie wiernych, szczególnie gdy piętnuje Lucy z ambony. Pod wpływem proboszcza przechodzi przemianę wewnętrzną i wraz z Lucy angażuje się w działalność społeczną. Wójt otrzymuje medal za najlepszą w województwie absorpcję środków unijnych, do czego przyczynił się Fabian Duda, składając wiele wniosków na łączną kwotę 15 mln euro. W wyniku pożaru doszczętnie p