PlayStation (PS, znana także jako PSX) – 32-bitowa konsola do gier wideo, wyprodukowana przez japońskie przedsiębiorstwo Sony Computer Entertainment, zaprojektowana przez Kena Kutaragiego. Premiera konsoli odbyła się 3 grudnia 1994 roku, kiedy to pierwsze egzemplarze trafiły na półki japońskich sklepów. Niecały rok później, 9 września 1995 roku, konsola ukazała się w Stanach Zjednoczonych, 29 września tego samego roku w części państw Europy i w styczniu 1996 roku w Polsce. Sprzedaż konsoli osiągnęła 100 milionów sztuk, natomiast ówczesny potentat na rynku konsol – Sega oferujący konsolę Sega Saturn sprzedał niespełna 10 milionów sztuk, a Nintendo 64 33 miliony. == Historia == === Produkcja === PlayStation miała zostać stworzona we współpracy z Nintendo, jako SNES-CD – Sony miało dostarczyć czytnik CD-ROM oraz ogólnie pomóc przy architekturze systemu. Pracą zajmował się Ken Kutaragi, pracownik Sony, który zaprojektował chip SPC700 umieszczony w konsoli SNES. Jednak z powodu różnicy zdań, Nintendo rozpoczęło współpracę z Phillips, Sony samo zaczęło prace nad swoją konsolą, dodając literę X do jej nazwy – po premierze systemu litera została usunięta, jednak skrót pozostał – PSX. Oficjalne rozpoczęcie prac ogłoszono w październiku 1993 roku. Miesiąc później utworzono oddział Sony Computer Entertainment, którego celem była produkcja i opracowanie samego sprzętu. Duże znaczenie dla projektu miało nabycie dewelopera Psygnosis, który brał udział w pracach oraz nawiązał współpracę z SN System, odpowiedzialną za specjalistyczne narzędzia deweloperskie. Ustalono, że dyski będą czarne od spodu, co miało być nie tylko wyróżniającym się na tle konkurencji ale pomóc w walce z piractwem. Sony spędziło 1994 rok na przekonywaniu twórców gier do ich nowego dzieła. Duże wrażenie wyparła na deweloperach demonstracji graficznych, przedstawiająca trójwymiarowego dinozaura. === Japonia === Premiera odbyła się 3 grudnia 1994 roku wraz z 8 grami dostępnymi na start. Najbardziej wyróżniającym się tytułem była wyścigówka Ridge Racer. Pierwszego dnia sprzedano 100 000 sztuk, jednak było to nadal mniej niż Sega Saturna, wydana w listopadzie 1994 roku. Dzięki cenie, która była korzystniejsza na stronę PSX oraz sojuszu z paroma znanymi twórcami, sprzedaż wyrównała się w maju 1995 roku na poziomie 1 miliona egzemplarzy. Przez kolejny okres liczba sprzedanych egzemplarzy obydwu konsol w Japonii była identyczna, jednak sukcesy Sony za granicą spowodowały, że deweloperzy coraz chętniej skupiali się na PlayStation zamiast Saturnie więc liczba gier w Japonii oraz posiadaczy zaczynała rosnąć. W 1999 roku wydano PocketStation, pierwszą konsolę przenośną Sony, będącą rozbudowaną kartą pamięci do PSX, pozwalającą również na grę w proste tytuły. === Ameryka Północna === 11 maja 1995 roku szef Sega of America, Tom Kalinske ogłosił na E3 przedwczesną premierę Sega Saturn z ceną 399 dolarów. Było to zaskoczeniem dla przebywających tam osób, które spodziewały się premiery we wrześniu 1995 roku. W tym samym czasie, Sony ogłosiło że ich konsola będzie kosztować 299 dolarów co sprawiło że sprytny manewr Segi został określony przez ówczesną prasę jako jeden z najgorszych momentów w historii gier. Szybsza zapowiedź poskutkowała tym, że Sedze brakowało dostępnych konsol oraz oprogramowania, przez co większość sprzedawców nie miała czym handlować i zaczęła przechodzić do Sony. PlayStation zadebiutowało 9 września 1995 roku wraz z 12 grami dostępnymi na start i już 1 dnia sprzedano 100 000 sztuk. Do końca 1995 roku sprzedano 100 000 Saturnów i 800 000 PlayStation. Pomógł także marketing skierowany do starszej widowni oraz informacja o 100 nowych grach, podana jeszcze przed premierą. Nintendo 64 wystartowało we wrześniu 1996 roku, i choć było kojarzone z bardziej rodzinnym podejściem, to teraz próbowano również bardziej agresywnych reklam. Choć konsola miała wielu fanów, co pozwoliło na utrzymanie przyzwoitej sprzedaży, to niektórzy z nich zrezygnowali z nowego produktu Nintendo, nie mogąc się doczekać jego premiery. Dzięki temu, do połowy 1997 roku Nintendo 64 sprzedało 4,7 miliona konsol a Sony 6,4 miliona. === Europa Zachodnia === PlayStation wydano 29 września 1995 roku wraz z 12 grami. W pierwotnych planach premiera miała się odbyć tego samego dnia co w Stanach Zjednoczonych, jednak opóźniły ją problemy techniczne. Oddział Sony zainwestowały w bardzo kreatywną i dużą kampanię marketingową, celem przyciągnięcia uwagi klientów. Ważnym aspektem było to, że przekaz był dostosowany do europejskiej publiczności a nie został skopiowany z innego rynku po taniości. Działania takie obejmowały m.in pojawianie się na koncertach, ustawienie konsol w klubach nocnych oraz kontakt z kulturą młodzieżową i undergroundową. Przekaz ten miał być spójny dla całego kontynentu i opierać się na bardzo dobrej komunikacji między sobą. Kolejną przewagą były oddziały utworzone w praktycznie każdym kraju, w przeciwieństwie do Sega i Nintendo, które w większości państw nadal stosowały zasadę wybierania oficjalnego dystrybutora. Aby ułatwić europejskim programistą pracę, wyznaczono w każdym kraju lokalne wsparcie, dzięki czemu nie musieli oni jeździć do oddalonej centrali z kluczowymi kwestiami. Do stycznia 1996 roku sprzedano 500 000 sztuk konsoli i pomimo bardzo dobrej sprzedaży, zarząd Sony był początkowo niezadowolony z powodu rozproszenia rynku, różnych walut, podatków i języków. === Polska === Od stycznia do czerwca 1996 roku oficjalnym dystrybutorem w Polsce było przedsiębiorstwo Lanser, które zdołało sprzedać 1000 sztuk. W momencie premiery udostępniono 20 gier. Największym konkurentem była Sega Saturn, która zadebiutowała 1 marca 1996 roku podczas targów Play-Box ’96, a dystrybucją zajmowało się przedsiębiorstwo Bobmark International. O ile ceny gier były podobne dla obydwu systemów, to PSX był droższy od Saturna. W maju 1996 roku, z inicjatywy CD Projekt (wydawcy gier komputerowych) oraz Discomp (dystrybutora gier wideo) powstało przedsiębiorstwo PSX Projekt, zajmujące się jako pierwsze w kraju dystrybucją gier wyłącznie na PlayStation. Sony Poland, które początkowo nie było zainteresowane sprzedażą sprzętu, zdecydowało się rozpocząć promocję pod koniec czerwca 1996 roku, w 500 placówkach na terenie kraju oraz wprowadzić pierwszą obniżkę cen. Zmniejszono jednak liczbę dostępnych tytułów na start do 5 lub 7 (w zależności od źródła). W tym samym czasie, przedsiębiorstwo Bobmark w ramach specjalnej promocji obniżyło koszt jeszcze bardziej oraz zaoferowało nowy zestaw z grą Daytona USA. Sony nadgoniło tę cenę dopiero we wrześniu. Ponadto, systemy Segi były promowane przez pierwsze parę miesięcy w popularnym programie telewizyjnym Escape. Przez pierwszy rok, oba systemy cechowały się dużą akcją promocyjną oraz podobnymi cenami i liczbą sprzedanych egzemplarzy. Jednak wraz ze wzrostem piractwa na konsoli Sony oraz coraz większymi, globalnymi problemami Segi, polskie przedsiębiorstwo postanowiło jesienią 1997 roku, wycofać się z dalszej promocji Saturna. Dystrybucję przejęło na początku października przedsiębiorstwo Lanser, wcześniej wprowadzające sprzęt Sony na rynek. Nową cenę ustalono na poziomie PSX a za darmo dodano specjalny kontroler Voyager. Pozycji na rynku nie zmieniła także premiera Nintendo 64, która odbyła się 1 marca 1997 roku za sprawą Entertainment Systems Poland. Choć nowa konsola miała zbliżoną cenę do PSX oraz była promowana w programie Escape zamiast Saturna, to ceny kartridży z grami były zbyt wysokie. Pod koniec 1997 roku powstaje pierwsze czasopismo poświęcone konsoli Sony pod nazwą Oficjalny Polski PlayStation Magazyn. Do marca 1998 roku w Polsce było już 70 000 osób posiadających PlayStation. Wraz z nadejściem tego roku, Sony Poland rozpoczęło aktywną walkę z pirackimi „tłokami” oraz szarym importem. Aby zwalczyć fałszywki wprowadzono serię Platinum, czyli kolekcję klasycznych gier w cenie niżej niż zwykłe gry. W maju 1998 roku rozpoczęto współpracę z Fundacją Ochrony Twórczości Audiowizualnej. Pomimo usilnych starań sprzęt był jedną z najczęściej piraconych konsol w kraju obok Pegasusa i Game Boya. W 1999 roku próbowano promować konsolę przy pomocy własnego programu telewizyjnego pt. "Wirtualna Gra PlayStation", emitowanego przez TVP. W późniejszym okresie dochodziło do kolejnych obniżek i aż do końca 2000 roku sprzedano 350 000 egzemplarzy konsoli. Sprzedaż umocniła się za sprawą wydanie tańszego modelu PS one w październiku 2000, co sprawiło, że system stał się jeszcze chętniej kupowanym przez kolejne lata, pomimo premiery nowszego PlayStation 2. Pierwszą przetłumaczoną grą na system był The Jungle Book Groove Party w grudniu 2000 roku. === Modele === ==== PS one ==== Zmniejszona wersja konsoli, PS one, została wydana w lipcu 2000 roku w Japonii. Sprzęt umożliwia podłączenie ekranu LCD oraz podłączenie do gniazda zapalniczki samochodowej, dzięki czemu może być używana jako przenośna konsola. Wszystkie gry, które są zgodne z PlayStation, są również zgodne z PS one. Główne różnice pomiędzy PS one a PlayStation to – oprócz zmian w wyglądzie i możliwości podłączenia wyświetlacza – zmiana głównego menu konsoli oraz zabezpieczenie mające na celu uniemożliwienie zainstalowania modchipa. ==== Net Yaroze ==== W połowie 1997 roku firma Sony wydała specjalną wersję PlayStation o nazwie Net Yaroze (jap. ネットやろうぜ! Netto yarouze!), przeznaczoną głównie dla hobbystów programowania. Charakteryzowała się czarną obudową konsoli, a także zdjętą blokadą regionalną systemu, dzięki temu można było uruchomić gry z dowolnego regionu (PAL, NTSC-U i NTSC-J). Dodatkowo wyposażona została w złącze Serial I/O, AV (z trzema cinchami) i wyjściem RFU. W roku wydania Net Yaroze kosztowało 750 dolarów w USA i 550 funtów w Wielkiej Brytanii. === Reedycje === 3 grudnia 2018 została wydana zminiaturyzowana wersja konsoli – PlayStation Classic. == Specyfikacja techniczna == procesor: 32-bitowy procesor RISC R3000A MIPS taktowany zegarem 33,8688 MHz cache 4 kB wydajność