Skoki narciarskie – zimowa dyscyplina sportowa rozgrywana na skoczniach narciarskich od połowy XIX wieku. Skoki narciarskie wraz z biegami narciarskimi oraz kombinacją norweską (połączenie biegów i skoków) należą do rodziny sportów narciarstwa klasycznego. Dyscyplina ta cieszy się popularnością głównie w Europie, szczególnie w krajach nordyckich (w Norwegii i Finlandii) i Europy Środkowej (w Austrii, Czechach, Niemczech, Polsce, Słowenii i Szwajcarii), a poza Europą dyscyplina ta jest popularna głównie w Japonii. Celem jest wykonanie jak najdłuższego skoku po rozpędzeniu się i odbiciu od progu skoczni. Na największych skoczniach, tzw. mamucich, możliwe są skoki przekraczające 250 metrów (konkurencję tę nazywa się wtedy lotami narciarskimi). Ocenia się odległość uzyskaną przez zawodnika oraz styl skoku i lądowania. Od 1924 skoki mężczyzn są konkurencją olimpijską na normalnej skoczni, od 1964 także na dużej, a od 1988 rozgrywane są zawody drużynowe; mistrzostwa świata od 1925 na normalnej, od 1962 na dużej, od 1982 drużynowo; od 1972 także mistrzostwa świata w lotach, a od 2004 w ramach tych zawodów organizowane są konkursy drużynowe; od 1953 prestiżowy Turniej Czterech Skoczni, a od 1979 cykl zawodów składających się na Puchar Świata. Rozgrywane są również mistrzostwa świata juniorów. W latach 1997–2010 rozgrywano także Turniej Nordycki, a od 2009 do 2013 rozgrywany był FIS Team Tour. Od 1994 organizowane jest Letnie Grand Prix, czyli cykl zawodów organizowanych w sezonie letnim, będący odpowiednikiem zimowego Pucharu Świata, gdzie skoczkowie rozpędzają się na rozbiegu po porcelanowych torach, a lądują na specjalnym tworzywie – igelicie – pokrywającym zeskok. Od sezonu 2011/2012 w ramach Pucharu Świata rywalizują również kobiety, dla których dotąd najbardziej prestiżowymi rozgrywkami był Puchar Kontynentalny. Wchłonął on w 2004 dotychczasowy najważniejszy cykl kobiecy, FIS Ladies Winter Tournee, rozgrywany od 1999, początkowo pod nazwą FIS Ladies Grand Tournee. Od 2009 skoki kobiet weszły w program mistrzostw świata, a w 2014 skoki kobiet zadebiutowały w programie igrzysk olimpijskich. Od 2012 organizowane jest również Letnie Grand Prix kobiet. Rekord świata w długości skoku należy do Ryōyū Kobayashiego, który 24 kwietnia 2024 na imprezie zorganizowanej przez firmę Red Bull na doraźnie utworzonej skoczni w Akureyri uzyskał 291 metrów. Rekord świata w imprezach pod egidą FIS należy do Domena Prevca, który 30 marca 2025 uzyskał 254,5 m w Planicy. == Historia == Miejscem, w którym narodziły się zimowe konkurencje klasyczne, w tym także skoki, jest Norwegia. Tam właśnie pojawili się narciarze, wykorzystujący „dwie deski” nie tylko do biegania, ale i skakania. Jednymi z nich byli Sondre Norheim z Telemarku, oraz pierwszy rekordzista w długości skoku narciarskiego Olaf Rye. Pierwszy klub narciarski, Trysil Shooting and Skiing Club, założono na początku lat sześćdziesiątych XIX wieku. W tym samym czasie zorganizowano pierwsze zawody narciarskie „Holmenkollen Nordic”, które z czasem zyskały miano igrzysk nordyckich. Pierwsza większa skocznia została zbudowana w Holmenkollen, gdzie 31 stycznia 1892 rozegrano pierwszy konkurs skoków, podczas którego najdalej skoczył Arne Ustvedt (21,5 metra). Szybko popularność poza Norwegią skoki zyskały także w Finlandii i Szwecji, a poza Skandynawią znalazły uznanie w Austrii, Szwajcarii i pozostałych krajach alpejskich. Początki skoków w Polsce to rok 1908, kiedy to przeprowadzono konkurs skoków w Sławsku (wygrał zawodnik „Czarnych Lwów” Leszek Pawłowski). Pierwsza z prawdziwego zdarzenia skocznia powstała we Lwowie w 1910. Natomiast pierwsza duża skocznia (jak na owe czasy) pojawiła się w dolinie Jaworzynce, oficjalnie otwarta 8 marca 1921. Przez wiele kolejnych lat cieszyła się ona wielkim zainteresowaniem. Trenowali na niej m.in. Aleksander Rozmus, Bronisław Czech i Stanisław Marusarz. W 1925 zrealizowano pomysł budowy wielkiej, nowoczesnej skoczni na Krokwi w Zakopanem, dzięki staraniom działacza sportowego i architekta w jednej osobie – Karola Stryjeńskiego. Uroczystość otwarcia miała miejsce 22 marca, a pierwsze zawody wygrał Stanisław Gąsienica-Sieczka skokiem na 36 m, co było nowym rekordem Polski. Na Wielkiej Krokwi można było osiągać większe odległości niż na skoczni w Jaworzynce. Na 1911 rok notuje się pierwszy oficjalny skok w wykonaniu kobiety. Pierwszą rekordzistką świata w długości kobiecego skoku narciarskiego została austriacka hrabina, Paula von Lamberg, która uzyskała 22 metry. W lutym 1924 odbyły się I Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Chamonix. Najlepsi w konkursie skoków byli Norwegowie zajmując całe podium, a złotym medalistą został Jacob Tullin Thams, który skoczył dwa razy na odległość 49 metrów. Wykorzystał on nowy styl, silnie pochylając się do przodu. Pierwsze polskie sukcesy pojawiły się w 1936 na IV Zimowych Igrzyskach Olimpijskich w Garmisch-Partenkirchen. Stanisław Marusarz skoczył wtedy 73 i 75,5 metra i zajął 5. miejsce. W tym samym roku powstała największa mamucia skocznia w Planicy, na której 15 marca została złamana bariera 100 metrów. Dokonał tego Austriak Josef Bradl, który tego dnia uzyskał 101 metrów. Przez lata zmieniała się technika skoku. Na początku zawodnicy skakali „na stojąco”, wymachując rękami. W latach dwudziestych zaczęli przyjmować bardziej aerodynamiczną sylwetkę, pochylając się do przodu. Po wojnie, w latach pięćdziesiątych, trzymali ręce wyciągnięte przed siebie (taką techniką skakał m.in. mistrz olimpijski z 1960 – Helmut Recknagel), by po jakimś czasie układać je wzdłuż tułowia, co jest normą do dzisiaj. Ostatnią wielką rewolucją była zmiana ustawienia nart. Zapoczątkował ją w 1985 Szwed Jan Boklöv, który jako pierwszy odnosił sukcesy międzynarodowe skacząc stylem „V” (narty podczas lotu nie są ustawione równolegle do siebie, tylko tworzą kształt litery V). Początkowo Szwed był karany przez sędziów otrzymując niższe noty za styl wykonywanego skoku. Pomimo uzyskiwanych znacznie dłuższych odległości od rywali przegrywał właśnie poprzez ocenę stylu przez sędziów. Podczas igrzysk olimpijskich w Albertville w 1992 oba style uznano za dozwolone. Zmiana ta uczyniła skoki bezpieczniejszymi dla samych zawodników (zmniejszona prędkość przy lądowaniu), a przy tym dłuższymi. Stylem V posługiwał się już wcześniej Polak ze Szklarskiej Poręby Mirosław Graf, jednak bez większych sukcesów. Mimo to Jan Boklöv, a nie on, jest uznawany za prekursora nowej techniki. W latach 50. XX wieku skocznie narciarskie zaczęły być wyposażane w igelit, dzięki czemu możliwe jest uprawianie tej dyscypliny przez cały rok. == Rekordy świata (od 1808 do 1900) == == Zasady == === Ocena skoku === Zgodnie z zasadami ustalonymi przez FIS, skoki oceniane są na podstawie noty łącznej, która jest sumą punktów otrzymanych za odległość i styl. W przypadku punktów za odległość, zasadniczo za osiągnięcie punktu konstrukcyjnego przyznawane jest 60 pkt, jednak nie jest to górna granica i za dłuższe skoki można uzyskać ich więcej. Z kolei w przypadku punktów za styl, 60 pkt jest wartością maksymalną. Gdyby suma punktów uzyskanych za odległość i styl była ujemna, nota za skok wynosi 0 punktów. Jeśli w zawodach stosowany jest system kompensacji wiatru i platformy startowej, to w skład noty łącznej wchodzą również punkty dodatnie lub ujemne kompensujące wpływ wiatru lub zmiany platformy startowej w trakcie trwania konkursu. W zawodach Pucharu Świata mężczyzn system ten wykorzystywany jest od zawodów na skoczni mamuciej w Oberstdorfie w sezonie 2009/2010, jednak nie został użyty podczas Zimowych Igrzysk Olimpijskich 2010. Na zawodach międzynarodowych rangi mistrzowskiej, system oceny skoku oparty na punktach za odległość i styl został wykorzystany po raz pierwszy w czasie mistrzostw świata w 1929. Poprzednio próba konkursowa była oceniana wyłącznie na podstawie not sędziów, którzy w swojej ocenie uwzględniali jednak zarówno styl, jak i odległość skoku. Na zawodach krajowych stary system oceniania był wykorzystywany jeszcze podczas mistrzostw Polski w 1930. ==== Punkty za odległość ==== Długość skoku mierzona jest od progu skoczni do miejsca, w którym obie stopy zawodnika w pełni zetknęły się z zeskokiem. Jeśli stopy są od siebie oddalone, punktem odniesienia jest środek między nogami. W przypadku lądowania nietypowego lub upadku, punktem pomiarowym jest odpowiednio miejsce pełnego zetknięcia z zeskokiem pierwszej stopy lub pierwsze miejsce zetknięcia się z zeskokiem dowolnej części ciała. Pomiar odległości może być przeprowadzany przez osoby stojące wzdłuż zeskoku lub za pomocą urządzeń technicznych – w obu przypadkach jest wykonywany z dokładnością do 0,5 metra. Pomiar z użyciem systemu technicznego zastosowano po raz pierwszy w czasie Zimowych Igrzysk Olimpijskich w 1998. Zawodnik otrzymuje notę bazową w wysokości 60 pkt (120 pkt na skoczniach mamucich) za osiągnięcie odległości punktu tabelarycznego (ang. table point – TP), zwanego potocznie również punktem kalkulacyjnym (ang. calculation point). Współcześnie jego rolę pełni punkt konstrukcyjny (punkt K, ang. construction point). Za skoki dłuższe dodaje się, a za skoki krótsze odejmuje odpowiednią liczbę punktów. Obecnie jest ona uzależniona od odległości, na jakiej położony jest punkt konstrukcyjny, zgodnie z poniższą tabelą: Pierwotnie za odległość można było otrzymać maksymalnie 60 pkt. W zależności od regulaminu zawodów, przyznawano je na podstawie najdłuższego skoku konkursu lub serii, albo innej odległości uznawanej za maksymalną. Zimowe Igrzyska Olimpijskie w 1964 były pierwszymi, na których dopuszczono uzyskanie ponad 60 pkt za odległość – odległość, za którą przyznawano 60 pkt, była wyznaczana na podstawie średniej z trzech najdłuższych skoków danej serii. Od kolejnych Igrzysk 60 pkt przyznawano za osiągnięcie odległości punktu tabelarycznego, który znajdował się w połowie dystansu pomiędzy punktem normatywnym (punkt P, ang. norm point lub datum point) a punktem krytycznym (punkt K, ang. critical point). O