Smart Fortwo – samochód osobowy klasy miejskiej produkowany pod niemiecką marką Smart w latach 1998–2024. == Pierwsza generacja == Smart Fortwo I został zaprezentowany po raz pierwszy w 1997 roku. Po niepowodzeniu współpracy założyciela szwajcarskiej firmy produkującej zegarki Swatch z Volkswagenem, Nicolas Hayek nawiązał współpracę z ówczesnym koncernem Daimler w celu realizacji jego autorskiego projektu budowy ekonomicznego, niewielkiego i zarazem praktycznego samochodu miejskiego. W 1994 roku w Biel/Bienne powstała spółka Micro Compact Car, która jeszcze w tym samym roku przedstawiła dwa prototypy będące wstępem do pierwszego samochodu przyszłego Smarta. Eco-Sprinter i Eco-Speedster powstały z inspiracji projektów Johanna Tomforde z lat 70., a także studium "NAFA" z 1982 roku, wyróżniając się jednobryłową, obłą i futurystycznie stylizowaną sylwetką. W połowie lat 90. gdy prace konstrukcyjne nad seryjnym mikrosamochodem weszły w zaawansowane stadium zaczęto testować prototypowe egzemplarze z roku 1994, wdrażając przy tym liczne modyfikacje podyktowane koniecznością zachowania należytej stabilności i sztywności. Głównymi zmianami zostało m.in. zastosowanie szerszego rozstawu kół, a także obniżenie środka ciężkości poprzez skorygowanie proporcji nadwozia. Po 3-letnim intensywnym procesie rozwojowym, produkcyjny samochód pod nazwą Smart City-Coupé zaprezentowany został podczas jesiennego IAA 1997 we Frankfurcie nad Menem. Samochód przyjął postać jednobryłowego, 3-drzwiowego hatchbacka z charakterystycznym, krótkim rozstawem osi wynoszącym 1812 mm i nadwoziem długim na 2500 mm. W ten sposób w kabinie pasażerskiej umieszczono dwa fotele, tuż za którymi znalazła się przestrzeń bagażowa o pojemności 130 litrów. Nietypowa struktura nadwozia utworzona została przez wymienne, lekkie kolorowe panele z tworzywa sztucznego o nieregularnych kształtach, które kontrastowały z aluminiowymi łukami pokrywającymi panele boczne. Pojazd oparto o sztywną klatkę bezpieczeństwa z kołami rozstawionymi po rogach, zapewniając stabilność i sztywność w razie zderzenia. Napęd przenosił moc na koła tylne, gdzie też umieszczono jednostkę napędową połączoną ze zautomatyzowaną skrzynią biegów. Kabina pasażerska utrzymana została w podobnie futurystycznym wzornictwie, co nadwozie. Minimalistyczny kokpit obfitował w obłe i zaokrąglone formy, z dużym prędkościomierzem zintegrowanym z kolumną kierownicy. Konsolę środkową utworzył pojedynczy nawiew zwrócony ku kierowcy, z kolei na szczycie deski rozdzielczej znalazł się opcjonalny pakiet pojedynczych, stojących zegarów tworzonych przez obrotomierz oraz analogowy zegarek. Początkowo gamę wariantów nadwoziowych utworzył 3-drzwiowy hatchback, z kolei po 2 latach obecności rynkowej gama została rozbudowana także o model z materiałowym, odsuwanym panelem obejmującym środkową część dachu i tylną szybę o nazwie Smart City-Cabriolet. W 2003 roku producent zdecydował się na wdrożenie nowej polityki nazewniczej, w ramach której cała gama otrzymała jedną spójną nazwę Smart Fortwo w oparciu o grę angielskich słów: for (ang. dla) oraz two (ang. dwoje). === Lifting === W 2003 roku, tuż po zmianie nazwy na Fortwo, samochód przeszedł obszerną restylizację. Przemodelowano kształt przedniego i tylnego zderzaka, a także dokonano korekty kształtu reflektorów z owalny na mniejsze, dwa zespolone okręgi. Przeprojektowano także potrójne soczewki tworzące tylne oświetlenie, wprowadzając nowe kolory tapicerki oraz nadwozia. === Fortwo Brabus === W 2003 roku gamę wariantów Fortwo poszerzyła usportowiona odmiana zmodyfkowana we współpracy z fabrycznym tunerem Mercedesa, niemiecką firmą Brabus. Pod kątem wizualnym samochód zyskał zmodyfikowane zderzaki, dedykowany wzór aluminiowych alufelg o szerszym profilu oraz sportowe końcówki wydechów. W kabinie pasażerskiej zastosowano sportowe fotele i dedykowany pakiet wykończeniowy, a w wyposażeniu standardowym znalazło się m.in. ABS i ESP. Do napędu wykorzystano zmodyfikowany, trzycylindrowy silnik benzynowy o standardowej pojemności 0,7 litra i mocy 75 KM, rozpędzając się do 100 km/h w 12,3 sekundy i maksymalnie osiągając 150 km/h. === Smart ED === W lipcu 2006 zaprezentowany został pierwszy w historii niemieckiej firmy samochód elektryczny, którego pierwsza generacja opracowana została w ramach współpracy z zewnętrznym partnerem – brytyjskim Zytek Automotive. Smart ED pod kątem wizualnym wyróżnił się jedynie umieszczeniem portu ładowania w miejscu wlewu paliwa. Układ napędowy utworzył elektryczny silnik o mocy 40 KM i prędkości maksymalnej 112 km/h, osiągając na jednym ładowaniu ok. 115 kilometrów. Wyprodukowany w 2007 limitowany pojazd powstał jako projekt pilotażowy, skierowany wyłącznie do nabywców flotowych na terenie Wielkiej Brytanii i stanowiący wstęp do wdrożenia do masowej produkcji elektrycznego pojazdu konstrukcji Smarta. === Smart K === W październiku 2001 roku Smart przedstawił specjalny wariant modelu Fortwo zmodyfikowany specjalnie na potrzeby rynku japońskiego. Zgodnie z nazwą, Smart K dostosowany został do lokalnych przepisów regulujących status pojazdów typu kei car. Producent zmieniając kształt zderzaków, zwężając rozstaw kół oraz montując cieńsze opony zakwalifikował wyraźnie większy samochód do japońskich ulg podatkowych i żółtych tablic rejestracyjnych. === Silniki === === Crossblade === Smart Crossblade został zaprezentowany po raz pierwszy w 2002 roku. W oparciu o pierwszą genereację Fortwo zbudowany został limitowany model Crossblade, który przyjął nietypową postać roadstera zapowiedzianego przez prototyp o takiej samej nazwie z 2001 roku. Samochód pozbawiono czołowej i bocznych szyb, dachu, przednich słupków, a także drzwi. Zamiast tego z przodu znalazła się niewielka zakrzywiona owiewka z tworzywa sztucznego, a w miejscu drzwi znalazły się niewielkie belki odgardzające pasażerów od otoczenia. Z racji braku ochrony przez czynnikami zewnętrznymi, kabina pasażerska Crossblade'a została dostosowana do mycia ciśnieniowego i jest w pełni wodoodporna. Pod kątem stylistycznym Smart Crossblade otrzymał przeprojektowane, wyraźniej zarysowane zderzaki utrzymane w tej samej kolorystyce co zapewniający odpowiednią sztywność szkielet bezpieczeństwa. Projekt Crossblade'a opracował włoski projektant Federico Fachini, w obszernym zakresie upodabniając produkcyjny model do prototypu. Napęd Crossblade'a został wykorzystany standardowy silnik Smarta w postaci trzycylindrowego, 0,6 litrowego motoru o kodzie fabrycznym "M160", rozwijając moc 70 KM i 79 Nm maksymalnego momentu obrotowego. Jednostka napędziła tylną oś, łącząc się ze zautomatyzowaną przekładnią biegów o 6 przełożeniach. === Sprzedaż === Smart Crossblade powstał jako ściśle limitowany pojazd, który zbudowano łącznie w 2000 egzemplarzach, promując go jako "motocykl na 4 kołach". Wśród nabywców znaleźli się kierowcy zarówno z Europy, jak i m.in. Stanów Zjednoczonych, gdzie jedna ze sztuk została sprzedana w kwietniu 2022 roku za kwotę 37 tysięcy dolarów. === Silnik === R3 0.6l 70 KM == Druga generacja == Smart Fortwo II został zaprezentowany po raz pierwszy w 2007 roku. Po 9 latach produkcji dotychczas wytwarzane Fortwo zostało zastąpione przez zupełnie nową, drugą generację. Samochód zachował koncepcję poprzednika, z jednobryłowym nadwoziem opartym na szkielecie. By wygospodarować miejsce w kabinie pasażerskiej producent zastosował dłuższy o 195 mm rozstaw osi, który przyniósł także obszerniejszy o 70 litrów bagażnik. Stylizacja samochodu odeszła od obłych kształtów na rzecz ostrzejszych kształtów i wyraźniej zarysowanych przetłoczeń, pozostając zarazem przy charakterystycznej formule aluminiowej ramy łączonej z kontrastującymi panelami z tworzywa sztucznego. Według nowej koncepcji powstał projekt deski rozdzielczej, która utrzymana została w innym wzornictwie. Zakrzywioną ku kierowcy konsolę środkową zastąpiono bardziej zwartym, masywnym projektem o kanciastych kształtach i rozbudowanym panelu przełączników. Zmiany te były podyktowane także chęcią dostosowania Fortwo drugiej generacji do preferencji amerykańskich klientów. Standardowe wyposażenie modelu Smarta zostało rozbudowane o nowe systemy bezpieczeństwa, a także elementy poprawiające komfort podróży. Na szczycie deski rozdzielczej ponownie umieszczono charakterystyczne, podwójne stojące zabudowane wskaźniki z obrotomierzem oraz analogowym zegarkiem. Klapa bagażnika została z kolei utrzymana w systemie dwóch elementów: otwieranej w dół burty i uchylanej do góry szyby. Podobnie jak w przypadku poprzednika, gamę nadwoziową utworzyła wersja zamknięta typu hatchback oraz wariant z odsuwanym materiałowym dachem, który mianowano kabrioletem. Do napędu samochodu ponownie wykorzystano gamę trzycylindrowych silników umieszczonych przy tylnej osi, które przenosiły na nią napęd we współpracy ze zautomatyzowaną, 5-stopniową skrzynią biegów. === Fortwo Brabus === W 2007 roku gama wariantów Smarta Fortwo drugiej generacji została poszerzona o usportowioną odmianę opracowaną we współpracy z fabrycznym tunerem bratniego Mercedesa, firmą Brabus. Pod kątem wizualnym samochód otrzymał subtelne zmiany ograniczające się do dodatkowych nakładek na progi i zderzaki, a także sportowe aluminiowe alufelgi o niższym profilu. Obszerniejsze zmiany wdrożono w kabinie pasażerskiej, którą pokryto dwubarwnym wykończeniem i wstawkami z aluminium. Silnikiem który wykorzystał niemiecki tuner jest fabryczna, benzynowa trzycylindrowa jednostka konstrukcji Mitsubishi, której moc zwiększono do 98 KM, a zautomatyzowaną skrzynię biegów zmodyfikowano pod kątem krótszego czasu między przełożeniami. === Restylizacje === W lipcu 2010 Smart Fortwo drugiej generacji przeszedł pierwszą, kosmetyczną modernizację, która skoncentrowała się na zmianach w wyglądzie. W zderzaku znalazło się fabryczne oświetlenie do jazdy dziennej wykonane w technologii LED, z kolei w kabinie pasażerskiej zastosowano nowe trójramienne koło kierownicy ze zintegrowanym sterowaniem tempomatu, a takż