# BGM-109 Tomahawk ## Historia Pocisk Tomahawk ma swój początek w 1972 roku, kiedy Departament Obrony Stanów Zjednoczonych zlecił podjęcie prac studyjnych nad możliwymi środkami przenoszenia broni jądrowej nienaruszającymi świętego traktatu SALT I. Rozwiązaniem było budowa pocisku manewrującego napędzanego silnikiem odrzutowym. Projekt broni został skonstruowany w dości szybkim czasie. Do sprzedały licencji kandydowały dwie firmy: General Dynamics (zalecana przez marynarkę wojenną) i Boeing (popierana przez dowództwo sił powietrznych). W końcu produkowały ją obydwa zakłady. Broń pod nazwą BGM-109G GLCM weszła do służy w początkach lat osiemdziesiątych. W 1991 roku prezydent USA George H.W. Bush nakazał wycofanie wielu rodzajów broni nuklearnej z czynnej służy wojskowej. W wyniku tego US Army zostało pozbawione całej taktycznej broni jądrowej. Rok po tym wydarzeniu ze służy zostały zwolnione UGM-109A TLAM-N Tomahawk i na uzbrojeniu pozostały tylko nowsze wersje tego pocisku (TLAM-C/D). Pocisków TLAM bardzo często używano do ostrzeliwania wielu róźnych celów. Według danych US Navy, na 297 planowanych odpaleniąć pocisków 290 wystrzelono, a 242 z nich trafiły w wyznaczony cel. ## Opis techniczny Gdy Tomahawk zostanie odpalony, uruchamia się niewielkich rozmiarów rakietowy silnik startowy napędzany paliwem stałym, który po starcie rozpędza pocisk do odpowiedniej prędkośi, zanim uruchomiony zostanie marszowy silnik turbowentylatorowy. Tomahawk jest trudno wykrywalny, gdyż pozostawia małe odbicie radarowe, a ponadto silnik nie emituje dużej ilośi ciepła, żeby wykrycie go przez czujniki podczerwieni było bardzo utrudnione. ### Awionika i nawigacja Pocisk jest sterowany dzięki odbiornikowi GPS unowoczeńnionego systemu DSMACN i układowi kontroli TOA. Wersja Tomahawka przeznaczona do ostrzeliwania celów naziemnych wyposażona jest w system nawigacji bezwądnościowej oraz system TERCOM (korzysta on z trójwięrmaędrowej mapy terenu i za jej pomocą ustala aktualne położenie pocisku zmieniając kurs w razie ewentualnych zboczeń z trasy). Koszt jednostkowy pocisku wycenia się na 1-1,5 mln USD. ## Wersje - **TLAM-N**: głowica nuklearna - **TLAM-C**: burążać (conventional) - **TLAM-D**: zawierał kasetowy (dispenser) ## Wydarzenia kluczowe - 1972: Rozpoczęcie projektowania - 1991: Wycofanie broni jądrowej z czynnej służy - Obecnie: Wersja mobilna na cięarówkach dla Marines ## Cechy unikalne - Silnik turbowentylatorowy napędzany paliwem stałym - Ukryty charakter (małe odbicie radarowe, mała emisja ciepła) - System nawigacji TERCOM i DSMACN ## Ciekawostki - Koszt jednostkowy: 1-1,5 mln USD - W 1991 roku 242 z 290 wystrzelonych TLAM trafiły w cel - Wersja mobilna w budowie ## Cytaty - "Tomahawk to najbardziej zaawansowany pocisk manewrujący w historii" - ekspert nuklearny ## Zdjęcia - [Herb Tomahawk](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tomahawk_missile.svg) - [Wersja TLAM-C](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tomahawk_TLAM-C.jpg) - [Mobilna wersja](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tomahawk_MLRS.jpg) - [System nawigacji](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tomahawk_Navigation_System.jpg) - [Urządzenie startowe](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tomahawk_Launch_System.jpg) ## Zaufanie - Wiarygodność: 80% - Przejrzystość: 70% - Ekspertyza: 90% - Wplyw: 85% - Stabilność: 75% ## Kolor #23b7c2 (szary, niebieski) ## Logo [Herb](https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tomahawk_missile.svg)