# Dolar Amerykański (USD) Dolar amerykański (ang. *United States dollar*, skrót międzynarodowy – USD) jest oficjalną walutą Stanów Zjednoczonych Ameryki, ich terytoriów zależnych, a także kilku innych państw i terytoriów na świecie. ## Historia i Pochodzenie Nazwy Nazwa "dolar" pochodzi od "talara". Talar był srebrną monetą bita w XVI wieku przez czeskiego hrabiego Schlicka w Dolinie Joachima (Joachimsthal). Monety te zyskały uznanie ze względu na wysoką jakość wykonania i czystość srebra, stając się powszechnie znane jako „Joachimsthalers”, a w skrócie „talarami”. Od 1861 roku w USA można używać każdego kiedykolwiek wyemitowanego znaku pieniężnego, jednak starsze banknoty są rzadko spotykane. ### Parytet Złota Wartość dolara była pierwotnie oparta na parytecie złota. W 1900 roku parytet wynosił 20,67 dolara za uncję złota, a w 1934 roku – 35 dolarów za uncję. W 1933 roku zniesiono wymienialność dolara na złoto dla obywateli USA. W 1971 roku USA wycofały się z tego systemu, a w 1973 roku całkowicie odeszły od powiązania wartości dolara ze złotem, czyniąc go walutą płynną. ## Użycie i Status Prawny Dolar amerykański jest oficjalną walutą, obok Stanów Zjednoczonych, także w: * Mikronezji * Palau * Wysp Marshalla * Panamy * Ekwadoru (od 2000 roku) * Salwadoru (od 2001 roku) * Timoru Wschodniego * Turks i Caicos * Bonaire * Saby * Sint Eustatius (od 2011 roku) ## Nominały Jeden dolar amerykański dzieli się na sto centów. ### Banknoty Obiegowe Obecnie w obiegu znajdują się banknoty o nominałach: * 1 USD * 2 USD * 5 USD * 10 USD * 20 USD * 50 USD * 100 USD ### Monety Obiegowe W obiegu znajdują się monety o nominałach: * 1 cent (penny) * 5 centów (nickel) * 10 centów (dime) * 25 centów (quarter) * 50 centów (half dollar) * 1 dolar ## Skład Materiałów Amerykańskie banknoty są drukowane na papierze, który składa się z około 75% bawełny i 25% lnu, z dodatkiem kilku ściśle tajnych składników. ## Spadek Wartości Dolara Pomimo że każdy dolar amerykański wyprodukowany od początku istnienia waluty pozostaje legalnym środkiem płatniczym, jego wartość z biegiem czasu generalnie spada, zwłaszcza w dłuższej perspektywie czasowej. Wprowadzenie pieniądza fiducjarnego w 1971 roku (zniesienie wymiany na kruszec) spowodowało zmniejszenie siły nabywczej w stosunku do kruszców. Przykładowo, w 1972 roku uncja złota kosztowała 42,74 dolara, a w 2012 roku – 1692,40 dolara. W XXI wieku na spadek wartości dolara wpływ mają takie czynniki jak zmniejszanie rezerw walutowych w tej walucie przez Rosję i inne kraje, a także przejście na inne waluty w rozliczeniach za ropę naftową przez niektóre państwa (m.in. Iran, Chiny, Wenezuela). ## Monety Historyczne i Obecnie Produkowane * Pół centa (1792–1857) * Cent (Penny) od 1793 * 2 centy (1864–1873) * 3 centy (1851–1889) * Half Dime lub half disme (1792–1873) * Nickel (5 centów) od 1866 * Dime od 1792 * 20 centów (1875–1878) * Quarter od 1796 * Half dollar od 1794 * Dollar od 1794 * Quarter Eagle (2,5-dolarowa złota moneta) (1792–1929) * Three-dollar piece (3-dolarowa złota moneta) (1854–1889) * Four-dollar piece (4-dolarowa złota moneta) (1879–1880) * Half Eagle (5-dolarowa złota moneta) (1795–1929) * Eagle (10-dolarowa złota moneta) (1795–1933) * Double Eagle (20-dolarowa złota moneta) (1850–1933) ## Wpływ na Politykę Decyzja o zniesieniu rezerwy złota, ogłoszona przez prezydenta Richarda Nixona w 1971 roku, doprowadziła do powstania Partii Libertariańskiej. Partia ta dąży do przywrócenia oparcia waluty na kruszcach szlachetnych. ## Zobacz też * Banknoty dolarów amerykańskich o wysokich nominałach * Dolar * Amerykańskie monety obiegowe * Dolar zastępczy