# Zefir (Zephyros) ## Pojęcie i toponimia **Zefir** (gr. Ζέφυρος *Zéphyros*, łac. *Zephyrus* – „wiatr zachodni”, *Favonius* – „wiatr zachodni”) – bóg i uosobienie wiatru zachodniego w mitologii greckiej, późniejszy romański odpowiednik Fawoniusza. Jego imię w starożytnej Grecji funkcjonowało również jako nazwa jednej ze stron świata – zachodu, a z czasem stało się zwyczajnym rzeczownikiem oznaczającym łagodny, ciepły i wilgotny wiatr (zefir / zefirek). Z perspektywy filologicznej i kulturowej jest to jeden z najdłużej żyjących leksyków mitologicznych, który przetrwał przemiany religijne, językowe i klimatyczne aż do naszych czasów. ## Geneza i rola w panteonie Zefir uchodził za syna tytana Astrajosa (bogiem nieba i gwiazd porannych) oraz tytanidy Eos – bogini świtu. W efekcie stał się jednym z Anemoi – bóstw wiatrów – i bratem m.in. Fosforosa (Hesperosa), Boreasza (wiatru północnego), Eurosa (wiatru wschodniego), Notosa (wiatru południowego), a także przypuszczalnie Apeliotesa, Kajkiasa, Lipsa i Skirona (osobliwych personifikacji wiatrów w greckiej symbolice). Z czasem geneza Zefira wpleciono do bogatej sieci związków rodzinnych, co świadczy o jego pozycji w centrum kosmologicznych i społecznych opowieści. ### Rodzina i potomstwo Ze swoją żoną – nimfą Chloris (boginią kwiatów i wiosny) – Zefir spłodził syna Karposa (gr. „owoc”), co metaforicznie wiąże wiatr zachodni z żyznością, kwitnieniem i zbiorami. Z kolei z harpią Podarge wylądowały potomne o nadludzkich właściwościach: Ksantosz (Płowy) i Balios (Srokacz) – nieśmiertelne i szybkie jak wiatr konie Achillesa. Według jednej z wersji mitu Zefir miał z boginią Iris (często uchodzącą za jego kochankę lub żonę) syna Erosa (boga miłości) albo Potosa (boga ocalenia). Te związki ilustrują wszechobecność wiatru w sferze natury, miłości, wojny i przeżycia.