Alanya – miasto i dystrykt w południowej Turcji, w prowincji Antalya na śródziemnomorskiej Riwierze Tureckiej. Jeden z największych tureckich kurortów wypoczynkowych, usytuowany 135 km na wschód od Antalyi, na terenie starożytnej Pamfilii. Od strony lądu miasto otoczone górami Taurus, na południe od jego centrum wznosi się na blisko 250 metrów skalny cypel z twierdzą obronną o trzech wieżach. Od 2013 r., w wyniku reformy terytorialnej, przeprowadzonej na mocy prawa metropolitalnego, granice administracyjne miasta Alanya pokrywają się z granicami dystryktu Alanya, w związku z czym w skład obecnej aglomeracji wchodzą aż 102 jednostki osadnicze (dawne wsie), należące do 16 dotychczasowych gmin. Według stanu na 31 grudnia 2021, obszar o powierzchni 1577 km² zamieszkuje 350 636 osób. Populacja "właściwej" Alanyi (sprzed reformy) szacowana jest na 130–150 tysięcy mieszkańców. == Nazwy == Nazwa miasta ulegała przemianom w ciągu epok wraz ze zmianą kolejnych panowań. Najstarsza ze znanych to Korakassa, co w języku luwijskim oznaczało „miasto wysunięte”, określając tak jego usytuowanie na wybrzeżu. Powstałe w IV w. p.n.e. na jego miejscu greckie Korakesion zostało później zastąpione w łacinie przez rzymskie Coracesium. Za rządów Bizantyjczyków miasto zyskało inną grecką nazwę – Kalonoros (bądź Kalon Oros), co oznacza "Piękną Górę". W XIII wieku Turcy Seldżuccy po poddaniu im miasta przemianowali je na cześć zwycięskiego sułtana Alaaddina, nadając nazwę Alaiye. Kupcy włoscy w XIII i XIV wieku nazywali jednak to miasto Candelore lub Cardelloro. Ostatecznie w 1935 r. pierwszy prezydent Turcji Mustafa Kemal Atatürk podczas swej kilkudniowej wizyty zdecydował o zmianie nazwy miasta na Alanya. == Turystyka == W 1948 r. podczas budowy portu odkryto Jaskinię Damlataş, co zapoczątkowało napływ kuracjuszy. Jednak za początek turystyki w Alanyi przyjmuje się 1958 r., gdy otwarto tam pierwszy motel. Jej popularność znacznie wzrosła po powstaniu międzynarodowego portu lotniczego w Antalyi. Największy przełom w tej branży nastąpił na przełomie lat 80. i 90. XX wieku, gdy wybudowano wiele hoteli różnych kategorii, a miasto przybrało obecny kształt. Od tego czasu gospodarka Alanyi oparta jest przede wszystkim na branży turystycznej, choć ważną rolę pełni również rolnictwo (zwłaszcza na terenach w głębi lądu). Miasto posiada kilka piaszczystych publicznych plaż publicznych o łącznej długości 60 kilometrów, z których cztery znajdują się w centrum – dwie na zachód od cypla zamkowego: Plaża Kleopatry i Plaża Damlataş, oraz dwie na wschód od niego: Plaża Kejkubada i Plaża Portakal. Wejście na te plaże oraz korzystanie na nich z pryszniców jest bezpłatne. Leżaki i parasole są odpłatne, lecz nieobowiązkowe. W centrum Alanyi, u podnóża cypla, znajduje się port dla turystów, a na zachód od centrum – otwarta w 2010 r. Marina Alanya. W 2017 r. oddano do użytku 900-metrową kolej linową Alanya Teleferik, łączącą niewielki park przy plaży (park "100 rocznicy urodzin Mustafy Kemala") i jaskini Damlataş z zamkiem na szczycie cypla. Niedaleko Jaskini Damlataş usytuowany jest wodny park rozrywki Damlataş Aqua Park, zaś w Türkler – Park Morski i Delfinarium Sealanya (największy tego typu obiekt w Europie). == Zabytki == Zamek w Alanii (tur. Alanya Kalesi) – seldżucka twierdza z XIII w. Czerwona Wieża (tur. Kızıl Kule) – portowa budowla z czerwonej cegły o wysokości 33 metrów (powstała w 1226 r.) Tersane – średniowieczne doki w starym porcie (z XIII w.) == Jaskinie == Jaskinie lądowe: Damlataş (Jaskinia Kapiącego Kamienia)– u podnóża cypla zamkowego, z wejściem od strony plaży Kleopatry Dim (nazwana od pobliskiej rzeki Dim) – położona ok. 12 km na wschód od centrum Alanyi Kadıini (Jaskinia Kobiet) – w Çatak, o 15 km na północny wschód od Alanyi Hasbahçe – w Hasbahce (dzielnicy Alanyi) Jaskinie morskie (na zboczu cypla): Korsanlar (Jaskinia Piracka/Piratów)) Aşıklar (Jaskinia Kochanków) Fosforlu (Jaskinia Fosforyzująca) == Transport == Najbliższe lotniska obsługujące ruch turystyczny w okolicach Alanyi, znajdują się w Gazipaşa i w Antalyi. Port lotniczy Gazipaşa (44 km na wschód od centrum Alanyi) jest stosunkowo niewielki i obsługuje zaledwie kilka kierunków. Zdecydowana większość podróżnych przybywa do Alanyi przez lotnisko w Antalyi (125 km na zachód od centrum Alanyi), drugi pod względem wielkości port lotniczy w Turcji. Dworzec autokarowy w Alanyi usytuowany jest w zachodniej części miejskiego centrum, w pobliżu obwodnicy (tr. Çevre Yolu). Odjeżdżają z niego autokary do odległych miast Turcji (na krótszych trasach kursują minibusy). Najczęściej odjeżdżają stąd autokary do Antalyi (trasa ok. 3 godziny) przez Manavgatu (1 godzina) oraz do Adany (9 godzin) przez Anamur (3,5 godziny), Silifke (6,5 godziny) i Mersinu (8 godzin). Z Alanyi można również dojechać autokarem do Ankary (10 godzin), Denizli – niedaleko Pamukkale (6,5 godziny), Göreme w Kapadocji (10 godzin), Konyi (5 godzin), Izmiru (9,5 godziny), Stambułu (15 godzin) oraz innych miast. Główna droga przelotowa przebiegająca przez Alanyę, to krajowa trasa D400, wiodąca z wybrzeża egejskiego na daleki wschód kraju. Odległość do leżącej na zachodzie Antalyi wynosi 135 km. == Sport == Miasto jest siedzibą założonego w 1948 r. klubu piłkarskiego Alanyaspor, od 2011 r. rozgrywającego domowe spotkania na Bahçeşehir Okulları Stadyumu. Od sezonu 2016/17 drużyna ta występuje w Süper Lig. Oprócz niego w mieście-dystrykcie funkcjonuje kilka innych klubów piłkarskich (m.in. Alanya Kestelspor, Alanya Belediyespor, Konaklı Belediyespor, Mahmutlar Spor, Payallar Spor i kobiecy Alanya Demirspor), występujących w niższych klasach rozgrywkowych. Drugim ważnym obiektem piłkarskim w mieście jest otwarty w 1990 r. Alanya Millî Egemenlik Stadyumu (Stadion Suwerenności Narodowej) o pojemności 1622 miejsc, na osiedlu Cumhuriyet Mahallesi, przy Ahmet Tokuş Bulvarı, nadmorskiej alei wylotowej w kierunku Mahmutlar. Wielosekcyjny Alanya Belediyespor (założony w 1990 r.) prowadzi oprócz drużyny piłkarskiej m.in. sekcje siatkówki mężczyzn i koszykówki kobiet (do 2002 występującej w tureckiej ekstraklasie). Od 2020 działa Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi SK (klub piłki ręcznej mężczyzn). Domowym obiektem wszystkich tych zespołów jest Alanya Atatürk Spor Salonu o pojemności 1600 miejsc. W Alanyi istnieje również kryta pływalnia miejska Alanya Belediyesi Olimpik Yüzme Havuzu. Alanya wielokrotnie była miastem etapowym krajowego wyścigu kolarskiego Presidential Cycling Tour of Turkey. == Miasta partnerskie == Stan na 2022-12-10. == Przypisy == == Linki zewnętrzne == Strona oficjalna internetowa