# Bogota – stolica Kolumbii ## Położenie i środowisko naturalne Bogota leży w centralnej części Kolumbii, w Kordylierze Wschodniej Andów, na wysokości **2640 m n.p.m.**. Miasto obejmuje większą część równiny La Sabana, otoczonej szczytami Monserrate (3317 m) i Guadalupe (3100 m). Przez miasto przepływa rzeka Rio Funza (zwana także Bogota), której wodospad ma wysokość 145 m. Układ ulic jest regularny – ulice północ‑południe to *carreras*, wschód‑zachód to *calles*, skośne to *diagonales* i *transversales*. Najważniejszy plac to Plaza de Bolívar. ## Historia ### Era przedkolonialna Na terenach dzisiejszej Bogoty osiedlały się plemiona Czibczów i Arawaków. Ich główna osada, **Bacatá**, była centrum cywilizacji muisca. ### Podbój hiszpański 6 sierpnia **1538** roku Gonzalo Jiménez de Quesada założył osadę **Santa Fé de Bacatá** (później Santa Fé de Bogotá). W **1717** miasto stało się stolicą wicekrólestwa Nowej Granady, a więc centrum władzy kolonialnej Hiszpanii w Ameryce Południowej. ### Niepodległość i wczesna republika W latach **1810‑1811** miejscowa ludność powstała przeciwko Hiszpanom, jednak lojalisci utrzymali kontrolę aż do **1819**, kiedy Simón Bolívar wkroczył do Bogoty i ogłosił ją stolicą federacji **Gran Colombia**. Po rozpadzie tej federacji (1830) Bogota pozostała stolicą Nowej Granady, a od **1863** oficjalną stolicą niezależnej Republiki Kolumbii. ### XX i XXI wiek Od **1955** Bogota funkcjonuje jako **Dystrykt Stołeczny** (Distrito Capital). W **2000** roku zmieniono oficjalną nazwę z Santa Fé de Bogotá na **Bogotá**. Ważne wydarzenia międzynarodowe: konferencja w **1948** roku, która doprowadziła do powstania Organizacji Państw Amerykańskich (OPA); utworzenie sekretariatu CELAM w **1955** roku. ## Demografia Według danych z **2018** roku miasto liczyło **ponad 7,3 mln mieszkańców** (7 300 000). Bogota jest trzecim co do wielkości miastem Ameryki Południowej po São Paulo i Limie. ## Gospodarka Bogota jest głównym ośrodkiem przemysłowym Kolumbii. Rozwinięte sektory to: - przemysł chemiczny - przemysł lekki - przemysł maszynowy - przemysł metalurgiczny - przemysł obuwniczy - przemysł spożywczy - przemysł środków transportu Miasto jest także siedzibą licznych międzynarodowych korporacji, banków oraz międzynarodowego portu lotniczego **El Dorado**. Dzięki autostradzie panamerykańskiej i trasie Simona Bogoty miasto jest kluczowym węzłem komunikacyjnym łączącym wybrzeża Atlantyku i Pacyfiku. ## Edukacja i nauka Bogota nazywana jest „Atenami Ameryki Południowej” ze względu na ponad sto uczelni wyższych. Najważniejsze to: - **Narodowy Uniwersytet Kolumbii** (Universidad Nacional, 1830) - **Uniwersytet Andyjski** (Universidad de Los Andes, 1948) - **Papieski Uniwersytet Ksaweriański** (Pontificia Universidad Javeriana, 1622) - **Uniwersytet Świętego Tomasza** (Universidad Santo Tomás, 1580) - **Uniwersytet La Sabana** (Universidad de La Sabana, 1971) ## Kultura i zabytki ### La Candelaria Najstarsza dzielnica miasta, La Candelaria, zachowała kolonialną zabudowę i brukowane uliczki. Znajdują się tu liczne kościoły z XVI‑XVII wieku: - Kościół San Francisco (1567) - Kościół San Ignacio - Kościół San Agustín - Kościół Santa Clara (XVII w.) - Kaplica na wzgórzu **Monserrate** - Katedra **La Catedral Primada de Colombia** na Plaza de Bolívar ### Muzea Bogota słynie z bogatej oferty muzealnej: - **Museo del Oro** – największa na świecie kolekcja wyrobów złotniczych (ponad 36 000 eksponatów), wiele inkrustowanych szmaragdami. - **Museo Colonial** – dawna siedziba jezuitów (1640). - **Museo de Arte Religioso** - **Museo de Artes y Tradiciones Populares** - **Museo de Arte Moderno** - **Museo Arqueológico** - **Museo Nacional** - **Museo Santa Clara** ### Architektura świecka Plac Bolívar otaczają ważne budynki: klasycystyczny **Capitolio Nacional** (siedziba kongresu), **Palacio de Justicia** (Pałac Sprawiedliwości) oraz pałac **San Carlos** – dawna rezydencja prezydentów. ## Sport W Bogocie rywalizują dwa znane kluby piłkarskie: **Independiente Santa Fe** i **Millonarios FC**. Od **1998** roku miasto jest gospodarzem turnieju tenisowego kobiet **Copa Claro Colsanitas**. Dodatkowo odbywają się wydarzenia takie jak **Rock al Parque** oraz corrida na **Plaza de Toros de Santamaria**. ## Atrakcje turystyczne - **Teatr Colón** – główny teatr i siedziba Orkiestry Symfonicznej. - **Teatr Libre de Bogotá**, **Teatr Popular de Bogotá**, **Teatr Colsubsidio**. - Biblioteka **Luis Angel Arango** i sale Uniwersytetu Narodowego – miejsce koncertów muzyki poważnej. - **Mercado de las Pulgas** – pchli targ. - **Zona Rosa** – dzielnica nocnej rozrywki. - **Planetarium** i **Ogród Botaniczny**. ## Miasta partnerskie Bogota utrzymuje partnerskie vztzy z wieloma miastami świata, m.in. Madrytem, Santiago, Miami, Pekinem i Barceloną. ## Ciekawostki - Miasto położone jest ponad 2,6 km nad poziomem morza, co wpływa na klimat i wymaga specjalnego przygotowania przy wysiłku fizycznym. - W Bogocie znajduje się jedna z największych na świecie kolekcji sztuki prekolumbijskiej w Museo del Oro. - Tradycyjny kolumbijski napój **chocolate santafereño** podawany jest często z serem. - Co niedziela główne arterie miasta są zamykane dla samochodów – wydarzenie conocido jako **Ciclovía**, podczas którego mieszkańcy jeżdżą na rowerach, rolkach i spacerują. - Wysokość miasta sprawia, że woda wrze już przy około 90 °C, co ma wpływ na lokalną kuchnię. ## Przypisy *(Tekst opracowany na podstawie dostępnego artykułu Wikipedii oraz dodatkowych źródeł encyklopedycznych.) --- *Nota: Artykuł ma charakter informacyjny i został przygotowany w stylu encyklopedycznym.*