Bukareszt (rum. București) (Miasto Bukareszt, Municipiul București) – stolica i największe miasto Rumunii oraz centrum przemysłowo-usługowe położone w południowo-wschodniej części kraju, nad rzeką Dymbowicą. Pierwsze wzmianki o mieście pochodzą z roku 1459, status stolicy kraju Bukareszt uzyskał w 1862 r. Eklektyczna architektura, która stanowi mieszankę zabudowy historycznej, socrealistycznej i nowoczesnej, odzwierciedla historię miasta. W okresie międzywojennym Bukareszt uzyskał przydomek Małego Paryża (Micul Paris). Duża część śródmieścia została zniszczona podczas działań wojennych, trzęsień ziemi i wprowadzania w życie programu systematyzującego Nicolae Ceaușescu. Pod względem administracyjnym, miasto ma status równy okręgowi. Dzieli się na sześć sektorów. Jest również siedzibą władz administracyjnych okręgu Ilfov. == Geografia i klimat == === Geografia === Miasto Bukareszt leży na obu brzegach rzeki Dâmbovița, która wpływa do rzeki Argeș, dopływu Dunaju. W obrębie miasta znajduje się również kilka jezior, z których największe to Floreasca, Tei i Colentina. Leżą one wzdłuż Colentiny, dopływu Dâmbovițy. Dodatkowo, w centrum miasta znajduje się małe sztuczne jezioro, Cișmigiu. Jest ono otoczone przez Ogrody Cișmigiu, otwarte w 1847 według planów architekta niemieckiego, Carla Friedricha Wilhelma Meyera. Oprócz Cișmigiu, Bukareszt posiada jeszcze dwa inne duże parki: Herăstrău i ogród botaniczny. Herăstrău znajduje się w północnej części miasta. Ogród botaniczny należy do największych na świecie – występuje w nim ponad 10 000 gatunków roślin, w tym wiele egzotycznych. Bukareszt leży w południowo-wschodniej części Równiny Wołoskiej, w miejscu dawniej porośniętym lasem Vlăsiei – obecnie w jego miejscu znajdują się osiedla mieszkaniowe. Bukareszt leży na siedmiu wzgórzach, co nawiązuje do tradycji rzymskiej. Wzgórza Bukaresztu to: Mihai Vodă Patriarchalne Radu Vodă Cotroceni Spirei Văcărești Sfântu Gheorghe Nou Miasto ma powierzchnię 228 km². Wysokość nieznacznie się waha: najniżej (55,8 m) jest w okolicach mostu na Dâmbovicie w Cățelu, a najwyżej przy kościele w dzielnicy Militari. Miasto ma kształt zbliżony do koła, ze środkiem (kilometr 0) na Piața Universității (Plac Uniwersytecki). Odległość od placu do granic miasta waha się między 10 a 12 kilometrami. Na obwodnicy Bukaresztu łączą się trzy główne rumuńskie autostrady – A1, A2 oraz A3. === Klimat === Bukareszt znajduje się na pograniczu strefy klimatu subtropikalnego (w klasyfikacji klimatów Köppena: Cfa) oraz klimatu kontynentalnego wilgotnego. W mieście występują gorące lata i chłodne zimy. W związku z położeniem miasta na rozległej Równinie Wołoskiej, Bukareszt wystawiony jest na silne wiatry. Temperatury zimą w dzień zwykle wynoszą od 2 do 6 °C. W środku lata średnia temperatura w dzień wynosi około 30 °C. Rekordowa temperatura (41,5 °C) wystąpiła 7 sierpnia 2012 r., a najzimniej było 25 stycznia 1942 r. –32,2 °C. == Prawo i administracja == === Administracja === Bukareszt ma unikatowy status w administracji rumuńskiej. Jest jedynym miastem niewchodzącym w skład okręgów Rumunii. Jego populacja jest większa niż liczba mieszkańców każdego z okręgów. Rada Generalna Miasta Bukareszt ma uprawnienia identyczne jak rady okręgów. Miastem zarządza Burmistrzostwo Miasta Bukareszt (Primăria Municipiului București), na czele którego stoi Burmistrz Generalny Miasta Bukareszt (Primar General al Municipiului București), politykę miejską współtworzy Rada Generalna Miasta Bukareszt (Consiliul General al Municipiului București). Miasto podzielone jest na sześć sektorów (sectoare), mających burmistrzostwa sektorów, burmistrzów sektorów i rady sektorów. Burmistrzostwo Miasta Bukareszt zajmuje się sprawami dotyczącymi Miasta Bukareszt, takimi jak budżet ogólnomiejski, gospodarka wodna, komunikacja miejska, główne drogi i aleje. Burmistrzostwa sektorów zajmują się sprawami rangi sektorowej – parkami, szkołami, służbami porządkowymi itp. w danym Sektorze Miasta Bukareszt. Sektory są ponumerowane od 1 do 6. Każdy z nich ma pod zarządem fragment śródmieścia miasta. Kolejność numeracji jest zgodna z ruchem wskazówek zegara. Sektory dzielą się na dzielnice, nieposiadające samorządu terytorialnego. Ich granice ustalone są tradycyjnie. Sektor 1: Dorobanți, Băneasa, Pipera, Floreasca, Aviatiei, Primaverii Sektor 2: Pantelimon, Colentina, Iancului, Muncii, Tei Sektor 3: Vitan, Dudești, Titan, Centrul Civic Sektor 4: Berceni, Olteniței, Văcărești Sektor 5: Rahova, Ferentari, Cotroceni Sektor 6: Giulești, Drumul Taberei, Militari, Crângași Podobnie jak w innych miastach Rumunii, Burmistrz Generalny Miasta Bukareszt, Rada Generalna Miasta Bukareszt, rady sektorów oraz burmistrzowie sektorów są wybierani co cztery lata przez mieszkańców. Oprócz tego, Miasto Bukareszt ma prefekta, który nie może być członkiem partii politycznej. Rolą prefekta jest reprezentowanie miasta przy Rządzie Rumunii, bycie łącznikiem między lokalnymi władzami a Parlamentem Rumunii. Obecnie prefektem jest Andrei Nistor. Miasto Bukareszt tworzy wraz z otaczającym go okręgiem Ilfov region rozwoju Bukareszt-Ilfov. Odpowiada on poziomowi NUTS-II w Unii Europejskiej i jest przez nią wykorzystywany do badań statystycznych oraz dotowany. Regiony rozwoju nie są jednostkami administracyjnymi. == Historia == Zgodnie z legendą miasto zostało założone przez pasterza o imieniu Bucur. Jednak potwierdzone historyczne informacje mówią, że założycielem miasta jest Mircza Stary, a sam Bukareszt powstał po zwycięstwie nad Turkami w XIV wieku. Rumuńskie słowo bucurie znaczy radość. Bukareszt pierwszy raz w źródłach historycznych pojawił się jako forteca București w 1459 roku. Był wtedy rezydencją wołoskiego księcia Włada Palownika. Wybudowano wtedy Curtea Veche (Stary Dwór), który podczas rządów Radu Pięknego stał się letnią rezydencją dworu. Spalony przez Turków w 1595 roku, Bukareszt został odbudowany, po czym jego znaczenie gospodarcze i liczba mieszkańców coraz szybciej rosły. Centrum nowego Bukaresztu leżało wokół Ulița Mare (Wielkiej Ulicy), przemianowanej na Lipscani, po mieście Lipsk w Niemczech. W 1698 roku Konstantyn Brincoveanu przeniósł tu stolicę kraju z Târgoviște. W XIX wieku przynależność Bukaresztu do Wołoszczyzny, a później Rumunii, była powodem licznych sporów małego państwa z Imperium Osmańskim, Cesarstwem Austriackim/Austro-Węgrami i Rosją. Rosjanie okupowali miasto dwa razy, w latach 1828 oraz 1853–1854. W 1854 roku garnizon rosyjski został zastąpiony austriackim, który pozostał w mieście do marca 1857. Dodatkowo, 23 marca 1847 roku pożar zniszczył około 2000 budynków, niszcząc tym samym jedną trzecią miasta. W 1861 roku, gdy Wołoszczyzna i Mołdawia zostały połączone i powstało państwo rumuńskie, Bukareszt stał się stolicą nowego państwa. W drugiej połowie XIX wieku, dzięki statusowi miasta, liczba mieszkańców znacznie wzrosła. Ekstrawagancka architektura oraz kosmopolityczna kultura tego okresu sprawiły, że zaczęto nazywać Bukareszt Paryżem Wschodu albo Małym Paryżem (Paris de Est, Micul Paris), z Calea Victoriei w charakterze Pól Elizejskich. Jednakże podział społeczeństwa na bogatych i biednych został opisany przez Ferdinanda Lassalle jako „dziki galimatias”. Między 6 grudnia 1916 a listopadem 1918 roku Bukareszt był okupowany przez wojska niemieckie, a faktyczną stolicą Rumunii stały się Jassy. Po I wojnie światowej wyzwolone miasto stało się stolicą tzw. Wielkiej Rumunii (România Mare). W II wojnie światowej Bukareszt, jako stolica państwa sprzymierzonego z Osią, znacznie ucierpiał w wyniku bombardowań alianckich. 23 sierpnia 1944 roku zamach stanu zakończył rządy Iona Antonescu oraz doprowadził do politycznego przeorientowania Rumunii, sprowadzając na Bukareszt kolejne bombardowania, tym razem dokonane przez Luftwaffe. W czasach rządów Nicolae Ceaușescu (1965–1989), znaczna część historycznego centrum miasta została zrównana z ziemią i zastąpiona przez socrealistyczne neoklasycyzujące, eklektyczne budynki oraz wysokie apartamentowce i bloki mieszkalne. W samych latach 1960–1961 wybudowano ok. 23 tys. mieszkań. Dobre przykłady to także: rozbudowa Centru Civic, wybudowanie Pałacu Ludowego oraz poprowadzenie reprezentacyjnej alei (Bulevardul Unirii), mającej swym wyglądem i rozmachem przewyższać słynne Pola Elizejskie, a także poprowadzenie rzeki przez centrum miasta poprzez budowę tamy na Dymbowicy. Kolejnym ciosem dla centrum stolicy było trzęsienie ziemi o sile 7,4 w skali Richtera w 1977 roku. Niemniej jednak część historycznych zabudowań istnieje do dzisiaj. Ceaușescu wybudował też w całkowitej tajemnicy sieć podziemnych tuneli, dostępnych tylko dla niego i jego rodziny. Najważniejsze punkty miasta połączyła tajna linia metra długości 10 km. Powstał również też tunel wyłącznie dla samochodów rodziny Ceaușescu oraz czteropiętrowy schron atomowy pod Pałacem Ludowym. W 1989 roku rewolucja w Rumunii, rozpoczęta w Timișoarze, dotarła do Bukaresztu i doprowadziła do pozbawienia władzy reżimu komunistycznego. Niezadowoleni z porewolucyjnych rządów Frontu Wyzwolenia Narodowego studenci zorganizowali protesty na dużą skalę, zatrzymane przez górników z Doliny Jiu. W mieście znajdowała się siedziba i fabryka upadłego w 2004 roku rumuńskiego producenta autobusów, samochodów dostawczych i trolejbusów Rocar SA. == Demografia == Według spisu ludności, Bukareszt w dniu 31 lipca 2022 r. liczył 1 716 983 mieszkańców w obrębie granic miasta. Około 2,1 mln mieszkańców mieszka w miejskiej aglomeracji. Pod względem ekonomicznym miasto oferuje potencjalnym inwestorom najwięcej w Rumunii. Jest również jednym z największych w Europie Południowej centrów przemysłowych i węzłów komunikacyjnych. === Skład etniczny === Skład etniczny według spisu z 2002 roku: Rumuni: 1 869 069 (97,02%) Romowie: 27 322 (1,41%) Węgrzy: 5834 (0,30%) Żydzi: 2473 (0,12%) Turcy: 2473 (0,12%) Niemcy: 2358 (0,12%) Chińczycy: 2038 (0,10%) Grecy: 1592 (0,08%) Rosjanie: 1141 (0,05%) Polaków w Bukareszcie w 2002 roku mieszkało 246 (0,0