# Dynów Dynów to miasto położone w województwie podkarpackim, w powiecie rzeszowskim. Leży nad rzeką San, w malowniczym regionie Pogórza Dynowskiego. Historia miasta sięga XV wieku, a jego burzliwe dzieje odcisnęły piętno na architekturze i kulturze. ## Historia ### Początki i Prawa Miejskie Dynów, pierwotnie znany jako Denow, leży na terenie dawnej ziemi sanockiej. Jako prywatne miasto szlacheckie, zostało lokowane w 1489 roku. W XVI wieku znajdowało się w województwie ruskim, a w 1611 roku uzyskało prawo składu, co sprzyjało rozwojowi handlu i rzemiosła. Ważne momenty z historii Dynowa: * **1409:** Po śmierci Piotra Kmity, kasztelana lubelskiego, dobra dynowskie odziedziczył jego syn Piotr Lunak Kmita. * **1410:** Król Władysław Jagiełło gościł w Dynowie po bitwie pod Grunwaldem. * **1429:** Dynów uzyskuje prawa miejskie. ### Własność Szlachecka Przez wieki Dynów przechodził w ręce różnych rodów szlacheckich, a każdy z nich wnosił coś do historii i rozwoju miasta. Wśród właścicieli byli m.in.: * Kmity * Wernerowie * Dynowscy * Rzeszowscy * Tarnowscy * Wapowscy * Krasiccy * Ogińscy * Ponińscy * Trzeciescy W 1540 roku Dynów stał się własnością rodu Wapowskich, a następnie przeszedł w ręce Krasickich w 1644 roku. Marcin Konstanty Krasicki sprzedał okoliczne dobra. ### Wojny i Zniszczenia Historia Dynowa naznaczona jest licznymi wojnami i najazdami, które powodowały zniszczenia i spustoszenia. W 1657 roku miasto zostało zniszczone przez wojska Rakoczego, a w 1672 roku najechane przez Tatarów. W 1702 roku Dynów został spalony przez Szwedów. ### Odbudowa i Rozwój Mimo trudnych czasów, miasto zawsze podnosiło się z ruin. Kościół parafialny był kilkakrotnie odbudowywany i konsekrowany. Wiek XVIII i XIX to okres względnej stabilizacji i rozwoju, związany z rodziną Trzecieskich, którzy byli właścicielami Dynowa do 1944 roku. ### XX Wiek i Czasy Współczesne W 1919 roku Dynów stracił prawa miejskie, które zostały przywrócone w 1946 roku. W czasie II wojny światowej miasto było okupowane przez Niemców. Po wojnie Dynów znalazł się w województwie rzeszowskim, a następnie przemyskim. Od 1999 roku leży w województwie podkarpackim. ## Toponimia Nazwa miasta, dawniej Denow, wywodzi się prawdopodobnie od nazwy osobowej Den, Denek lub Denko. Zmiana nazwy na Dynów nastąpiła prawdopodobnie w XVI wieku. ## Gospodarka Gospodarka Dynowa opiera się głównie na rolnictwie, handlu i usługach. W mieście działają zakłady przemysłowe, drobne przedsiębiorstwa oraz liczne sklepy i punkty usługowe. Ważną rolę odgrywa turystyka, związana z atrakcjami regionu, takimi jak Pogórze Dynowskie i Przeworska Kolej Dojazdowa. ## Kultura Dynów posiada bogate tradycje kulturalne. W mieście organizowane są liczne imprezy kulturalne i sportowe, festyny, koncerty i wystawy. ### Zabytki Do najważniejszych zabytków Dynowa należą: * **Kościół parafialny św. Wawrzyńca:** Zbudowany w XVII wieku, wielokrotnie odbudowywany po zniszczeniach wojennych. * **Pozostałości murów miejskich:** Fragmenty murów z XVII wieku, świadczące o dawnej obronności miasta. * **Dworki z XVIII i XIX wieku:** Reprezentują architekturę szlachecką z okresu rozkwitu miasta. * **Dwór Trzecieskich:** Wzniesiony w XVIII wieku, był siedzibą rodziny Trzecieskich, właścicieli Dynowa. * **Wielka Synagoga w Dynowie:** Niestety spalona podczas II wojny światowej. * **Stary i Nowy cmentarz żydowski:** Miejsca pochówku społeczności żydowskiej, która przez wieki współżyła z mieszkańcami Dynowa. ### Przeworska Kolej Dojazdowa Przeworska Kolej Dojazdowa, wąskotorowa linia kolejowa, to jedna z największych atrakcji turystycznych Dynowa. Kolej została wybudowana na początku XX wieku i kursuje na trasie Przeworsk – Dynów. ## Religia W Dynowie dominującym wyznaniem jest katolicyzm. W mieście znajdują się dwie parafie rzymskokatolickie: parafia św. Wawrzyńca oraz parafia św. Bartłomieja. Działa tu również zbór Świadków Jehowy. ## Ludzie Związani z Dynowem W historii Dynowa zapisało się wiele osób zasłużonych dla miasta i regionu. Byli to m.in. przedstawiciele rodów szlacheckich, duchowni, politycy, artyści i działacze społeczni. ## Podsumowanie Dynów to miasto o bogatej historii i malowniczym położeniu. Jego zabytki, kultura i tradycja przyciągają turystów i stanowią o jego unikalnym charakterze. Mimo trudnych czasów, Dynów zawsze podnosił się z ruin i rozwijał, stając się ważnym ośrodkiem regionalnym.