Florida Keys – archipelag obejmujący około 1700 wysp koralowych i wysepek tworzących łańcuch długości 240 km od południowo-wschodniego krańca półwyspu Floryda (ok. 24 km na południe od Miami) po niezamieszkane wyspy Dry Tortugas na zachodzie. Wyspa Key West jest położona ok. 140 km na północ od Kuby. Łączna powierzchnia lądowa archipelagu wynosi 355,6 km². Archipelag jest położony na równoleżnikach o wartości między 23.5° a 25.5°, w klimacie podzwrotnikowym. Według klasyfikacji klimatów Köppena archipelag leży w strefie międzyzwrotnikowej. Według danych spisowych z 2000 roku wyspy zamieszkiwało 79 535 osób. Daje to średnią gęstość zaludnienia 223,66 os./km², jednakże rozmieszczenie ludności jest nierównomierne, największe miasto, Key West, skupia 32% mieszkańców archipelagu. Niemal całe terytorium Florida Keys należy do hrabstwa Monroe z siedzibą władz w Key West, z wyjątkiem około 5% należących do hrabstwa Miami-Dade. == Historia == === Odkrycie archipelagu === Wyspy były pierwotnie zamieszkane przez Indian Calusa i Tequesta. W 1513 roku archipelag został odkryty przez Juana Ponce de Leóna. De Leon nadał archipelagowi nazwę Los Martires (z jęz. hiszp. męczennicy), ponieważ z daleka wyspy przypominały mu cierpiących ludzi. Wyraz Key użyty w nazwie archipelagu pochodzi od hiszpańskiego słowa Cayo, oznaczającego małą wyspę. Przez wiele lat Key West było największym miastem na Florydzie, utrzymując się z rozbiórki wraków statków. Dzięki swojemu położeniu archipelag był jednym z najważniejszych miejsc handlowych na szlaku handlowym prowadzącym z Nowego Orleanu do Bahamów. Mieszkańcy archipelagu dużo handlowali z mieszkańcami Kuby. Pod koniec XIX wieku ulepszono nawigację morską, dzięki czemu w Cieśninie Florydzkiej doszło do zmniejszenia ilości katastrof morskich, przez co zmniejszyły się dochody Key West z rozbiórki wraków – w ten sposób miasto straciło swoją ważną pozycję i doszło do znacznego zubożenia jego mieszkańców. === Overseas Railway === Przez długi czas podróż pomiędzy wyspami archipelagu odbywała się morzem. Zmieniło się to po zakończeniu budowy linii kolejowej Overseas Railway w latach 10. XX w., prowadzonej przez Henry’ego Flaglera. Linia ta była najdalej wysuniętym na południe odcinkiem linii kolejowej Florida East Coast Railway, składającej się z dużej ilości estakad, która kończyła się w Key West. Budowę linii kolejowej znacząco utrudniały huragany, które uderzyły w archipelag w 1906, 1909 i 1910 roku. === Huragan Labor Day (1935) === Huragan Labor Day był jednym z najgorszych huraganów w historii USA, który uderzył w pobliżu miejscowości Islamorada, w grupę wysp Upper Keys w dniu 2 sierpnia, kiedy odbywało się święto Labor Day. Szacuje się, że prędkość wiatru osiągnęła 320 km/h, a fale morskie miały wysokość 5.3 m, przez co wyspy były dosłownie zalewane. Podczas huraganu zginęło ponad 400 osób. (Według innych źródeł: 600). Huragan Labor Day był jednym z trzech huraganów kategorii piątej, które uderzyły w wybrzeże Stanów Zjednoczonych od lat 50. XIX w., kiedy rozpoczęto prognozowanie pogody. Pozostałe dwa huragany, które otrzymały kategorię piątą to Huragan Camilie (1969) i Huragan Andrew (1992). W 1935 roku na terenie archipelagu trwała budowa nowego odcinka drogi międzystanowej U.S. Route 1 oraz mostów, które miały połączyć poszczególne odcinki tej magistrali. Ponad 200 weteranów, którzy walczyli podczas I wojny światowej i pomagali w budowie magistrali, zginęło podczas ataku huraganu. Ich śmierć spowodowała wiele kontrowersji, przez co doszło do dochodzenia przeprowadzonego przez Kongres Stanów Zjednoczonych. Huragan ten zakończył również 23-letnią historię linii kolejowej Overseas Railway – jej uszkodzone odcinki nie zostały naprawione; wzdłuż niej wybudowano drogę U.S. Route 1 (Overseas Highway), która stała się głównym szlakiem komunikacyjnym biegnącym z Miami do Key West. === Seven Mile Bridge === Seven Mile Bridge (siedmiomilowy most) po ukończeniu jego budowy był jednym z najdłuższych mostów na świecie. Łączy wyspy Knight’s Key (stanowi część miasta Marathon) i Little Duck Key. Długość mostu wynosi 10 931 m. Wyspa Pigeon Key jest omijana przez Seven Mile Bridge od południa – przez teren wyspy biegnie nieistniejąca linia kolejowa Overseas Railway. Około 3,5-kilometrowy odcinek starego mostu, który biegnie z Knight’s Key do Pigeon Key, dostępny do przebycia dla turystów, jednak od 4 marca 2008 r. jest niedostępny dla ruchu kołowego – most został uznany przez Florida Department of Transportation za zbyt stary i niebezpieczny dla odbywania się na nim ruchu kołowego. Na lipiec 2008 był planowany początek remontu starego mostu, którego koszt był szacowany na 34 mln dolarów. Hrabstwo Monroe nie było w stanie zaciągnąć pożyczki o wysokości 17 mln dolarów, przez co początek remontu został przesunięty na kolejny rok. 14 czerwca 2008 roku, został wprowadzony zakaz połowów na starym moście. Jeśli stary most zostanie zamknięty na stałe, to jedynym sposobem na dostanie się na wyspę będzie podróż promem. Po zniszczeniu w 1935 roku kolei Overseas Railway przez huragan Labor Day wszystkie mosty kolejowe (w tym stary Seven Mile Bridge) zostały przebudowane na drogi przeznaczone do ruchu kołowego. Aktualnie wyspy są połączone nowym mostem, który zastąpił stary. === Kubańscy emigranci === Po zakończeniu rewolucji kubańskiej, wielu Kubańczyków uciekło do Południowej Florydy. Key West było mocno związane z mieszkańcami Kuby, dlatego wielu Kubańczyków osiedliło się tu. Archipelag wciąż jest jednym z najważniejszych kierunków migracyjnych Kubańczyków. == Geologia == Florida Keys to odsłonięte fragmenty dawnej rafy koralowej. Najdalej wysuniętą na północ wyspą archipelagu jest Elliott Key – znajduje się w parku narodowym Biscayne. Na północ od Elliott Key znajduje się kilka małych wysepek zbudowanych z piasku. Na północ od nich znajduje się wyspa Key Biscayne oraz grupa wysp barierowych również powstałych z piasku. Archipelag Florida Keys przyjął obecny kształt w wyniku drastycznych zmian w poziomie morza związanych z ostatnimi zlodowaceń i epokami lodowcowymi. Około 130 tys. lat temu w interglacjale eemskim (ang. Sangamonian Stage) poziom morza podniósł się o około 7,5 m powyżej obecnego poziomu wód, przez co cała południowa część Florydy została zalana przez ocean. Wzdłuż krawędzi zanurzonego Płaskowyżu Florydzkiego utworzyła się rafa koralowa ciągnąca się na zachód od obecnego Miami aż do obecnego archipelagu Dry Tortugas. Na powierzchni wyspy Key Largo będącej odkrytym fragmentem rafy można znaleźć wapień. Około 100 tys. lat temu, po rozpoczęciu się zlodowacenia Wisconsin obniżył się poziom mórz, jednocześnie odsłaniając rafę koralową i osady morskie. 15 tys. lat temu poziom wód podniósł się o 110 metrów powyżej obecnego poziomu wód, przez co odsłonięte rafy i osady poddały się działaniu erozji. Kwaśna woda, która mogła powstać z gnijącej roślinności, rozpuściła wapień, z którego składa się archipelag i południowa część Florydy. Wzdłuż archipelagu Florida Keys, aż do wyspy Key Biscayne ciągnie się rafa koralowa znana jako Florida Reef, której długość wynosi 270 km. Jest to trzecia co do wielkości rafa koralowa na świecie. == Środowisko == Archipelag znajduje się w strefie podzwrotnikowej, między 24 a 25 stopniem szerokości geograficznej północnej. Jego klimat i środowisko przypominają bardziej warunki obecne na Karaibach niż na Florydzie, choć w przeciwieństwie do wulkanicznych wysp na Karaibach, archipelag został zbudowany przez rośliny i zwierzęta. Wyspy Upper Keys składają się z wapienia powstałego z roślin i organizmów morskich. Wyspy Lower Keys są pozostałością po wielkiej rafie koralowej, która wynurzyła się po obniżeniu poziomu morza. == Klimat == Na terenie całego archipelagu panuje klimat sawann (oznaczenie Aw w klasyfikacji klimatów Köppena). Jest to jedyne miejsce na Florydzie, w którym nie występuje zjawisko zwane szronem, jednak występuje tu podział na porę mokrą i deszczową – pora deszczowa występuje w okresie od czerwca do października, natomiast pora sucha występuje od listopada do maja. Wiele znajdujących się tu roślin rośnie powoli, w porze suchej. Duża część znajdujących się tu drzew to drzewa liściaste, których liście spadają zimą. == Flora i fauna == Na terenie archipelagu żyją rośliny i zwierzęta, które znajdują się jedynie na terenie tych wysp. Tutejszy klimat pozwala na rozwój wielu importowanych tu roślin: m.in. tych pochodzących z południowej części globu. Tutejsza flora jest zróżnicowana – żyją tu takie rośliny jak: klon czerwony, sosna Elliotta, dąb oraz rośliny tropikalne takie jak: mahoniowiec właściwy, bursera simaruba, goździkowiec i Piscidia piscipula. Kilka roślin, które są powszechnie uznawane jako wizytówki archipelagu, pochodzą z innych miejsc – są to m.in.: palma kokosowa, bugenwilla, papaja i ketmia. Znana na całym świecie odmiana limonki zwana Key lime jest owocem pochodzącym z Malezji; Hiszpanie sprowadzili ten owoc do półwyspu Jukatan, a następnie na teren archipelagu. Ta odmiana limonki rośnie na kolczastych drzewach. Wewnątrz limonka ta ma żółty kolor i posiada kwaśny smak oraz przyjemny zapach. Od nazwy tej limonki pochodzi placekKey lime pie. Florida Keys jest również domem dla wielu gatunków zwierząt, takich jak: Key deer (odmiana jelenia) chroniony na terenie National Key Deer Refuge, krokodyl amerykański i Key Largo Woodrat (odmiana gryzonia). Key Largo Woodrat żyje w północnej części wyspy Key Largo. Około 110 km na zachód od Key West znajduje się Park narodowy Dry Tortugas, jeden z najbardziej odizolowanych i najlepiej zachowanych parków na świecie. Nazwa wywodzi się od wyglądu wysp znajdujących się na terenie parku, które swoim wyglądem przypominają żółwie (hiszp. Tortuga). Wody otaczające archipelag są częścią obszaru chronionego Florida Keys National Marine Sanctuary. === Cyklony tropikalne === Do archipelagu regularnie docierają huragany i cyklony tropikalne, przez które tutejsi mieszkańcy są zmuszani do ewakuacji na stały konty