Gelsenkirchen – miasto na prawach powiatu położone w zachodniej części Niemiec, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia, w rejencji Münster, w Zagłębiu Ruhry (niem. Ruhrgebiet). Siedziba klubu piłkarskiego FC Schalke 04. == Historia == Miejscowość wymieniano po raz pierwszy w 1150 r., jednak do czasów rewolucji przemysłowej była to mała wioska. Większe znaczenie miało Buer na północy dzisiejszego miasta, będące ośrodkiem lokalnego urzędu (Amt). Do 1928 r. Emscher stanowiła granicę między dwoma terytoriami, północ podlegała arcybiskupom Kolonii, a po przejęciu terytorium przez Prusy w 1815 r. znalazła się w rejencji Münster; południe zaś podlegało hrabstwu Mark, które już od XVII wieku stanowiło część włości Hohenzollernów z Brandenburgii, od XIX wieku stanowiło część rejencji Arnsberg. W 1840 r. odkryto w Gelsenkirchen pokłady węgla; wkrótce zbudowano połączenie kolejowe i zaczęto eksploatację. Miejscowość zaczęła się szybko rozwijać, czego świadectwem jest awans w strukturach organizacji terytorialnej. W 1868 r. wieś stała się ośrodkiem administracji lokalnej (Amt), a w 1875 r. uzyskała prawa miejskie. W 1885 r. Gelsenkirchen stało się siedzibą władz powiatu, zaś w 1897 r. uzyskało status miasta wydzielonego. W 1907 r. otwarto nowy dworzec kolejowy, ponieważ stary nie radził sobie z falą migracji, w szczególności z prowincji wschodnich. W efekcie duży odsetek mieszkańców stanowiła ludność polskojęzyczna, a miasto stało się głównym ośrodkiem imigracji Mazurów na terytorium Zagłębia Ruhry. W 1911 r. prawa miejskie uzyskało nieco wolniej rozwijające się Buer, a już rok później zostało miastem wydzielonym. W 1928 r. oba ośrodki połączono; pierwotna nazwa Gelsenkirchen-Buer nie utrzymała się i po dwóch latach usunięto z niej drugi człon. W czasie II wojny światowej ¾ zabudowy ucierpiało, w tym ¼ znacząco. W 1959 r. Gelsenkirchen osiągnęło najwyższy poziom zaludnienia – blisko 392 tys. mieszkańców. Załamanie koniunktury i dezindustrializacja przyczyniły się do rozwoju problemów strukturalnych trwających do dziś. W ciągu ostatnich sześciu dekad miasto straciło 1/3 zaludnienia i regularnie plasuje się najwyżej w Niemczech w statystykach bezrobocia, biedy, niskich zarobków i problemów społecznych. == Polityka == Nadburmistrz: Frank Baranowski (SPD) Rada miejska (2014): SPD: 34 radnych CDU: 14 radnych Zieloni: 4 radnych FDP: 1 radnych Inne partie i inicjatywy: 14 radnych == Transport == Przez miasto lub w jego pobliżu przebiegają autostrady: A2, A40, A42 i A52 oraz drogi krajowe: B224, B226 i B227. Gelsenkirchen jest połączone z Renem poprzez kanał Ren-Herne (niem. Rhein-Herne-Kanal) i ma port rzeczny. W mieście znajdują się stacje kolejowe: Gelsenkirchen Hauptbahnhof, Gelsenkirchen-Buer Nord, Gelsenkirchen-Buer Süd, Gelsenkirchen Zoo. == Sport == Pochodzący z Mazur piłkarze Ernst Kuzorra i Fritz Szepan mają swoje ulice w mieście. Stadion w mieście to Veltins-Arena. == Współpraca == Miejscowości partnerskie: Turcja: Büyükçekmece Brandenburgia: Chociebuż Wielka Brytania: Newcastle upon Tyne Polska: Olsztyn Rosja: Szachty Bośnia i Hercegowina: Zenica == Osoby urodzone w Gelsenkirchen == Michael Delura – niemiecki piłkarz polskiego pochodzenia Werner Mölders – niemiecki lotnik, as myśliwski okresu II wojny światowej Manuel Neuer – piłkarz Bayernu Monachium Mesut Özil – piłkarz Arsenalu Rüdiger Abramczik – niemiecki piłkarz İlkay Gündoğan – piłkarz Manchester City F.C. == Linki zewnętrzne == Oficjalna strona internetowa Gelsenkirchen (niem. • ang.) == Przypisy ==