Graz (słoweń. Gradec) – miasto statutarne w południowo-wschodniej Austrii, stolica kraju związkowego Styria oraz siedziba powiatu Graz-Umgebung (do którego jednak nie należy). Liczy 306 068 mieszkańców (1 stycznia 2024). Miasto leży nad rzeką Murą, u podnóża Alp Styryjskich. Po Wiedniu drugie co do wielkości i znaczenia miasto Austrii. Graz jest znaczącym ośrodkiem przemysłowym, kulturalnym i turystycznym. W mieście znajdują się cztery uniwersytety i dwie inne szkoły wyższe, do których uczęszcza razem ponad 45 tys. studentów. W roku 2003 był kulturalną stolicą Europy. Znajduje się tu także polski konsulat honorowy. == Toponimia nazwy == Nazwa miasta wywodzi się od słowa gradec – słoweńskiego wyrazu oznaczającego mały zamek. Jest to związane z tym, że miasto Graz powstało na terenie wcześniejszej słowiańskiej osady o takiej właśnie nazwie. == Historia == Pierwsze wzmianki o Grazu pochodzą z roku 881, kiedy w dokumencie wymienia się go jako warownię władców Styrii. Potwierdzeniem statusu było przyznanie praw miejskich w roku 1281 przez Rudolfa I Habsburga. Od pierwszej połowy XV wieku aż do XVII wieku Graz był siedzibą styryjskiej gałęzi dynastii Habsburgów. Pod ich patronatem w XV i XVI wieku miasto dobrze się rozwijało, wtedy to na górze Schlossberg wzniesiono twierdzę dla obrony przed Turkami. W roku 1586 w Grazu powstał pierwszy uniwersytet. W 1809 roku twierdzę bez powodzenia oblegały wojska napoleońskie. W dniach 29–30 kwietnia 2008 r. na zamku w Grazu spotkało się ośmiu prezydentów państw Unii Europejskiej (w tym Polski – Lech Kaczyński). == Zabytki i turystyka == W roku 1999 grodzieckie Stare Miasto zostało wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Najważniejsze zabytki to: późnogotycka katedra świętego Idziego (Hl. Ägydius) z okresu 1438–1462, przy katedrze barokowe mauzoleum Ferdynanda II ruiny zamku Schlossberg z dwiema zachowanymi wieżami, spośród których charakterystyczna wieża zegarowa jest symbolem miasta gotyckie i barokowe kościoły m.in. katolicki Najświętszej Krwi (Hl. Blut), Matki Bożej Nieustającej Pomocy (Mariahilfkirche) renesansowy budynek starostwa Landhaus ratusz z XIX wieku arsenał z XVII wieku kościół pielgrzymkowy Mariatrost muzea m.in. Universalmuseum Joanneum z koroną książąt Styrii oraz malarstwem europejskim Spośród nowoczesnych budynków uwagę zwraca Kunsthaus Graz, wzniesiony w 2003 budynek galerii sztuki zlokalizowany w centrum miasta. Dwupiętrowy obiekt został zaprojektowany przez londyńskich architektów, Petera Cooka i Colina Fourniera. Według różnych interpretacji budynek wykonany z żelbetu i paneli pleksiglasowych, przypomina serce wyjęte z ciała lub krowie wymię. == Oświata == Uczelnie: Karl-Franzens-Universität Technische Universität Graz Medizinische Universität Graz Universität für Musik und darstellende Kunst Graz FH Joanneum Campus 02 Fachhochschule der Wirtschaft Pädagogische Hochschule Steiermark Kirchliche Pädagogische Hochschule Graz Johann-Joseph-Fux-Konservatorium Graz == Transport == === Tramwaje === === Transport kolejowy === W mieście znajduje się dworzec główny Graz Hauptbahnhof oraz stacje Graz Ostbahnhof, Graz Puntigam, Graz Don Bosco, Graz Köflacherbahnhof, Graz Liebenau/Murpark, Graz Wetzelsdorf, oraz Graz Webling. == Sport == Stolica Styrii miłośnikom sportu znana jest z takich klubów jak Sturm Graz czy EC Graz 99ers, które w tym mieście mają swoją siedzibę. == Galeria == == Współpraca == Miejscowości partnerskie: Coventry, Wielka Brytania Darmstadt, Niemcy Dubrownik, Chorwacja Groningen, Holandia Lublana, Słowenia Maribor, Słowenia Montclair, Stany Zjednoczone Pecz, Węgry Petersburg, Rosja Pula, Chorwacja Timișoara, Rumunia Triest, Włochy Trondheim, Norwegia Lublin, Polska == Ludzie związani z Grazem == == Przypisy == == Linki zewnętrzne == oficjalna strona internetowa miasta (niem.)