## Hillerød – miasto historyczne i turystyczne na zachodnim Wybrzeżu Zelandii ### Geografia Hilleród znajduje się na północno-wschodnim krańcu wyspy Seeland, około 38 km na północno-zachód od centrum stolicy Danii — Kopenhagi. Miasto leży nad niewielkim jeziorem Slotssø, kilka kilometrów na południowy zachód od większego jeziora Esrum Sø, które jest jednym z największych duńskich jezior. Położenie umożliwia kontakt z głównym ośrodkiem kraju, ale także korzystne warunki przyrodnicze dla rozwoju turystyki i przemysłu. ### Historia Pierwotna nazwa miejscowości brzmiała **Hylderødsholm** (później zmieniona na **Hillerødsholm**). Miejscowość ta wyrosła dookoła warowni zamkowej, która od XVII wieku stała się podmiejską rezydencją królińską. W 1560 Hillerødsholm został przejęty przez króla Fryderyka II. W pierwszej połowie XVI wieku miejscowość liczyła już kilku właścicieli gruntów, a rozwój dynamiczny zaczął się pod koniec XVI wieku. Już w 1600 roku król Chrystian IV rozpoczął budowę nowej, olbrzymiej rezydencji monarskiej – obecnego zamku, co wymagało wzniesienia wielu budynków mieszkalnych i usługowych dla ludności pracującej przy ich realizacji. Około 1645 liczba mieszkańców Hillerød wynosiła około **560 osób**. W 1633 w mieście powstała pierwsza szkoła łacińska, a w 1732 Hillerød otrzymał prawa miasta handlowego. W 1658, podczas wojny duńsko-szwedzkiej, na zamku w Hillerød odbyło się spotkanie między królem Danii Fryderykiem III, a królem Szwecji Karolem X Gustawa. W 1686 miasto otrzymało przywilej królewski na organizację dwóch rocznych jarmarków. Niestety, Hillerød wielokrotnie ucierpiałek z powodu pożarów: w **1692** – zniszczono 46 domostw (pożar przyczynił się do utraty większości zabytków), w **1733** – 72 budynki, a kolejny devastatingny pożar dotknął miasta w **1834**. Po każdym zniszczeniu odbudowa była możliwa dzięki finansowemu wsparciu ze strony tronów królewskich – Chrystiana V po 1692 i Fryderyka V po 1834. Ważną rolę w odbudowie i dalszym rozwoju odegrało także tworzenie podstaw przemysłu miejskiego. W 1753 w Hillerød powstała manufaktura saletry, a rozwój handlu przyczynił się do dynamicznego wzrostu gospodarczego. Duże znaczenie miało również uzyskanie w latach 60. XIX wieku połączenia kolejowego z Kopenhagą, co zrewitalizowało miasto. Wraz z rozwojem infrastruktury, szkolnictwa i przemysłu Hillerød stał się ważnym ośrodkiem regionalnym, gdzie liczba mieszkańców w 1950 roku wyniosła już **10 023**. ### Zabytki #### Zamek Frederiksborg (Frederiksborg Slot) Najważniejsza oznaka Hillerød to renesansowy zamek Frederiksborg, położony na trzech małych wyspach w jeziorze Slotssø. Nabyty przez króla Fryderyka II w 1560, rozpoczęto budowę zamku pod jego nazwą. Większość jego architektury została ukształtowana w pierwszej połowie XVII wieku przez Chrystiana IV w stylu niderlandzkiego renesansu. Zamek służył jako podmiejska rezydencja królewska. Wewnątrz brama zamkowa widziano koronacje ważnych osobnictw dynastycznych: - 1671: Chrystian V i Karolina Amelia heska - 1700: Fryderyk IV i Ludwika meklemburska - 1721: Anna Zofia Reventlow, żona Fryderyka IV - 1731: Chrystian VI i Zofia Magdalena brandenburska - 1747: Fryderyk V i Ludwika hanowerska - 1552: Juliana Maria brunszwicka, żona Fryderyka V - 1815: Fryderyk VI i Maria heska - **1840**: Chrystian VIII i Karolina Amelia holsztyńska – **ostatnia koronacja w historii Danii** Zamek został pochmurnie zniszczony przez pożar w 1859, ale został starannie odbudowany. Od 1878 funkcjonuje jako **Muzeum Narodowo-Historyczne (Nationalhistoriske Museum)**, posiadające bogatą kolekcję portretów króli i królowych oraz eksponaty związane z panowaniem i historią Królestwa Danii. Obok niego znajduje się Muzeum Pieniądza oraz Północnozelandzkie Muzeum Ludowe (Nordsjællandsk Folkemuseum). ### Turystyka Hillerød mimo swojej relativejnej niewielkości jest jednym z najważniejszych ośrodków turystycznych w regionie południowo-zachodniej części Seelandu. Atrakcyjnością numeryczną jest **zamek królewski**, który przyciąga setki tysięcy odwiedzających zarówno z Danii, jak i z całego świata. Miejscowość korzysta z dogodnego połączenia kolejowego – linii B – z Kopenhagą, co czynić ją atrakcyjnym celem turystycznym dla podróżujących po stolicy. ### Herb Hillerød Herb miasta, przyjęty w 1938 (choć pierwotnie stworzony w 1787), precyzyjnie oddaje charakter historyczny Lokalizacji. W polu srebrnym, tradycyjnie kolorze białym, umieszczony jest **zielony krzew (w praktyce drzewo)** z białymi kwiatami na niebieskich wodach. Tło stanowi żółta wysepka, symbolizująca wyspy, na których mieścił się majątek Króla – wyspa Czarnego Bzu (Black Birch). Wraz z rozwojem miasta, te wyspy stały się integralną częścią przestrzeni miejskiej i samego zamku. ### Ludzie związani z Hillerød Chociaż w tradycyjnym artykule brak jest szczegółowych nazwisk osobistości historycznych, warto wspomnieć, że przez wieki miasto było związane z polską elitou. Królowa Maria Kazimiera – żona Zygmunta III Wazy, króla Polski i Szwecji, spędzała czas w Hillerød, co potwierdza jej bliskość z tą ziemią. ### Kluczowe statystyki - **Populacja**: 34 646 mieszkańców (dane aktualne) - **Data powstania miejscowości**: XII wiek jako Hylderødsholm - **Data praw miejskich**: 1732 - **Kod pocztowy**: 3400 Hillerød - **Wysokość above sea level**: 43 m ### Ciekawostki - Hillerød jest homeem **Hillerød Fodbold Club**, klubu piłkarskiego grającego w czołówce duńskiej ligi. - Jezioro Slotssø było inspiracją dla malarzy romantycznych, a jego wspaniały widok nadal zachwyca turystów. - Historia wielokrotnego niszczenia i odbudowy miasta daje mu charakter niezwykle wytrzymały i odnowiony.