Dżakarta (indonez. Jakarta, dawn. Batavia) – stolica i największe miasto Indonezji, w północno-zachodniej części Jawy, dziewiąta aglomeracja świata z 31 760 000 mieszkańców. Jest największym obszarem metropolitalnym świata z ludnością wynoszącą około 42 mln ludzi. == Nazewnictwo == Wcześniejsze nazwy miasta to: Sunda Kelapa (397–1527), Jayakarta (1527–1619), Batavia (1619–1942) oraz Djakarta (1942–1972). == Geografia == Dżakarta jest położona na północno-zachodnim wybrzeżu Jawy, przy ujściu rzeki Ciliwung do zatoki Dżakarta, która jest częścią Morza Jawajskiego. Północna część Dżakarty jest równinna i leży na wysokości ok. 8 m n.p.m. Jest to przyczyną częstego zalewania miasta wodami morskimi. Południowa część jest pagórkowata. Przez miasto przepływa ok. 13 rzek, głównie płynących z południa w stronę Morza Jawajskiego. Najważniejszą rzeką jest Ciliwung, która dzieli miasto na części wschodnią i zachodnią. === Klimat === Zgodnie z klasyfikacją klimatyczną Köppena, Dżakarta charakteryzuje się gorącym i wilgotnym równikowym klimatem sawann (Aw). Środek pory wilgotnej wypada w styczniu (z miesięcznymi opadami równymi 350 milimetrów), natomiast suchej przypada w sierpniu (średnie miesięczne opady równe 60 milimetrów). Przez cały rok w mieście występuje wysoka wilgotność powietrza z dzienną temperaturą wahającą się pomiędzy 24 i 34 °C. == Historia == Miasto zostało założone pod koniec IV w. jako Sunda Kelapa. W 1527 r. znalazło się pod kontrolą sułtanatu Bantam (wówczas zmieniono jego nazwę na Jayakarta). Pod koniec XVI w. na Jawie pojawili się Holendrzy. W 1619 r. Holendrzy pod dowództwem Jana Pieterszoona Coena zdobyli miasto i założyli na jego terenie twierdzę Batavia, która stała się główną siedzibą holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej i kolonii holenderskiej Indii Wschodnich, nazywane też Djakarta. W 1740 r. miała tu miejsce masakra chińskiej ludności, nazwana Batavia 1740. Silne trzęsienie ziemi zniszczyło miasto w 1699 r. Po kilku latach w rękach brytyjskich w 1814 r. Batavia powróciła w ręce Holendrów. W okresie 1942–1945 miasto znajdowało się pod okupacją wojsk japońskich. Po II wojnie światowej, mimo ogłoszenia niepodległości, miasto zostało zajęte przez Holandię. Dopiero w 1949 r. miasto znalazło się w niepodległej Indonezji i stało się jej stolicą. Po uzyskaniu niepodległości stolica została przemianowana na Dżakartę. == Administracja == Oficjalnie Dżakarta nie jest miastem, ale prowincją ze specjalnym statusem stolicy Indonezji. Miasto jest administrowane tak, jak każda inna prowincja indonezyjska. Przykładowo Dżakarta ma gubernatora (zamiast burmistrza) i jest podzielona na kilka podregionów, z których każdy ma swój system administracyjny. Dżakarta, jako prowincja, jest podzielona na 5 miast (kota), wcześniej gminy, każda kierowana przez burmistrza, i jedną kabupaten zarządzaną przez bupati. W sierpniu 2007 Dżakarta przeprowadziła pierwsze wybory, wyłaniające gubernatora. Wybory wygrał Fauzi Bowo. Wcześniej gubernatorzy byli wybierani przez lokalny parlament. Głosowanie jest częścią planu decentralizacji kraju, pozwalającej na bezpośrednie wybory lokalne na kilku obszarach. Lista miast Dżakarty: Dżakarta Centralna (Jakarta Pusat, populacja: 926 562) jest najgęściej zaludnioną dzielnicą. Znajduje się tu większość wieżowców miasta. Tutaj znajdują się siedziba rządu, Centralny Bank Indonezji, meczet Istiqlal, duże centrum handlowe oraz wiele muzeów. Dżakarta Wschodnia (Jakarta Timur, populacja: 2 614 642) Dżakarta Północna (Jakarta Utara, populacja: 1 421 265) Dżakarta Południowa (Jakarta Selatan, populacja: 1 893 959) Dżakarta Zachodnia (Jakarta Barat, populacja: 1 635 278) Jedyną regencją Dżakarty są: Wyspy Seribu (Kepulauan Seribu, populacja 21 679), wcześniej stanowiła poddzielnicę Północnej Dżakarty. == Gospodarka == Najbardziej charakterystyczne punkty miasta to Giełda Papierów Wartościowych, Centralny Bank Indonezyjski oraz Monumen Nasional (Tugu Monas). Miasto jest siedzibą ASEAN. W mieście są dwa czynne porty lotnicze: Soekarno-Hatta i Halim Perdanakusuma oraz nieużywany już Kemayoran. W Dżakarcie odbyły się Igrzyska Azjatyckie 1962 oraz wybory Miss World 2013. == Kultura == Jako gospodarcza i polityczna stolica Indonezji, Dżakarta przyciąga wielu imigrantów, zarówno z zagranicy, jak i z kraju. Wielu imigrantów przybywa z innych części wyspy, wprowadzając ze sobą wpływy językowe o podłożu jawajskim i sundajskim, a także tradycyjne jedzenie i zwyczaje. Potoczna nazwa miasta to „Duży Durian”. Mianem Betawi (orang Betawi) określa się potomków ludności żyjącej wokół Batawii (nazwa Dżakarty podczas ery holenderskiego kolonializmu). Betawi kształtowali się jako grupa etniczna w okresie od XVII do XIX wieku; są potomkami różnych indonezyjskich grup etnicznych oraz ludności spoza Azji Południowo-Wschodniej. Betawi uchodzą za rodzimych mieszkańców Dżakarty (orang Jakarta asli). Język i kultura Betawi odróżnia ich od imigrantów sundajskich oraz jawajskich. Ich język stanowi formę malajskiego z wpływami jawajskimi, chińskimi, arabskimi i innymi. Dżakarcki dialekt języka indonezyjskiego jest luźno oparty na języku betawi. Od wielu wieków w Dżakarcie mieszka również znaczna społeczność chińska. Oficjalnie stanowią oni 6% populacji Dżakarty, choć liczba ta może być niedoszacowana. W Dżakarcie znajduje się kilka centrów kulturalnych, takich jak Plaza Senayan. Muzykę tradycyjną, także przedstawienia wayang (teatr) oraz z użyciem gamelan, można często znaleźć w ekskluzywnych hotelach. Jako największe miasto i stolica kraju, Dżakarta przyciąga narodowe talenty, które mają nadzieję znaleźć tu szerszą publikę i sukces. Jednakże kultura Betawi jest rzadko spotykana w samej Dżakarcie. Znacznie łatwiej jest napotkać ślub oparty na kulturze jawajskiej bądź Minang niż ceremonię zaślubin opartą na kulturze Betawi. Podobnie łatwiej jest usłyszeć jawajski gamelan niż Gambang Kromong (połączenie muzyki Betawi z muzyką chińską) czy też Marawis (połączenie muzyki Betawi z muzyką jawajską). Mimo to niektóre festiwale, takie jak Jaksa Festival oraz Kemang Festival starają się promować muzykę Betawi poprzez zapraszanie do występów ich artystów. == Zabytki i atrakcje turystyczne == Stare Miasto ratusz pałac (XVIII wiek) meczet Masjid Istiqlal – największy w Azji Południowo-Wschodniej Muzeum Narodowe, którego zbiory obejmują wszystkie epoki historyczne w dziejach Indonezji. == Miasta partnerskie == Casablanca, Maroko Hanoi, Wietnam Kair, Egipt Sydney, Australia Pekin, Chiny Berlin, Niemcy Stambuł, Turcja Los Angeles, Stany Zjednoczone Paryż, Francja Rotterdam, Holandia Seul, Korea Południowa Tokio, Japonia Budapeszt, Węgry Dżudda, Arabia Saudyjska Kuala Lumpur, Malezja Manchester, Wielka Brytania Manila, Filipiny Moskwa, Rosja Pjongjang, Korea Północna Mumbaj, Indie Szanghaj, Chiny Singapur, Singapur Islamabad, Pakistan Gauteng, RPA Karaczi, Pakistan == Ludzie związani z Dżakartą == == Przypisy == == Linki zewnętrzne == Oficjalna strona internetowa Dżakarty Zdjęcie satelitarne z Google Maps Moja-Indonezja.pl – Pierwszy w Polsce portal poświęcony Indonezji