# Lizbona: Perła Portugalii Lizbona (port. Lisboa) jest stolicą і największym miastem Portugalii, pulsującym sercem kraju, gdzie historia splata się z nowoczesnością. Położona nad malowniczą rzeką Tag, u jej ujścia do Oceanu Atlantyckiego, Lizbona zachwyca bogactwem zabytków, unikalną kulturą oraz gościnnością mieszkańców. ## Historia Lizbony Historia Lizbony sięga czasów starożytnych. Pierwsze ślady osadnictwa pochodzą z epoki rzymskiej, kiedy to osada znana była jako Olisipo. Strategiczne położenie uczyniło z niej ważny punkt handlowy, a następnie strategiczny bastion. W VIII wieku miasto zostało zdobyte przez Maurów, którzy nadali mu nazwę Lishubną. Rozwój Lizbony nabrał tempa po rekonkwiście, kiedy to w 1147 roku Alfons I Zdobywca, pierwszy król Portugalii, odbił miasto z rąk Maurów z pomocą krzyżowców. Szczególny wpływ na rozwój miasta miał okres wielkich odkryć geograficznych (XV–XVII wiek). Z lizbońskiego portu Belém wypływały liczne ekspedycje morskie, które przyczyniły się do budowy imperium kolonialnego Portugalii. Bogactwo napływające z zamorskich posiadłości pozwoliło na rozbudowę miasta і wznoszenie wspaniałych budowli. Niestety, Lizbona była wielokrotnie nawiedzana przez katastrofy naturalne. W 1531 roku miasto dotknęło silne trzęsienie ziemi, a w 1755 roku doszło do kataklizmu, który niemal doszczętnie zniszczył miasto. Trzęsienie ziemi z 1 listopada 1755 roku, połączone z tsunami і pożarami, pochłonęło dziesiątki tysięcy ofiar і obróciło Lizbonę w ruinę. Odbudowa miasta, pod kierownictwem markiza Pombala, nadała Lizbonie nowy, charakterystyczny wygląd. W XX wieku Lizbona była świadkiem ważnych wydarzeń historycznych, takich jak rewolucja republikańska w 1910 roku і rewolucja goździków w 1974 roku, które zapoczątkowały okres transformacji politycznej w Portugalii. ## Toponimia Nazwa Lizbony wywodzi się od starożytnej nazwy Olisipo, używanej przez Rzymian. W okresie panowania Maurów miasto nosiło nazwę Lishubną. Po rekonkwiście powrócono do formy zbliżonej do pierwotnej, przekształcając ją w Lisboa. ## Geografia ### Położenie Lizbona leży w zachodniej części Portugalii, nad rzeką Tag, w pobliżu jej ujścia do Oceanu Atlantyckiego. Współrzędne geograficzne miasta to 38°42′N, 9°05′W. Jest to najbardziej wysunięta na zachód stolica w kontynentalnej Europie. ### Klimat Lizbona charakteryzuje się klimatem subtropikalnym typu śródziemnomorskiego, z łagodnymi zimami і długimi, ciepłymi latami. Średnia roczna temperatura wynosi 21,5 °C w dzień і 13,5 °C w nocy w centrum miasta. Opady śniegu і mróz występują rzadko. Miasto ma ok. 2800 godzin słonecznych rocznie, co czyni je jednym z najbardziej słonecznych miast w Europie. ### Ochrona przyrody W regionie Lizbony znajduje się wiele obszarów chronionych, takich jak parki przyrodnicze Sintra-Cascais і Arrábida oraz rezerwaty przyrody Estuário do Tejo і Estuário do Sado. ## Gospodarka Lizbona jest centrum gospodarczym Portugalii. Główne gałęzie przemysłu to przemysł stalowy, włókienniczy, chemiczny, ceramiczny, stoczniowy і rybołówstwo. Miasto posiada ważny port handlowy і wojenny. Turystyka odgrywa coraz większą rolę w gospodarce Lizbony. W 2017 roku miasto odwiedziło 3,3 miliona turystów. ## Demografia W 2011 roku Lizbona liczyła 547 631 mieszkańców w centrum administracyjnym. Cały Zespół Metropolitalny Lizbony liczy 2 821 876 mieszkańców (dane z 2017 roku). Lizbona jest jedenastym co do wielkości zespołem miejskim w Unii Europejskiej. ## Kultura Lizbona jest ważnym ośrodkiem kulturalnym Portugalii. W mieście znajduje się wiele muzeów, teatrów і galerii sztuki. Do najważniejszych zabytków Lizbony należą: * Zamek św. Jerzego * Katedra Sé * Klasztor Hieronimitów w Belém (UNESCO) * Torre de Belém (UNESCO) * Pomnik Odkrywców * Pałac Ajuda * Pałac Belém * Park Narodów Kultura Lizbony jest bogata і różnorodna, z wpływami z różnych epok historycznych і regionów geograficznych. Fado, tradycyjna portugalska muzyka, narodziła się w Lizbonie і jest ważnym elementem tożsamości miasta. ## Religia Dominującą religią w Lizbonie jest katolicyzm. W mieście znajduje się wiele kościołów і świątyń, w tym Katedra Sé, najważniejszy kościół w Lizbonie. ## Podział administracyjny Lizbona dzieli się na 53 freguesias (dzielnice), zgrupowane w czterech dzielnicach (bairros): 1. Alcântara 2. Alfama 3. Bairro Alto 4. Baixa 5. Belém 6. Chiado 7. Estrela 8. Parque das Nações ## Transport Lizbona posiada rozbudowaną sieć transportu publicznego, w skład której wchodzą: * Metro * Tramwaje * Autobusy * Kolej aglomeracyjna * Linie kolei linowo-terenowej Lizbona jest również ważnym węzłem drogowym і lotniczym. Port lotniczy Lizbona jest największym portem lotniczym w Portugalii. ## Sport Lizbona jest jednym z najważniejszych ośrodków sportowych w Portugalii. Swoją siedzibę mają tu m.in. takie kluby jak SL Benfica і Sporting CP. W 2004 roku Lizbona była gospodarzem Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej. ## Miasta partnerskie Lizbona ma podpisane umowy partnerskie z wieloma miastami na całym świecie, m.in. z: * Bissau, Gwinea Bissau * Brasília, Brazylia * Budapeszt, Węgry * Madryt, Hiszpania * Makau, Makau * Rabat, Maroko Lizbona to miasto o bogatej historii, fascynującej kulturze і dynamicznym rozwoju. Jest to miejsce, które zachwyca swoim urokiem i gościnnością, przyciągając turystów z całego świata.