# Manhattan Manhattan to ikoniczna dzielnica Nowego Jorku, a zarazem hrabstwo w stanie Nowy Jork. Położony na wyspie o tej samej nazwie, charakteryzuje się największą gęstością zaludnienia w całym mieście. Oprócz głównej wyspy, w skład Manhattanu wchodzi kilka mniejszych wysepek, takich jak Roosevelt Island, Randalls Island, Wards Island, Governors Island, Liberty Island, Ellis Island, Mill Rock oraz U Thant Island. Jedyną częścią hrabstwa znajdującą się na stałym lądzie jest Marble Hill. ## Historia Manhattan odgrywał kluczową rolę w historii Nowego Jorku i Stanów Zjednoczonych. Początkowo zamieszkiwany przez rdzenną ludność, został skolonizowany przez Holendrów w XVII wieku, którzy nazwali go Nowym Amsterdamem. W 1664 roku przeszedł w ręce Anglików i został przemianowany na Nowy Jork. Od tamtej pory Manhattan nieustannie się rozwijał, stając się jednym z najważniejszych centrów handlowych, finansowych i kulturalnych na świecie. ## Geografia Manhattan to wyspa o długości 21,6 km i szerokości 3,7 km (w najszerszym miejscu), o powierzchni około 58,8 km². Od zachodu opływa ją rzeka Hudson, a od wschodu cieśnina East River. Północną granicę stanowi Harlem River, oddzielająca Manhattan od Bronksu. Na południu znajduje się Zatoka Nowojorska. Dzielnica Marble Hill, choć administracyjnie część Manhattanu, leży na stałym lądzie, po północnej stronie Harlem River, co jest wynikiem przekopania kanału w 1895 roku i późniejszego zasypania fragmentu starego koryta cieśniny w 1914 roku. ### Wyspy W skład Manhattanu wchodzą również liczne małe wyspy: * **Roosevelt Island** * **Randalls Island** * **Wards Island** * **Governors Island** * **Liberty Island** (znana z Statuy Wolności) ### Mosty i tunele Manhattan jest doskonale skomunikowany z innymi częściami Nowego Jorku i New Jersey dzięki sieci mostów i tuneli: * **Mosty:** Brooklyn Bridge, Manhattan Bridge, Williamsburg Bridge, Queensboro Bridge (Ed Koch Queensboro Bridge), George Washington Bridge, Robert F. Kennedy Bridge (Triborough Bridge) * **Tunele:** Holland Tunnel, Lincoln Tunnel, Queens Midtown Tunnel, Brooklyn-Battery Tunnel Ponadto, pod rzeką East River przebiegają liczne tunele metra. ## Demografia W 2019 roku Manhattan zamieszkiwało 1 628 706 osób. Dzielnica charakteryzuje się wysoką gęstością zaludnienia oraz zróżnicowaną populacją, w której skład wchodzą zarówno zamożni biznesmeni, jak i przedstawiciele bohemy artystycznej. W szczytowym okresie napływu imigrantów (1910) wyspę zamieszkiwało aż 2,8 miliona osób. ## Podział Manhattanu Manhattan umownie dzieli się na trzy główne obszary: * **Lower Manhattan (Dolny Manhattan):** Znajduje się tu centrum finansowe Wall Street, liczne zabytki historyczne oraz dzielnice takie jak Tribeca i Chinatown. * **Midtown (Środkowy Manhattan):** Obejmuje takie ikony jak Times Square, Empire State Building, Grand Central Terminal oraz siedzibę ONZ. Jest to również główne centrum handlowe i biznesowe. * **Upper Manhattan (Górny Manhattan):** Podzielony na East Side i West Side, z Piątą Aleją jako granicą. Znajdują się tu prestiżowe dzielnice mieszkaniowe, muzea (np. Metropolitan Museum of Art, Guggenheim Museum) oraz park Central Park. Upper Manhattan nie obejmuje Harlemu oraz Washington Heights, które leżą jeszcze bardziej na północ. ## Gospodarka Manhattan jest jednym z najważniejszych centrów finansowych i handlowych na świecie. Wall Street, znajdująca się w Lower Manhattan, jest symbolem światowej finansjery. Na Manhattanie mają swoje siedziby liczne korporacje, banki, instytucje finansowe oraz centra handlowe. Dzielnica ta generuje znaczną część dochodów Nowego Jorku i Stanów Zjednoczonych. ## Kultura i rozrywka Manhattan słynie z bogatej oferty kulturalnej i rozrywkowej. Znajdują się tu liczne teatry na Broadwayu, muzea (np. Metropolitan Museum of Art, Museum of Modern Art, American Museum of Natural History), galerie sztuki, sale koncertowe (np. Carnegie Hall) oraz kluby muzyczne. Manhattan jest również mekką dla miłośników mody, designu i architektury. ## Wydarzenia * **11 września 2001:** Atak terrorystyczny na World Trade Center, dokonany przez Al-Kaidę, który wstrząsnął całym światem i pozostawił trwały ślad w historii Manhattanu. ## Dzielnice (Neighborhoods) Manhattan jest mozaiką różnorodnych dzielnic, każda z własnym charakterem i historią. Granice między nimi są płynne i często sporne. Oto kilka z nich: * **Battery Park City:** Nowoczesna dzielnica mieszkaniowa położona na sztucznie usypanym terenie, oferująca widoki na Statuę Wolności i Zatokę Nowojorską. * **Chinatown:** Jedna z największych chińskich dzielnic w Ameryce Północnej, pełna restauracji, sklepów i tradycyjnej kultury. * **Tribeca:** Dzielnica z charakterystyczną architekturą postindustrialną, przekształcona w luksusową dzielnicę mieszkaniową i artystyczną. * **Financial District:** Serce światowej finansjery, z siedzibami banków, giełd i korporacji. * **Greenwich Village:** Historyczna dzielnica artystyczna i intelektualna, znana z alternatywnej kultury, kawiarni i teatrów. * **SoHo:** Dzielnica słynąca z galeri sztuki, butików i loftów, przekształcona z dawnej dzielnicy przemysłowej. * **Chelsea:** Znana z galerii sztuki współczesnej, klubów nocnych i restauracji. * **Midtown:** Centralna dzielnica biznesowa i handlowa, z Times Square, Empire State Building i Grand Central Terminal. * **Upper East Side:** Prestiżowa dzielnica mieszkaniowa, zamieszkiwana przez zamożnych nowojorczyków, z licznymi muzeami i eleganckimi sklepami. * **Upper West Side:** Dzielnica z Central Parkiem, Lincoln Center i American Museum of Natural History. * **Harlem:** Historyczna dzielnica afroamerykańska, z bogatą kulturą muzyczną, restauracjami soul food i zabytkową architekturą. * **Washington Heights:** Dzielnica o zróżnicowanej populacji, z Fort Tryon Park i The Cloisters (oddział Metropolitan Museum of Art poświęcony sztuce średniowiecznej). Każda z tych dzielnic dodaje unikalny element do bogatej mozaiki kulturowej Manhattanu. Manhattan pozostaje symbolem wielkomiejskiego życia, innowacji i kulturowego bogactwa.