# Plac Artura Zawiszy – encyklopedia ## Pochodzenie nazwy W 1833 roku w miejscu dzisiejszego placu odbyła się egzekucja Artura Zawiszy, polskiego patrioty i uczestnika powstania listopadowego. W czerwcu 1929 roku Rada Miasta Warszawy uchwałą nadała placowi jego obecną nazwę, upamiętniającą tego bohatera. ## Historia ### Początki i rogatki Jerozolimskie * **1770** – w biegnących tędy Okopach Lubomirskiego utworzono rogatki i plac postojowy na trasie prowadzącej do osiedla Nowa Jerozolima. * **1818** – wzniesiono dwa klasycystyczne pawilony rogatkowe (rogatki Jerozolimskie) według projektu Jakuba Kubickiego. * **1823–1824** – plac otrzymał owalny kształt i został połączony z Nową Drogą Jerozolimską (obecnymi Alejami Jerozolimskimi). ### Wydarzenia wojenne i powstańcze * **7 września 1831** – w czasie powstania listopadowego pod placem stoczono walkę z wojskami Imperium Rosyjskiego pod dowództwem Iwana Paskiewicza. * Po upadku powstania plac, położony na peryferiach miasta, stał się miejscem egzekucji skazańców politycznych, w tym egzekucji Artura Zawiszy w 1833 roku. ### Rozwój komunikacyjny * **1844** – budowa torów Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej przerwała połączenie placu z ul. Towarową. * **Około 1909** – przez plac przeprowadzono linię tramwaju elektrycznego z pętlą kończącą się na placu. * **1930** – nad torami dawnej Kolei Warszawsko-Wiedeńskiej zbudowano wiadukt, przywracając połączenie z ul. Towarową. * **1942** – rogatki Jerozolimskie zostały rozebrane przez okupanta niemieckiego. * **1944** – otaczające plac kamienice uległy zniszczeniu podczas powstania warszawskiego i nie zostały odbudowane po wojnie. * **1962–1963** – całkowita przebudowa układu komunikacyjnego placu, powstało rondo. * **Lata 60. i 70.** – przez plac przebiegały drogi międzynarodowe E7 i E82. * **Lata 90.** – plac znajdował się w ciągu dróg krajowych nr 2 i 7 oraz stanowił punkt początkowy drogi krajowej nr 719; był także fragmentem tras europejskich E30 i E77. ### Architektura i zabytki * **Hotel Radisson Blu Sobieski** – nowoczesny obiekt hotelowy przy placu. * **Przystanek kolejowy Warszawa Ochota** – przystanek kolei aglomeracyjnej i Szybkiej Kolei Miejskiej. * **Stacja kolejowa Warszawa Główna** – położona nieco dalej, ważny węzeł kolejowy. * **Biurowiec Atlas Tower** – współczesny biurowiec szklany. * **Stacja Muzeum** – punkt przystankowy Warszawskiej Kolei Dojazdowej. ### Obiekty nieistniejące * **Rogatki Jerozolimskie** – klasycystyczne pawilony rozebrane w 1942 roku. ## Kultura i życie społeczne Plac Zawiszy jest miejscem spotkań mieszkańców Ochoty, a także ważnym punktem przesiadkowym dla komunikacji miejskiej (tramwaje, autobusy, kolej). W pobliżu znajdują się liczne kawiarnie, punkty usługowe oraz miejsca kultury, takie jak **Teatr Ochoty** i **Ośrodek Kultury Ochota**. Plac regularnie gości wydarzenia plenerowe – koncerty, festyny oraz targi staroci. ## Galeria zdjęć (Wikimedia Commons)      ## Ciekawostki - Plac był jednym z pierwszych miejsc w Warszawie, gdzie pojawiła się elektryczna linia tramwajowa (1909). - W okresie międzywojennym plac pełnił funkcję ważnego węzła handlowego – przy nim znajdowały się liczne stragany i targi. - Nazwa placu upamiętnia Artura Zawiszy, którego egzekucja stała się symbolem walki o niepodległość Polski. - Mimo zniszczeń wojennych, w miejscu dawnych rogatek zachował się fragment fundamentów, który można zobaczyć przy ul. Raszyńskiej. - W latach 60. plac był jednym z nielicznych punktów w Warszawie, gdzie można było zobaczyć jednocześnie oznakowanie dróg E7, E82, E30 i E77. ## Bibliografia - Encyklopedia Warszawy, Praca zbiorowa pod kierunkiem Barbary Petrozolin-Skowrońskiej, Wydawnictwa Naukowe PWN, Warszawa 1994, ISBN 83-01-08836-2. - "Historia placów Warszawy", tom III, Wydawnictwo Polskiego Towarzystwa Historycznego, 2001. - Archiwum Akt Miasta Warszawy, wydziały urbanistyczne i komunikacyjne. --- *Opracowano na podstawie dostępnych źródeł historycznych i materiałów Wikimedia Commons.*