Szarm el-Szejk (ar: شرم الشيخ = Szarm asz-Szajch (wym. egipska [ˈʃɑɾm eʃˈʃeːx]), co znaczy Zatoka Starca lub błędnie Zatoka Szejka; ang. Sharm el-Sheikh) – miasto i kurort w azjatyckiej części Egiptu, w południowej części półwyspu Synaj (muhafaza Synaj Południowy), leżące nad brzegiem Morza Czerwonego (Riwiera Morza Czerwonego) w tzw. Złotej Zatoce Riwiery Morza Czerwonego (nazywana w czasie okupacji izraelskiej Zatoką Salomona), składającej się z wielu mniejszych zatok, w odległości 80 kilometrów na południe od góry Synaj. Miasto jest usytuowane pomiędzy Parkiem Narodowym Świętej Katarzyny, parkiem narodowym Ras Muhammad oraz rezerwatem Nabk. Według spisu ludności w 2006 roku miasto zamieszkiwało ok. 38 tysięcy stałych mieszkańców. Podstawą gospodarki Szarm el-Szejk jest turystyka – uprawianie sportów wodnych, np. nurkowania i snorkelingu. Infrastruktura turystyczna jest tu rozwinięta na zadowalającym poziomie: hotele i restauracje kilku dużych, międzynarodowych sieci, także pola golfowe oraz wiele innych obiektów rekreacyjnych. == Historia == === Egipska baza marynarki wojennej i okupacja Izraela === Strategiczne położenie Szarm el-Szejk doprowadziło do przekształcenia małej wioski rybackiej i utworzenia, po II wojnie światowej, egipskiej bazy marynarki wojennej. W 1956 roku podczas konfliktu z Izraelem Egipt stracił tę ówczesną osadę rybacką, która w 1957 roku powróciła do Egiptu. Do 1967 r. stacjonowały tu siły pokojowe ONZ. W obecnej dzielnicy Hadaba w roku 1960 mieścił się egipski garnizon wojskowy. W 1967 roku w jej okolicach nastąpiła blokada morska Cieśniny Tirańskiej, ogłoszona przez egipskiego prezydenta Nassera, uniemożliwiająca żeglugę izraelskich statków po Morzu Czerwonym. Doprowadziło to do wojny z Izraelem, w wyniku której Izraelczycy zajęli półwysep Synaj wraz z Szarm el-Szejk (wówczas mała osada rybacka). Z okazji jego zdobycia ułożono popularną izraelską piosenkę Szarm el-Szejk. Wkrótce Izraelczycy rozbudowali tę osadę. Po roku 1967 powstało miasto. Nazywało się Ofira (hebr: אופירה) – od biblijnej krainy Ofir. Nazwa ta była w użyciu do 1982 roku. Ofirę zamieszkiwało wówczas 500 żydowskich rodzin (ok. 2 tys. osób). 14 maja 1968 roku otwarto lotnisko wojskowe Sił Powietrznych Izraela pod hebrajską nazwą Ofira, a w 1976 roku otwarto cywilny port lotniczy Ofira. Głównym celem inwestycji Izraelczyków w tym miejscu było uniemożliwienie Egiptowi blokowania Cieśniny Tirańskiej oraz kontrolowanie szlaku drogowego pomiędzy Ejlatem a wybrzeżem Zatoki Sueskiej. Ważną rolę zaczęła odgrywać turystyka, bowiem wpływy z niej wykorzystywano do finansowania kosztów izraelskiej okupacji wojskowej i osadnictwa na Synaju. Pod koniec lat 70. XX w. wybudowano port morski Szarm el-Szejk. === Powrót do Egiptu === Zachodnia (starsza) część miasta powróciła do Egiptu w 1979 roku, a całość w obecnych granicach administracyjnych w 1982 roku. Osadnicy żydowscy zostali wysiedleni do Izraela, a ich osada nie została zburzona – jak to miało miejsce wówczas z innymi osadami żydowskimi na Synaju – ale zajęta głównie przez Egipcjan przybyłych z afrykańskiej części Egiptu, a potem również przez miejscowych beduinów. Od tego czasu następuje gwałtowna rozbudowa bazy hotelowo-turystycznej. Łączna liczba ośrodków turystycznych wzrosła z 3 w 1982 roku do 91 w 2000 roku, a obecnie ich liczba wzrosła do ponad 500. W ciągu kilku ostatnich lat powstało kilkanaście specjalnych turystycznych osiedli, gdzie obcokrajowcy nabywają mieszkania. Miasto pozyskało kilka renomowanych firm zarządzających hotelami (Hyatt Regency, Accor, Marriott, Le Méridien, Four Seasons, Ritz-Carlton i innych) (3 do 5 gwiazdek). W 2007 roku otwarto aquapark połączony z hotelem o łącznej powierzchni 133 905 m². W mieście wybudowano kilka obiektów sieci gastronomicznych (Starbucks, Hard Rock Cafe, McDonalds, KFC i innych). Od 23 do 28 sierpnia 2002 roku odbyły się tu Otwarte Mistrzostwa Świata w Pływaniu FINA 2002 na długości 5, 10 i 25 km. 19 stycznia 2003 roku była tu meta Rajdu Dakar, a dzień wcześniej meta najdłuższego odcinka tego rajdu z Abu Risz. 3 stycznia 2004 roku w Morzu Czerwonym koło miasta, miała miejsce katastrofa samolotu w której zginęło 148 osób. 23 lipca 2005 r. w mieście doszło do zamachów bombowych, w wyniku których zginęły 64 osoby. 23 maja 2007 roku otwarto drugi nowoczesny terminal lotniska oraz wielki meczet. W ciągu ostatniej dekady (1999–2009) Szarm el-Szejk był miejscem spotkań przywódców światowych (m.in. pokojowych spotkań bliskowschodnich i forach ekonomicznych) w specjalnym wybudowanym w tym celu centrum konferencyjnym. W czasie egipskich protestów w 2011 roku w mieście do nich nie doszło. Odbyła się tylko ok. 300-osobowa pokojowa demonstracja poparcia dla prezydenta Hosni Mubaraka, który miał tu swoją rezydencję. Stali mieszkańcy miasta – ich liczba ciągle wzrasta – to głównie pracownicy hoteli i obsługi turystycznej i administracji państwowej. Mieszkańcami miasta są również obcokrajowcy – również Polacy – prowadzący tu głównie ośrodki nurkowe czy biura turystyczne, lub posiadający kupione tu mieszkania. Jest to główne miejsce wypoczynkowe dla egipskich członków władz. Korzystają z niego również niektóre z europejskich i bliskowschodnich głów państwa i inni politycy. == Infrastruktura == Granice miasta rozciągają się od okolic Ras Muhammad na południowym zachodzie aż do rezerwatu Nabk na północnym wschodzie. Całość miasta łączy główna ulica miasta – Peace Prospect Road. Przyjęto zasadę, aby domy w mieście zbudowane były w formie małych kompleksów komfortowych willi, a wokół nich skupiona ma być zieleń połączona z nowoczesną infrastrukturą sklepów, restauracji, basenów i ogrodów. Ze względu na ograniczenia prawne budynki mają maksymalnie dwa piętra. Ze względu na rosnącą popularność tego kurortu, firmy krajowe, jak również zagraniczne, nie obawiają się inwestować pokaźnych sum pieniędzy w infrastrukturę miasta. Miasto zmienia się i rozrasta z roku na rok. Powstały nowe osiedla apartamentowców: Nabk Bay, Delta Szarm, Hajm-Salam, Chris czy Riwiera, a ostatnio wiele nowych obszarów mieszkalnych: Gold Szarm, San Szajn, Sunny Lake, Montaza i wiele innych. Miasto dzieli się na kilka dzielnic, w tym na dwie główne: Szarm al-Maja (potocznie: Old Market lub Old City), czyli pierwotną część miasta oraz leżącą w odległości około 7 km Na’ama Bay, która traktowana jest jako główne centrum turystyczno-rozrywkowe. W zespole miejskim Szarm el-Szejk działa ponad 500 hoteli i ciągle budowane są nowe kompleksy wypoczynkowe. W mieście znajduje się 73% wszystkich miejsc noclegowych w muhafazie, z tego 88% to obiekty o najwyższej klasie (pięciogwiazdkowe). Były prezydent Egiptu i wielu bogatych przedstawicieli świata arabskiego posiadają tu prywatne rezydencje. W dzielnicy Na’ama Bay znajduje się baza międzynarodowych obserwatorów Multinational Force & Observers (MFO), którzy mają obowiązek kontrolować półwysep Synaj, podzielony na zdemilitaryzowane pasy z posterunkami oznakowanymi pomarańczowymi flagami. 20 km od centrum znajduje się międzynarodowe lotnisko port lotniczy Szarm el-Szejk. Na wschód od Szarm el-Szejk leży wyspa Tiran, oddzielona Cieśniną Tirańską. 25 km na południe od kurortu znajduje się park narodowy Ras Muhammad z bogactwem raf koralowych. Obszar Szarm el-Szejk wynosi około 42 km², z tego: kompleksy hotelowo-wypoczynkowe 8,4% powierzchni miasta; inne usługi turystyczne 40,9%; zieleń i tereny otwarte 12,3%; usługi 9,9%; drogi 12,2%; zabudowa mieszkaniowa 13,7%; budynki beduinów 1,6%; handel, rzemiosło i mały przemysł 1% === Transport === Port lotniczy Szarm el-Szejk – największe lotnisko międzynarodowe na półwyspie Synaj; po ostatniej rozbudowie terminalu stało się nowoczesne i komfortowe, obsługujące ruch wewnątrzkrajowy oraz europejski (w tym kilka lotów czarterowych z Polski) i bliskowschodni. Port morski Szarm el-Szejk – trasy statków ograniczone są do regularnych linii do Hurghady (ok. 2 godz.), a także tras wycieczkowych i turystycznych, organizowanych zazwyczaj przez duże biura turystyczne. Przystań jachtowa Szarm el-Szejk – prywatne jachty Dworzec autobusowy Szarm el-Szejk (ang. Delta Sharm) – połączenia autobusowe z Kairem, Suezem, Ismailią, Luksorem, Aleksandrią i ważniejszymi miejscowościami Synaju. Liczne taksówki (w tym wieloosobowe) – przejazd lokalny i krajowy. Pod koniec 2006 roku jedna z firm kuwejckich przedstawiła ofertę wybudowania pierwszej linii kolei magnetycznej w Egipcie, której koszt ma wynieść ok. 7,5 miliarda dolarów i ma być przeprowadzona w 3 etapach. Linia kolejowa połączy Nabk z centrum miasta. Druga zaś będzie przebiegać od At-Tur do Nabk, a trzecia z Szarm el-Szejk do Dahabu. Dotychczas nie zrealizowano jednak tego projektu. Przybliżona odległość i czas podróży (z centrum): Dahab – 100 km (1 godzina jazdy samochodem) Klasztor Świętej Katarzyny, Góra Synaj – 250 km (3 godziny) Kolorowy Kanion – 200 km (3 godziny) Nuwajbi – 180 km (2 godziny) Taba – 230 km (3 godziny) At-Tur (centrum administracyjne muhafazy Południowy Synaj) – 90 km (1 godzina) Tunel pod Kanałem Sueskim – 360 km (4 godziny) Kair – 500 km (6-7 godzin) Aleksandria – (9 godzin) Ze względu na polityczne znaczenie turystyki dla gospodarki Egiptu, wszyscy przybywający goście mają obowiązek wykupić wizę turystyczną ważną jeden miesiąc. Mogą to uczynić bezpośrednio na lotnisku (koszt – 25 USD). Jeśli turyści chcą pozostać tylko w mieście lub w miejscowościach Dahab, Nuwajbi, Taba albo zwiedzić górę Synaj nie muszą jej posiadać, wystarczy bezpłatna pieczątka w paszporcie Only Sinai (wiza jest już wymagana, aby zwiedzić pobliski Ras Muhammad). == Konferencje pokojowe i ekonomiczne w Szarm el-Szejk == Szarm el-Szejk to także miejsce spotkań przywódców światowych (m.in. pokojowych spotkań bliskowschodnich) w specjalnym centrum konferencyjnym (na 4700 miejsc), znajdującym się w pobliżu lotniska. Dlatego miasto nazywane jest czasami Miastem Pokoju. Odbyły się tu liczne konferencje ekonomiczne (m.in. Banku Światowego) oraz pokojowe, który