# Toulon - port morski na Południowym Wybrzeżu Francuskim **Tulon** (fr. *Toulon*, oksyt. *Tolon*) to miasto i gmina w południowo-wschodniej Francji, położone nad Morzem Śródziemnym w regionie Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże, w departamencie Var. Według danych z 2022 roku liczba mieszkańców Tulonu wynosiła 180 834 osób, co czyni je trzecim co do wielkości miastem w regionie. Gęstość zaludnienia osiąga 4200 osób/km², a powierzchnia Tulonu zajmuje 189. miejsce wśród 963 gmin regionu. ## Historia Historia Tulonu sięga starożytności, gdy Rzymianie utworzyli morską stację sygnałową na brzegach Zatoki. Portowe znaczenie miasta wzrosło znacznie w 1524 roku, gdy Ludwik XII ustanowił tu armatorstwo morskie. Arsenal morski został założony przez Henryka IV w latach 1589-1610. Miasto odniósło ważne zwycięstwo w 1707 roku, gdy odparło oblężenie wojsk alianckich podczas wojny o sukcesję hiszpańską. W 1793 roku Napoleon Bonaparte odniósł tu słynną bitwę podczas wojen o niepodległość Francji, co przyspieszyło jego awans polityczny. Po 1815 roku Tulon zyskał na znaczeniu jako port zaokrętowania dla większości francuskich wypraw wojennych XIX wieku. W XX wieku stał się najważniejszą bazą morską Francji i centrum sił morskich aliantów na Morzu Śródziemnym podczas I wojny światowej. Podczas II wojny światowej Tulon odgrywał kluczową rolę. Francusko-niemieckie zawieszenie broni z 1940 roku pozostawiło rząd Vichy w kontroli nad flotą francuską, której większość była stacjonująca w Tulonie. Jednak 8 listopada 1942 roku inwazja aliantów na północno-zachodnią Afrykę skłoniła Adolfa Hitlera do uchylenia warunków zawieszenia broni. 27 listopada 1942 roku wojska niemieckie podjęły próbę przejęcia floty, ale admirał Jean-Baptiste Laborde zatopił 73 okręty, w tym krążowniki, niszczyciele, torpedowce, okręty podwodne i jeden pancernik. Tulon został wyzwolony w sierpniu 1944 roku przez wojska francuskie. ## Gospodarka i infrastruktura Tulon został zfortyfikowany przez Sebastiena Le Prestrea de Vaubana i jest główną bazą francuskiej floty śródziemnomorskiej. W mieście znajduje się stacja kolejowa *Gare de Toulon*, zapewniająca dogodne połączenia kolejowe i autostradowe z Marsylią i Niceą. 19 kilometrów na wschód od Tulonu, nieopodal miejscowości Hyères, znajduje się Port lotniczy Tulon-Hyères. Port Tulonu pełni funkcje wojskowe, handlowe i pasażerskie, z regularnymi połączeniami promowymi z Korsyką. W mieście działa również stocznia. Tulon to ważny ośrodek handlowy i turystyczny z rozwiniętym przemysłem rybołóstwa i winiarskim. ## Kultura i edukacja W Tulonie działa **University of Toulon**, **Wyższa Szkoła Morska** oraz **Kedge Business School**. Miasto posiada bogatą ofertę muzealną: - Narodowe Muzeum Morskie - Musée de Toulon (założone w 1874 roku) ze zbiorami archeologicznymi i sztuki współczesnej - Tour Royale - zabytkowy fort - Muzeum Allied Landings - Muzeum Sztuk Azji - Musée des arts asiatiques ## Atrakcje turystyczne Główne zabytki i atrakcje Tulonu to: - Stare miasto z systemem fontann z XVIII wieku - Place de la Liberté - Plac Wolności - Katedra Notre-Dame (Sainte-Marie-Majeure) z XIII, XVI i XVII wieku - Kościół St. Louis z XVIII wieku - Kościół St. François-de-Paule z XVIII wieku - Greckokatolicki Kościół Trójcy Świętej - Cerkiew Zmartwychwstania Pańskiego - Tour Royale - La Grosse Tour (fort z XVI wieku) - Ratusz z kariatydami Pierre Pugeta (XVII wiek) - Brama arsenału (XVIII wiek) - Wieża de la Mitre (XVI wiek) - Port morski Tulon - Szczyt Mont Faron (584 mnpm.) z dostępem przez kolejkę linową - Miejski zoo - Plaże miejskie - Jardin d'acclimatation du Mourillon - miejski ogród botaniczny - Opera w Tulonie - Île de Porquerolles - niedaleka wyspa poza granicami miasta ## Współpraca międzynarodowa Tulon zawarł umowy partnerskie z następującymi miastami: - La Spezia, Włochy - Mannheim, Niemcy - Norfolk, Stany Zjednoczone - Kronsztad, Rosja - Al-Chamisat, Maroko ## Znaczenie strategiczne Dzięki swojemu położeniu strategicznemu i historycznemu znaczeniu jako głównej bazy floty francuskiej na Morzu Śródziemnym, Tulon odgrywa kluczową rolę w bezpieczeństwie morskim Francji i Europy. Miasto łączy bogatą historię z współczesną funkcją gospodarczą i strategiczną, czyniąc się ważnym ośrodkiem kulturowym i administracyjnym regionu Prowansja-Alpy-Lazurowe Wybrzeże.