Ustronie Morskie (dawniej niem. Henkenhagen, Ostseebad Henkenhagen, Ustronie Nadmorskie) – wieś letniskowa w północnej Polsce, w województwie zachodniopomorskim, w powiecie kołobrzeskim, siedziba gminy Ustronie Morskie, nad Morzem Bałtyckim, nad Zatoką Pomorską, na Wybrzeżu Słowińskim, pomiędzy Kołobrzegiem a Koszalinem. Funkcjonuje tu letnie kąpielisko morskie i z przystań rybacka. Według Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań z 2021 r. liczba ludności wsi wynosiła 2410 osób, z czego 53,2% stanowiły kobiety, a 46,8% mężczyźni. Miejscowość zamieszkiwało wówczas 64% mieszkańców gminy. == Położenie == Wieś jest zlokalizowana jest nad Zatoką Pomorską, w zachodniej części Wybrzeża Słowińskiego. Na wschód od Ustronia do morza uchodzi rzeka Czerwona. W latach 1950–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa koszalińskiego. Teren Ustronia Morskiego został objęty obszarem chronionego krajobrazu Koszaliński Pas Nadmorski. == Integralne części wsi == Integralnymi częściami wsi są: Chróstowo, Krasnobrzeg, Stęszyce. == Infrastruktura == Dojazd samochodem drogą ekspresową S6 (zjazd na węźle nr 19 „Ustronie Morskie”). Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 165 (dawniej droga krajowa nr 11). W miejscowości funkcjonuje stacja kolejowa Ustronie Morskie na linii nr 402 relacji Koszalin – Goleniów. Do 2014 r. kursował tutaj autobus komunikacji miejskiej z Kołobrzegu. Zabudowę miejscowości charakteryzuje wielodrożnicowy układ przestrzenny w części przymorskiej, ulicowy w pozostałej części oraz skupiska osiedlowe. W miejscowości znajduje się jednonawowy kościół neogotycki z II połowy XIX w. (najstarszym elementem jest pochodzący z 1592 r. renesansowy dzwon), dom kultury z biblioteką gminną (liczba woluminów przekracza 30 tys.) i galerią sztuki, park nadmorski, urząd pocztowy, przystań rybacka, plaża, amfiteatr kino (czynne latem) oraz stadion sportowy. Znajdują się tu także liczne restauracje, kawiarnie, ogródki piwne, smażalnie ryb i sklepy. == Turystyka == Wieś o charakterze typowo turystycznym. Większość zakładów, hoteli i punktów gastronomicznych oferuje usługi w sezonie letnim. Miejsca noclegowe dostępne są w pensjonatach, sanatoriach (całorocznych), domach prywatnych i na kempingach. Letnie kąpielisko Ustronie Morskie obejmuje 2100 m linii brzegowej z wyłączeniem 3 odcinków torów wodnych. W 2012 r. kąpielisko spełniało obowiązkowe wymogi jakościowe dla wody w kąpielisku Unii Europejskiej. Kąpielisko Ustronie Morskie w sezonach 2006, 2007, 2010–2013 wyróżniono Błękitną Flagą. W niewielkiej odległości od centrum Ustronia znajdują się niszczejące umocnienia wojskowe z okresu PRL; w nadmorskich lasach ukryte są potężne schrony i działobitnie. W gminie Ustronie Morskie rośnie najstarszy dąb w Polsce – Bolesław (800 lat – sto lat starszy od dębu Bartka), a zaraz obok Warcisław (640 lat). == Historia == Do końca XIX w. wieś rybacka. W okresie tworzenia kąpielisk i sanatoriów powoli nabierała charakteru miejscowości wypoczynkowej. Dynamiczny rozwój turystyki rozpoczął się z chwilą oddania do użytku linii kolejowej Koszalin-Kołobrzeg w 1899 r., co umożliwiło łatwy dojazd ze Szczecina i Berlina. Uprawnienia gminy wieś uzyskała w 1905 r. W tym czasie zbudowano - zburzony na przełomie 2007 r. i 2008 r. - Pałac Nadbrzeżny (Almirę). Liczba gości stale rosła – w 1899 r. zanotowano 360, w 1905 r. – około 1200, na krótko przed I wojną światową ok. 3000. W latach 20. XX w. miejscowość była jednym z bardziej znanych kąpielisk ówczesnych Niemiec. W 1939 r. w ponad 400 gospodarstwach mieszkało tu 1681 stałych obywateli. Od 1945 r. należy do Polski, a początkowo nosiło nazwę Ustronie Nadmorskie. Rozwijało się powoli, w cieniu znacznie większego Kołobrzegu. Jednak pod koniec lat 60. działało tu pięć ośrodków wypoczynkowych FWP („Bałtyk”, „Fala”, „Lublinianka”, „Marysin” i „Pomorzanka”), dysponujących łącznie ok. 775 miejscami noclegowymi. Funkcjonowały one po części w oparciu o przedwojenne pensjonaty i wille, po części o dobudowane domki kempingowe. Znajdowały się tu dwie restauracje, bar mleczny, klubo-kawiarnia FWP z dancingiem oraz dwa inne lokale taneczne, a także kino i muszla koncertowa. W latach 50. XX w. w ramach budowy systemu obrony wybrzeża w nadmorskim lesie na wschód od miejscowości powstały cztery stanowiska baterii artylerii nadbrzeżnej. Utworzono 31 Baterię Artylerii Stałej. Na żelbetowych podstawach zamontowano cztery sowieckie działa kalibru 130 mm. Miały one bronić dostępu do kołobrzeskiego portu. W latach 1961–1965 jednostkę skadrowano, na początku lat 70. XX w. wycofano ze służby, lecz działa pozostawiono. Za rzeką Czerwoną, na pozostałościach poniemieckich dróg i budowli ośrodka rehabilitacyjnego Luftwaffe, zbudowano stanowiska ogniowe 42. Dywizjonu Rakietowego 26. Gryfickiej Brygady Wojsk Obrony Powietrznej Kraju. W 1995 r. dywizjon rozformowano. W 1996 r. obiekty przejęła Baza Techniczna Marynarki Wojennej. W okresie PRL wzdłuż plaż, na wydmach stały stalowe wieże obserwacyjne Wojsk Ochrony Pogranicza wyposażone w duże profesjonalne lornety i radary morskie. 10 lipca 2020 przez miejscowość przeszła trąba powietrzna. == Oświata i sport == W Ustroniu mieści się Szkoła Podstawowa im. Marii Konopnickiej. Siedzibę ma tutaj klub sportowy „Astra” Ustronie Morskie, założony 23 grudnia 1994. == Przystań morska == W 1994 r. w Ustroniu wyznaczono przystań morską dla rybaków. Przystań obejmuje dalbę wyciągową, plażę do bazowania łodzi oraz akwatorium o szerokości 100 m liczonej od linii brzegu. Przystań posiada slip (pochylnię) o powierzchni 967,33 m² oraz plac utwardzony o pow. 326 m². Dostęp do przystani i jej nadzór zapewnia Urząd Morski w Słupsku. Kutry miejscowych rybaków pływają z sygnaturą USM na burcie. == Społeczność == Gmina Ustronie Morskie utworzyła jednostkę pomocniczą sołectwo Ustronie Morskie, obejmujące miejscowości: Grąbnica, Ustronie Morskie i Wieniotowo. Mieszkańcy tych trzech wsi wybierają sołtysa oraz radę sołecką, składającą się z minimum 3 osób. == Zobacz też == Ustronie Sianożęty == Przypisy ==