# Wiedeń: Stolica Austrii i klejnot Europy Wiedeń, niemieckie Wien, to stolica i największe miasto Austrii, położone w północno-wschodniej części kraju nad Dunajem. Jako miasto statutarne, Wiedeń jednocześnie tworzy odrębny kraj związkowy. Stanowi ośrodek administracyjny, przemysłowy, handlowo-usługowy, akademicki, turystyczny i kulturalny o znaczeniu międzynarodowym. ## Historia Wiednia ### Od osady celtyckiej do rzymskiego posterunku Wiedeń ma bogatą i długą historię, sięgającą około 500 roku p.n.e., kiedy to na tym terenie istniała osada celtycka. W 15 roku p.n.e. stał się rzymskim posterunkiem granicznym o nazwie Vindobona, który strzegł Imperium Rzymskiego przed najazdami plemion germańskich z północy. ### Średniowiecze i prawa miejskie Prawa miejskie Wiedeń uzyskał w 1221 roku. We wczesnym średniowieczu miasto znajdowało się pod panowaniem dynastii Babenbergów, a następnie czeskiego króla Przemysła Ottokara II, za którego rządów nastąpił okres rozkwitu gospodarczego. W 1276 roku rządy objęła dynastia Habsburgów, co miało fundamentalne znaczenie dla przyszłości Wiednia. ### Wiedeń stolicą imperiów Za panowania Habsburgów Wiedeń stał się stolicą Świętego Cesarstwa Rzymskiego, a następnie Cesarstwa Austrii i Austro-Węgier. Pełnił funkcję siedziby biskupstwa, centrum naukowego i kulturalnego. W 1485 roku miasto zostało zdobyte przez króla węgierskiego Macieja Korwina i na krótko stało się stolicą Królestwa Węgier. ### Oblężenia tureckie i złoty wiek W XVI i XVII wieku Wiedeń dwukrotnie odpierał ataki Turków, w czym dużą rolę odegrała odsiecz wiedeńska pod dowództwem króla Jana III Sobieskiego w 1683 roku. Po tych trudnych czasach, w XVIII wieku, miasto przeżyło swój „złoty okres”, charakteryzujący się rozwojem handlu, przemysłu, kultury i sztuki. ### Kongres Wiedeński i Wiosna Ludów W latach 1814–1815 w Wiedniu obradował kongres wiedeński, który ustalił nowy ład w Europie po wojnach napoleońskich. W okresie Wiosny Ludów w 1848 roku doszło do manifestacji społecznych, a wkrótce potem władzę objął Franciszek Józef I, który doprowadził do utworzenia monarchii austro-węgierskiej w 1867 roku. ### XX wiek i współczesność Po zakończeniu I wojny światowej w 1918 roku Wiedeń stał się stolicą Republiki Austrii. W okresie międzywojennym miasto zyskało przydomek „Czerwony Wiedeń” ze względu na silne wpływy socjalistyczne. W 1938 roku Austria została przyłączona do III Rzeszy, a Wiedeń utracił status stolicy na rzecz Berlina. Po II wojnie światowej, w 1945 roku, Wiedeń ponownie stał się stolicą niepodległej Austrii. W latach 1973–1979 wybudowano kompleks budynków Vienna International Centre, a w 2014 roku otwarto dworzec kolejowy Wien Hauptbahnhof. ## Toponimia Nazwa miasta pochodzi od celtyckiego słowa "Vindobona", które oznaczało "białe pole" lub "jasne wzgórze". Rzymianie przejęli tę nazwę, a z czasem ewoluowała ona w dzisiejsze "Wien". ## Podział administracyjny Wiedeń podzielony jest na 23 dzielnice (Bezirk), które nie są samodzielnymi jednostkami administracyjnymi, ale częściami jednolitej administracji miejskiej. Każda dzielnica ma swój numer, który można znaleźć na tablicach z nazwami ulic i placów. ## Demografia Ludność Wiednia dynamicznie rosła na przestrzeni wieków. W XIX wieku liczba mieszkańców wzrosła z 200 tysięcy do ponad 2 milionów w 1916 roku. Obecnie Wiedeń zamieszkuje blisko 2 miliony osób, a prawie 80% stanowią rdzenni Austriacy. Wiedeń jest również głównym skupiskiem Polonii w Austrii. ## Klimat Wiedeń leży w strefie klimatu umiarkowanego z wpływami kontynentalnymi. Charakteryzuje się ciepłymi latami i chłodnymi zimami. Średnia roczna temperatura wynosi około 10°C. Roczne opady wynoszą średnio 600 mm. ## Architektura Wiednia Wiedeń słynie z bogatej i różnorodnej architektury, reprezentującej wszystkie najważniejsze style architektoniczne, od romańskiego kościoła św. Ruprechta po współczesne budynki modernistyczne. XIX-wieczna architektura wiedeńska stała się inspiracją dla innych miast byłego Imperium Austro-Węgierskiego. ### Ringstraße Kiedyś w miejscu murów obronnych, których budowę przerwano w 1857 roku, znajduje się szeroka aleja Ringstraße, wzdłuż której powstały reprezentacyjne budowle użyteczności publicznej, takie jak ratusz, Burgtheater, uniwersytet, parlament, Muzeum Historii Sztuki i opera. ## Zabytki i turystyka Wiedeń jest jednym z najchętniej odwiedzanych miast Europy, oferującym liczne zabytki i atrakcje turystyczne. ### Katedra św. Szczepana Gotycka Katedra św. Szczepana (Stephansdom) jest jednym z najcenniejszych zabytków sakralnych w Wiedniu. Jej budowa rozpoczęła się w XIII wieku, a przebudowa w stylu gotyckim w 1304 roku. ### Ratusz Ratusz (Wiener Rathaus) został zbudowany w stylu neogotyckim w latach 1872–1883 według projektu Friedricha von Schmidta. ### Kolumna Morowa Kolumna Morowa (Pestsäule) wzniesiona w stylu barokowym, upamiętnia ocalenie Leopolda I od epidemii dżumy w 1679 roku. ### Kościoły W Wiedniu znajduje się wiele kościołów o bogatej historii i architekturze, m.in. Kościół św. Ruprechta, Kościół św. Karola Boromeusza, Kościół Wotywny i Kościół Świętej Trójcy. ### Pałace Wiedeń słynie z pięknych pałaców, takich jak Pałac Augarten, Pałac Schönbrunn, Belweder, Pałac Kinskich i Pałac Hofburg. ## Transport Wiedeń posiada dobrze rozwiniętą infrastrukturę transportową, obejmującą kolej, lotnisko i komunikację miejską. ### Kolej Głównym dworcem kolejowym jest Wien Hauptbahnhof, otwarty w 2014 roku. ### Lotnisko Port lotniczy Wiedeń-Schwechat to największe międzynarodowe lotnisko w Austrii. ## Kultura Wiedeń jest znaczącym ośrodkiem kultury europejskiej, oferującym liczne muzea, teatry, galerie sztuki i inne instytucje kulturalne. ### Muzyka Wiedeń jest znany jako miasto muzyki, związane z takimi kompozytorami jak Mozart, Beethoven, Strauss i Mahler. ### Literatura Wiedeń był domem dla wielu wybitnych pisarzy, m.in. Thomasa Bernharda, Eliasa Canettiego i Elfriede Jelinek. ### Muzea i galerie Wśród najważniejszych muzeów i galerii w Wiedniu znajdują się Muzeum Historii Sztuki, Muzeum Historii Naturalnej, Albertina, MuseumsQuartier i KunstHausWien. ## Oświata i nauka Wiedeń jest ważnym ośrodkiem akademickim, w którym znajdują się liczne uniwersytety i inne instytucje edukacyjne, w tym Uniwersytet Wiedeński i Uniwersytet Techniczny w Wiedniu. ## Opieka zdrowotna Wiedeń słynie z wysokiej jakości opieki zdrowotnej. Znajduje się tu Allgemeines Krankenhaus der Stadt Wien (AKH), jeden z największych szpitali klinicznych na świecie. ## Ważniejsze wydarzenia W Wiedniu odbywają się liczne wydarzenia kulturalne, sportowe i rozrywkowe, takie jak Koncert Noworoczny, Wiener Eistraum, Opernball, Vienna City Marathon, Life Ball i Donauinselfest. ## Zakupy Największym centrum handlowym Wiednia jest Donauzentrum. ## Sport W mieście działają dwa duże kluby piłkarskie: Rapid Wiedeń i Austria Wiedeń. W Wiedniu odbywają się również liczne imprezy sportowe, takie jak Vienna City Marathon i mecze Euro 2008. ## Specjały kulinarne Wiedeń słynie z wyśmienitych specjałów kulinarnych, takich jak Tort Sachera, Wiener Melange, Wiener Schnitzel, Tafelspitz i Apfelstrudel. ## Osoby związane z Wiedniem W Wiedniu urodziło się lub mieszkało wielu wybitnych ludzi, m.in. Othenio Abel, Alfred Adler, Erwin Axer, Falco, Gustav Klimt, Józef Poniatowski i Christoph Waltz. ## Współpraca międzynarodowa Wiedeń współpracuje z wieloma miastami partnerskimi na całym świecie, m.in. z Krakowem i Warszawą w Polsce. Wiedeń to miasto o bogatej historii, kulturze i tradycji, które łączy w sobie nowoczesność i elegancję. Jest to miejsce, które warto odwiedzić i poznać jego liczne atrakcje.