Alan Cumming (ur. 27 stycznia 1965 w Aberfeldy) – szkocko-amerykański aktor, reżyser i scenarzysta, okazjonalnie pisarz, kompozytor. == Życiorys == === Wczesne lata === Urodził się w Aberfeldy w hrabstwie Perth and Kinross w Szkocji jako syn sekretarki firmy ubezpieczeniowej Mary (z domu Darling) i leśnika Zamku Blair Alexa Cumminga. Wychowywał się z bratem Tomem. Uczęszczał do Monikie Primary School i Carnoustie High School. W 1985 ukończył studia w Royal Scottish Academy of Music and Drama. === Kariera === W 1985 zadebiutował na scenie Tron Theatre w Glasgow jako Malkolm w tragedii szekspirowskiej Makbet. Grał też w spektaklu Dario Fo Trąbki i truskawki w Borderline Theatre Company na Edinburgh Festival Theatre, a także jako Victoria w pantomimie Śpiąca królewna w Tron Theatre (1986), Cliff w musicalu Christophera Isherwooda Kabaret w Brunton Theatre (1987), Silvius w Jak wam się podoba na Royal Shakespeare Company, Royal Shakespeare Theatre, Stratford-upon-Avon, England, Barbican Centre Theatre w Londynie (1989) czy w tytułowej roli w przedstawieniu Hamlet w Donmar Warehouse Theatre (1993), a także widowisku Bertolta Brechta-Kurta Weilla Opera za trzy grosze z Cyndi Lauper. Za rolę Mistrza ceremonii w musicalu Kabaret w 1998 odebrał Tony Award. Po gościnnym udziale w serialach – Travelling Man (1982), Taggart (1986) czy Jaś Fasola (Mr. Bean, 1993) jako Roddy oraz operze mydlanej Take the High Road (1986) jako Jim Hunter, wystąpił w roli Alexandra Novaka w dramacie Prague (1992) u boku Sandrine Bonnaire i Bruno Ganza. W ekranizacji powieści Maeve Binchy W kręgu przyjaciół (Circle of Friends, 1995) zagrał Seana Walsha, niepożądanego konkurenta Bernadette „Benny” Hogan (Minnie Driver). W siedemnastym filmie o przygodach agenta królowej brytyjskiej Jamesa Bonda GoldenEye (1995) wcielił się w czarny charakter Borysa Iwanowicza Griszenka. W komedii Romy i Michele na zjeździe absolwentów (Romy and Michele’s High School Reunion, 1997) z Lisą Kudrow i Mirą Sorvino pojawił się jako Sandy Frink. Reżyserował z Jennifer Jason Leigh i wystąpił w komediodramacie Party na słodko (The Anniversary Party, 2001) jako pisarz Joe Therrian. Ma swoją własną wodę kolońską Cumming. W 1998 magazyn „Entertainment Weekly” wybrał go jednym z najbardziej twórczych ludzi na świecie. Dwa lata później został sklasyfikowany na osiemnastym miejscu na liście 50. najlepszych kawalerów do wzięcia w Szkocji. W 2001 został uhonorowany nagrodą NY Immigrant Achievement i był nominowany do tytułu Człowieka Roku magazynu „GQ”. Rok później została opublikowana jego pierwsza powieść Tommy’s Tale. Za swoją pracę w Cabaret znalazł się w Sali Sław „Vanity Fair”. W 2002 na Off-Broadwayu zaadaptował sztukę Jeana Geneta Ona, gdzie zagrał papieża. W 2008 wystąpił w roli Trigorina w produkcji off-broadwayowskiej Mewa Antona Czechowa z Annette O’Toole i Dianne Wiest. W 2009 nagrał album I Bought a Blue Car Today. Za rolę konsultanta politycznego i menedżera ds. sytuacji kryzysowych Eliego Golda w serialu CBS Żona idealna (2010–2011) był trzykrotnie nominowany do nagrody Emmy dla najlepszego aktora drugoplanowego w serialu dramatycznym i dwukrotnie do Złotego Globu dla najlepszego aktora drugoplanowego w serialu, miniserialu lub filmie telewizyjnym. W 2016 wydał płytę Alan Cumming Sings Sappy Songs: Live at the Cafe Carlyle. == Życie prywatne == W latach 1985–1993 był żonaty z aktorką Hilary Lyon. Od 2004 związał się z ilustratorem Grantem Shafferem, z którym 7 stycznia 2007 zawarł formalny związek partnerski. Cumming otwarcie przyznaje się do swojej orientacji biseksualnej. Działa w organizacjach LGBT: GLAAD i HRC. == Filmografia == reżyser 2001 – Party na słodko (Anniversary the party) 1996 – Spal swój telefon (Burn Your Phone) 1994 – Butter scenarzysta 2001 – Party na słodko (Anniversary the Party) 1994–1995 – The High Life 1994 – Butter aktor 2011–2013 – Web Therapy (serial TV) 2010 – Burleska 2009–2016 – Żona Idealna 2008–2013 – Web Therapy (serial internetowy) 2008 – Cat Tale 2007 – Living Neon Dreams 2006 – Gray Matters 2006 – Po rozum do mrówek 2006 – Coming Out 2005 – Nigdylandia 2005 – Sweet Land 2005 – Ripley Under Ground 2005 – Marihuanowe szaleństwo 2005 – Dziedzic Maski 2004 – Out on the Edge 2004 – Shoebox Zoo 2004 – Dziewczyna na pożegnanie 2004 – Eighteen 2004 – Upiór w operze 2004 – Garfield 2003 – Pits 2003 – X-Men 2 2003 – Mali agenci 3D: Trójwymiarowy odjazd 2002 – Zero Effect 2002 – Nicholas Nickleby 2002 – Mali agenci 2: Wyspa marzeń 2001 – Investigating Sex 2001 – Backstage Pass 2001 – Party na słodko 2001 – Josie i kociaki 2001 – Mali agenci 2000 – Urbania 2000 – God, the Devil and Bob 2000 – Dorwać Cartera 2000 – Flintstonowie: Niech żyje Rock Vegas! 2000 – Człowiek firmy 1999 – Annie 1999 – Tytus Andronikus 1999 – Oczy szeroko zamknięte 1999 – Plunkett i Macleane 1997 – Bathtime 1997 – For My Baby 1997 – Spice World 1997 – Kumpel (Buddy) 1997 – Romy i Michele na zjeździe absolwentów 1996 – Emma 1996 – Spal swój telefon 1995 – W kręgu przyjaciół 1995 – GoldenEye 1994 – Butter 1994 – Dwóch ojców 1994–1995 – The High Life 1994 – That Sunday 1994 – Czarny książę 1994 – Czarne wrota 1993 – Cabaret 1993 – The Airzone Solution 1993 – Micky Love 1992 – Praque 1991 – The Last Romantics 1991 – Bernard and the Genie 1989 – Conquest of the South Pole 1987 – Shadow of the Stone 1983 – Accidental Death of an Anarchist, The 1980-2003 – Take the High Road producent 2005 – Sweet Land we własnej osobie 2006 – Homoseksualna X muza == Nagrody i nominacje == == Przypisy == == Linki zewnętrzne == Alan Cumming w bazie IMDb (ang.) Alan Cumming w bazie Filmweb Alan Cumming w bazie Notable Names Database (ang.) Alan Cumming w bazie Discogs.com (ang.)