Czarnobylska Elektrownia Jądrowa (ukr. Чорнобильська атомна електростанція, Czornobylśka atomna ełektrostancija) – elektrownia jądrowa (zasilana materiałami rozszczepialnymi) na terenie Ukrainy. Leży 4 km od opuszczonego miasta Prypeć, 18 km od Czarnobyla i 110 km od centrum Kijowa. Lokalizację elektrowni wybrano u schyłku 1966 r, w bezpośredniej bliskości wioski Kopaczi. W 1972 r. rozpoczęto wylewanie fundamentów pod pierwszy blok. W skład elektrowni wchodziły: reaktor nr 1 – oddany do eksploatacji 26 września 1977 (najstarszy). 1 września 1982 doszło tam do drobnego wypadku i ulotnienia się nieznacznych skażeń z kilku uszkodzonych jednostek paliwowych; został naprawiony i uruchomiony ponownie. Ostatecznie został wyłączony 30 listopada 1996. reaktor nr 2 – uruchomiony 21 grudnia 1978, zamknięty 11 października 1991. Decyzja zamknięcia nastąpiła po pożarze turbiny prądotwórczej (nie było jednak zagrożenia skażeniem). reaktor nr 3 – uruchomiony 3 grudnia 1981, zamknięty 15 grudnia 2000. reaktor nr 4 – oddany do eksploatacji 21 grudnia 1983. 26 kwietnia 1986 doszło w nim do wybuchu o charakterze chemicznym. Planowano również uruchomienie budowanych reaktorów nr 5 i 6, jednak po katastrofie budowę przerwano (docelowo elektrownia miała składać się z sześciu reaktorów) i miała być największym tego typu obiektem na świecie. W grudniu 1995 Ukraina pod presją państw zachodnich i organizacji międzynarodowych podpisała w Ottawie memorandum, w którym zobowiązała się zamknąć elektrownię do końca 2000 roku. W zamian państwa tzw. wielkiej siódemki zobowiązały się przeznaczyć pomoc finansową na wyłączenie z eksploatacji elektrowni oraz wspierać Ukrainę w procesie modernizacji sektora energetycznego. Mimo oporu wielu ukraińskich parlamentarzystów i personelu elektrowni, a także osobistej niechęci prezydenta Łeonida Kuczmy, 15 grudnia 2000 nastąpiło zamknięcie ostatniego reaktora. Pomimo zamknięcia elektrowni reaktory z paliwem jądrowym pozostawały wciąż aktywne, nasilił się problem przechowywania wypalonego paliwa jądrowego i zabezpieczenia poszczególnych obiektów. Elektrownia w Czarnobylu była głównym źródłem dochodów miejskiego budżetu Sławutycza (miasta-następcy ewakuowanej w 1986 r. Prypeci), a jej zamknięcie doprowadziło do pojawienia się szeregu problemów w sferze socjalnej i ekonomicznej miasta. Obecnie elektrownia w Czarnobylu jest wyłączona z eksploatacji. Dostęp do bloków energetycznych elektrowni w Czarnobylu mają tylko pracownicy całą dobę czuwający nad wygaszonymi już reaktorami oraz okazjonalnie delegacje naukowe i niektóre specjalne wycieczki. 29 listopada 2016 roku wstępnie ukończono budowę nowego sarkofagu (Nowa Bezpieczna Powłoka, także: Arka), który nasunięto na uszkodzony reaktor. Finalnie Arkę oddano do użytku 10 lipca 2019 roku. 24 lutego 2022 roku w trakcie inwazji Rosji na Ukrainę, elektrownia została przejęta przez wojska rosyjskie, a jej pracownicy zostali w niej uwięzieni. Kilka lat później, w nocy z 13 na 14 lutego 2025 roku rosyjski dron uderzył w sarkofag pokrywający uszkodzony reaktor. Uderzenie uszkodziło zarówno zewnętrzną, jak i wewnętrzną powłokę łuku Nowej Bezpiecznej Powłoki, wraz ze sprzętem należącym do głównego systemu dźwigowego. Zaobserwowano również miejscowy pożar zarówno na zewnętrznej, jak i wewnętrznej powierzchni łuku NSC. Rosjanie zrzucili winę na Ukrainę nazywając to prowokacją. == Przypisy == == Bibliografia == S. Plokhy: Czarnobyl. Historia nuklearnej katastrofy. Kraków: Znak Horyzont, 2019. ISBN 978-83-240-5795-5. == Linki zewnętrzne == Elektrownia na Google Maps Obszerna informacja o elektrowni na stronie atomowe.kei.pl. atomowe.kei.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-26)]. Obszerna galeria zdjęć na stronie pripyat.com Obszerny referat na temat elektrowni w Czarnobylu. kwark.if.pw.edu.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-02-13)]. Czarnobylska Elektrownia Jądrowa w Czarnobyl Wiki