Ford Motor Company – amerykański koncern, producent samochodów osobowych, dostawczych i ciężarowych, z siedzibą w Dearborn, działający od 1903 roku. == Skrót == Ford został założony 16 czerwca 1903 roku przez Henry’ego Forda w Detroit. Firma dysponowała własnymi lasami, kopalniami, hutami, transportem wodnym, lotniczym i kolejowym. W pewnym okresie fabryka w Dearborn zatrudniała około 100 tys. osób. Obecnie jest to duży koncern branży motoryzacyjnej produkujący samochody osobowe, ciężarowe, autobusy, pojazdy i maszyny rolnicze, sprzęt informatyczny i inne wyroby. Koncern zatrudnia około 246 tys. pracowników (czerwiec 2008). Ford jest drugim co do wielkości producentem samochodów w USA i piątym pod względem wielkości na świecie. W 2015 roku z fabryk Forda wyjechało około 6 mln 635 tys. pojazdów. == Struktura koncernu == === Marki === ==== Obecne ==== Ford – amerykańska marka powstała w 1903 roku, Lincoln – amerykańska marka powstała w 1917 roku, należąca do Forda od 1922 roku. ==== Zlikwidowane ==== Continental – amerykańska marka istniejąca w latach 1952–1956, Edsel – marka istniejąca w latach 1957–1959, Frontenac – kanadyjska marka sprzedawana wyłącznie w roku 1960, Fordson – amerykańska marka traktorów istniejąca w latach 1917–1964, Matford - francuska marka samochodów istniejąca w latach 1934 -1940, Monarch – kanadyjska marka istniejąca w latach 1946–1961, Meteor – kanadyjska marka istniejąca w latach 1949–1976, Merkur – amerykańska marka istniejąca w latach 1985–1989, Mercury – amerykańska marka istniejąca w latach 1939–2011, Thames - brytyjska marka istniejąca w latach 1939-1965, FPV – australijska marka istniejąca w latach 2002–2014, ==== Sprzedane ==== De Tomaso – włoska marka, której pakiet 84 proc. akcji Ford nabył w 1971 roku, odsprzedając w 1974 Alejandro de Tomaso, Benelli – włoska marka, wykupiona przez Forda w 1972 roku, odsprzedana w 1974 Alejandro de Tomaso, Moto Guzzi – włoska marka, wykupiona przez Forda w 1973 roku, odsprzedana w 1974 Alejandro de Tomaso, Th!nk Nordic – norweskie przedsiębiorstwo istniejące w latach 1991–2011, należące do Forda w latach 1999–2003. Aston Martin – brytyjskie przedsiębiorstwo powstałe w 1913 roku, należące do Forda w latach 1994–2007. Daimler – brytyjskie przedsiębiorstwo powstałe w 1896 roku, należące do Forda w latach 1989–2008. Jaguar – brytyjskie przedsiębiorstwo powstałe w 1922 roku, należące do Forda w latach 1989–2008. Land Rover – brytyjskie przedsiębiorstwo powstałe w 1948 roku, należące do Forda w latach 2000–2008. Volvo – szwedzkie przedsiębiorstwo powstałe w 1927 roku, należące do Forda w latach 1999–2010. Troller – brazylijska marka powstała w roku 1994, od roku 2007 będąca częścią brazylijskiej filii koncernu Forda, zlikwidowana w roku 2021. === Spółki joint venture === ==== Obecne ==== Ford Otosan – amerykańsko-tureckie joint venture oferujące samochody Ford, działające od 1959 roku, Ford Lio Ho – amerykańsko-tajwańskie joint venture oferujące samochody Ford i Mazda, działające od 1972 roku, Jiangling Motors – amerykańsko-chińskie joint venture oferujące samochody Ford i JMC, działające od 1993 roku, Ford Vietnam – amerykańsko-wietnamskie joint venture oferujące samochody Ford, działające od 1995 roku, AutoAlliance Thailand – amerykańsko-japońskie joint venture oferujące samochody Ford i Mazda, działające od 1995 roku, Changan Ford – amerykańsko-chińskie joint venture oferujące samochody Ford i Lincoln, działające od 2012 roku. ==== Dawne ==== Matford – amerykańsko-francuskie joint venture działające w latach 1934–1940, AutoLatina – amerykańsko-brazylijskie joint venture oferujące samochody Ford i Volkswagen, działające w latach 1987–1995, Samcor – amerykańsko-południowoafrykańskie joint venture oferujące samochody Ford i Mazda, działające w latach 1985–2000, Ford Union – amerykańsko-białoruskie joint venture oferujące samochody Ford, działające w latach 1997–2000, Changan Ford Mazda – amerykańsko-japońsko-chińskie joint venture oferujące samochody Ford i Mazda, działające w latach 2001–2012, AFCC – amerykańsko-niemieckie joint venture rozwijające technologię wodorową, działające w latach 2008–2018, Ford Sollers – amerykańsko-rosyjskie joint venture oferujące samochody Ford, działające w latach 2011–2022, Argo AI – amerykańsko-niemieckie joint venture rozwijające technologię automomicznej jazdy, działające w latach 2016–2022, == Historia == === XX wiek === Pierwsza próba stworzenia przedsiębiorstwa Henry Ford Company miała miejsce 3 listopada 1901 roku w USA. Firma przekształciła się w Cadillac Motor Company 22 sierpnia 1902 roku po tym, jak Ford podjął decyzję o odejściu, zachowując prawa do swojego nazwiska. Dzięki wyłożeniu 28 000 dolarów w gotówce (równowartość 912 000 dolarów w 2022 roku) przez dwunastu inwestorów, w szczególności Johna i Horace’a Dodge’ów, którzy później założyli własną firmę samochodową Dodge, spółka Ford Motor Company ponownie rozpoczęła działalność w przebudowanej fabryce w 1903 roku. Pierwszym prezesem nie został Ford, ale lokalny bankier John S. Gray, który został nominowany na to stanowisko, aby uspokoić obawy inwestorów, że Ford opuści nową firmę w taki sam sposób, jak kilka lat wcześniej. We wczesnych latach działalności firma produkowała zaledwie kilka samochodów dziennie w fabryce przy Mack Avenue, a później w fabryce przy Piquette Avenue w Detroit w amerykańskim stanie Michigan. Nad każdym samochodem pracowały grupy dwóch lub trzech mężczyzn, wykorzystując podczas swoich zadań części wyprodukowane głównie przez dostawców współpracujących z Fordem. W ciągu dekady firma stała się światowym liderem w rozwijaniu i udoskonalaniu koncepcji linii montażowej, a Ford wkrótce przeniósł znaczną część całego procesu produkcji komponentów do własnych fabryk w ramach integracji pionowej. Henry Ford miał 39 lat, gdy założył Ford Motor Company, która stała się jedną z największych i najbardziej dochodowych firm na świecie. Przedsiębiorstwo pozostaje pod ciągłą kontrolą rodziny od ponad 100 lat i jest jedną z największych firm rodzinnych na świecie. Pierwszy samochód napędzany benzyną został stworzony w 1885 roku przez niemieckiego wynalazcę Karla Benza (Benz Patent-Motorwagen). Jednak aby samochody stały się dobrami dostępnymi dla ludzi z klasy średniej, konieczne było opracowanie bardziej wydajnych metod ich produkcji. Do tego właśnie przyczynił się Ford, uruchamiając w 1913 roku pierwszą linię montażową w fabryce Forda w Highland Park. ==== Pierwsze modele, sukces Modelu T ==== W latach 1903–1908 Ford produkował modele A, B, C, F, K, N, R i S. Każdego roku sprzedawano setki, a nawet tysiące tych samochodów. W 1908 roku Ford wprowadził na rynek produkowany na masową skalę Model T, który w ciągu prawie 20 lat został sprzedany w milionach egzemplarzy. W 1927 roku Ford zastąpił Model T Modelem A, pierwszym samochodem, którego szyba przednia wykonana była z bezpiecznego szkła. W 1932 roku Ford wprowadził na rynek pierwszy tani samochód z silnikiem V8. Próbując konkurować z modelami średnich segmentów firmy General Motors takimi jak Pontiac, Oldsmobile i Buick, Ford zaprojektował w 1939 roku droższy model o nazwie Mercury. Henry Ford kupił firmę Lincoln Motor Company w 1922 roku, aby konkurować o luksusowy segment rynku samochodowego z takimi markami jak Cadillac i Packard. W 1929 roku Ford podpisał kontrakt z rządem Związku Radzieckiego na założenie fabryki samochodów Gorky w Rosji, która początkowo miała produkować Modele A i AA Forda, odgrywając tym samym ważną rolę w industrializacji tego kraju. Podczas II wojny światowej Departament Wojny Stanów Zjednoczonych zdecydował, że to firma Forda będzie odpowiedzialna za masową produkcję bombowca Consolidated B-24 Liberator w zakładzie montażowym Willow Run. Ford-Werke i Ford SAF (spółki zależne Forda działające odpowiednio w Niemczech i Francji) produkowały pojazdy wojskowe i inny sprzęt na potrzeby nazistowskich Niemiec. Niektóre z zakładów Forda w Niemczech w tamtym czasie były prowadzone z wykorzystaniem pracy przymusowej. Utworzenie laboratorium naukowego w Dearborn w stanie Michigan w 1951 roku pozwoliło firmie Ford na zaangażowanie się w badania nad nadprzewodnictwem. W 1964 roku Ford Research Labs dokonało kluczowego przełomu dzięki wynalezieniu nadprzewodzącego kwantowego urządzenia interferencyjnego (SQUID). Począwszy od 1956 roku Ford oferował w swoich samochodach pakiet bezpieczeństwa Lifeguard, który obejmował takie innowacyjne rozwiązania jak standardowa kierownica z wgłębieniem, opcjonalne przednie, a także po raz pierwszy w samochodzie tylne pasy bezpieczeństwa oraz opcjonalna wyściełana deska rozdzielcza. W 1957 roku Ford wprowadził do swoich produktów blokady drzwi przed dziećmi oraz zaoferował pierwszy chowany twardy dach (tzw. hard top) w masowo produkowanym sześciomiejscowym samochodzie. Pod koniec 1955 roku Ford otworzył oddzielny dział Continental zajmujący się wyłącznie segmentem samochodów luksusowych. Dział ten był odpowiedzialny za produkcję i sprzedaż słynnego modelu Continental Mark II. W tym samym czasie utworzono jeszcze jeden dział o nazwie Edsel, któremu postawiono zadanie zaprojektowania i wprowadzenia na rynek samochodu Edsel w roku modelowym 1958. Ze względu na ograniczoną sprzedaż Continentala i katastrofę całego działu Edsel, Ford połączył Mercury, Edsel i Lincoln w „M-E-L”, który po upadku Edsela w listopadzie 1959 roku zamienił się w „Lincoln-Mercury”. 17 kwietnia 1964 roku, podczas Światowych Targów w Nowym Jorku, gdzie pawilon Forda został wykonany przez The Walt Disney Company, zaprezentowano Forda Mustanga. W 1965 roku Ford wprowadził do swoich samochodów lampkę przypominającą o konieczności zapięcia pasów bezpieczeństwa. W latach 80. XX wieku Ford wprowadził na rynek kilka bardzo udanych pojazdów. W latach 80. XX wieku Ford zaczął używać sloganu reklamowego „Czy jeździłeś ostatnio Fordem?”, aby zaprezentować swoją markę nowym klientom i sprawić, by oferowane modele wydawały się bardziej nowoczesne. Odpowiednio w 19