# KWK Promes **KWK Promes** (obecnie funkcjonująca jako *KWK Promes Architekt Robert Konieczny*) to międzynarodowa pracownia architektoniczna z siedzibą w Katowicach. Założona w 1999 roku przez Roberta Koniecznego i Marlę Wolnik-Konieczną, zyskała globalne uznanie dzięki autorskiemu podejściu do formy, przestrzeni oraz technologii. Pracownia konsekwentnie łączy polską szkołę projektowania z najnowocześniejszymi światowymi trendami, stając się jednym z najważniejszych polskich przedstawicieli na arenie architektonicznej. ## Historia i ewolucja pracowni Początki KWK Promes sięgają 1999 roku. Początkowo pracownia mieściła się przy ulicy Krzywej 12, a następnie przy ulicy Józefa Rymera 3 w Katowicach. Przełomowy moment w historii przedsiębiorstwa miał miejsce w 2007 roku, kiedy to zmieniono formę funkcjonowania na *KWK Promes Architekt Robert Konieczny*. Od grudnia 2018 pracownia posiada wyjątkową siedzibę – budynek **Unikato** przy ulicy Koszarowej 1 w Katowicach, zaprojektowany przez jej twórców. To przestrzeń, która sama w sobie jest manifestem architektonicznym i wizytówką biura. Od samego początku KWK Promes konsekwentnie budowała swoją pozycję nie tylko wokół realizacji, ale także poprzez udział w licznych konkursach i międzynarodowych wystawach. W latach 2000. pracownia zdobywała swoje pierwsze nagrody, stopniowo zyskując uznanie na polskiej scenie architektonicznej. W 2011 roku Robert Konieczny otrzymał Nagrodę Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego za całokształt twórczości, co ugruntowało pozycję pracowni. W kolejnych latach KWK Promes stała się stałym gościem najważniejszych światowych wydarzeń architektonicznych, od Biennale Architektury w Wenecji po prestiżowe wystawy w Centre Pompidou czy Barbican Center. ## Filozofia i charakterystyka projektów Architektura KWK Promes opiera się na kilku fundamentach. Pracownia słynie z innowacyjnego podejścia do bryły budynku, często wykorzystującego rotację, odwrócenie formy geometrycznej do wewnątrz (jak w przypadku Domu Kwadrantowego) czy podniesienie struktury na wysokość drzew (Arka Koniecznego). Typowe dla biura są rozwiązania łączące ekstremalną geometrię z funkcjonalnością oraz dużą wrażliwością na krajobraz i otoczenie. Kolejnym filarem twórczości jest obszerna koncepcja wnętrz oraz detale konstrukcyjne. KWK Promes słynie z nietuzinkowych rozwiązań takich jak: systemy balustrad z grubościami szklanymi zintegrowanymi z ramą aluminiową czy unikalne rozwiązania przestrzenne (jak słynna „tuba” komunikacyjna w Domu po Drodze czy monumentalny atrium w Domu Aatrialnym). Pracownia nie boi się eksperymentować z materiałami – od tradycyjnej cegły, przez beton, aż po zaawansowane technologie stalowe i szklane fasady. ## Kluczowe realizacje Portfolio KWK Promes obejmuje zarówno rezydencje jednorodzinne, obiekty publiczne, jak i projekty koncepcyjne. Do najważniejszych realizacji należą: - **Muzeum Narodowe – Centrum Dialogu Przełomy, Szczecin (2016)** – zwycięzca konkursu, uznany za Najlepszą Przestrzeń Publiczną w Europie (European Prize for Urban Public Space) oraz World Building of the Year 2016. Spektakularna, pękająca bryła, doskonale wkomponowana w nadmorski krajobraz. - **Arka Koniecznego, Brenna (2015)** – prywatna rezydencja, laureatka Wallpaper* Design Award 2017 jako najlepszy dom prywatny na świecie. Forma przypominająca tradycyjną stodołę, podniesiona na wysokość około 8 metrów dzięki trzem stalowym słupom. - **Dom Kwadrantowy, Warszawa (2019)** – innowacyjna bryła obrócona o 45 stopni w planie, zdominowana przez monumentalny dziedziniec wewnętrzny. Zdobyła m.in. Iconic Award 2021 oraz Architizer A+ Award 2019. - **UNIKATO, Katowice (2018)** – wielorodzinny budynek mieszkalny, wyróżniony German Design Award 2020 oraz Nagrodą Roku SARP. Spektakularna forma przypominająca kapsułę czy „niezidentyfikowany obiekt” w centrum miasta. - **Dom po Drodze, wybudowany 2008–2017** – charakterystyczny obiekt z „tubą” komunikacyjną, wielokrotnie nagradzany, m.in. German Design Award 2018. - **Dom Aatrialny, wybudowany 2002–2006** – jedna z wczesnych i najbardziej rozpoznawalnych realizacji pracowni, z imponującym atrium i wieloma międzynarodowymi nagrodami (m.in. House of the Year 2006, EU Mies Award 2006, Leonardo Grand Prix 2007). ## Działalność międzynarodowa i wystawy KWK Promes ma status globalnej marki architektonicznej. Jej prace były prezentowane w ponad 30 krajach, podczas licznych wystaw i wykładów. Pracownia uczestniczyła m.in. w Międzynarodowym Biennale Architektury w Wenecji (2018), wystawach w Architektur Galerie Berlin, Achitektur Galerie Berlin, Pavillon de l’Arsenal w Paryżu, Royal Academy of Arts w Londynie czy Barbican Center w Londynie. KWK Promes była również tematem licznych wystaw indywidualnych, dokumentujących ewolucję jej twórczości. Pracownia zdobyła uznanie międzynarodowej krytyki. Hans Ibelings, w książce *European Architecture since 1890* (2010), zaliczył KWK Promes do nurtu konceptualistów, określając ją jako **jedyną współczesną polską pracownię, która wniosła istotny wkład w rozwój architektury europejskiej**. Projekty pracowni regularnie publikowane są w najważniejszych wydawnictwach branżowych (Phaidon, Taschen, Images Publishing) oraz magazynach takich jak *Architectural Review, Wallpaper*, *ICON*, *ArchDaily* czy *Dezeen*. ## Nagrody i wyróżnienia Lista nagród KWK Promes jest imponująca i sięga ponad 50 pozycji. Pracownia 12-krotnie była nominowana do prestiżowej Nagrody im. Miesa van der Rohe. Osiągnięcia te potwierdzają nie tylko wybitną estetykę, ale także innowacyjne podejście do technologii budowlanej i odpowiedzialności środowiskowej. W 2023 roku ukazała się monografia pt. *Konieczny. Na styk. Prawdziwe historie o ludziach i architekturze*, a w 2024 roku – album w języku angielskim (*Robert Konieczny KWK Promes. Buildings + ideas*) oraz jego polska wersja (*Robert Konieczny KWK Promes budynki + idee*), co dodatkowo ugruntowało status KWK Promes jako czołowej postaci na mapie światowej architektury. ## Religia i kontekst lokalny Jako pracownia o zasięgu globalnym, KWK Promes nie wyznacza jednej religii czy systemu wierzeń. Jednakże wiele z jej realizacji – zwłaszcza tych osadzonych w śląskim lub mazowieckim kontekście – ma silne związki z lokalną tożsamością i często inspiruje się ideami humanizmu, zrównoważonego rozwoju oraz szacunku do dziedzictwa krajobrazowego. W 2000 roku pracownia zaprojektowała również nowoczesny projekt Świątyni Opatrzności Bożej w Warszawie, zdobywając 3. nagrodę w konkursie, co świadczy o otwartości na wyzwania sakralnej architektury. ## Działalność edukacyjna i społeczna KWK Promes angażuje się w edukację architektoniczną, regularnie wygłaszając wykłady na najlepszych uczelniach na świecie, m.in. na Columbia University, Rensselaer Polytechnic Institute, Politechnice Warszawskiej, Uniwersytecie Technicznym w Brnie czy na Royal Academy of Arts. Pracownia uczestniczyła również w wydarzeniach takich jak TEDxRawa River czy spotkaniach z Mistrzami SARP. ## Podsumowanie KWK Promes to wyjątkowa w skali polskiej i światowej pracownia architektoniczna, której wkład w rozwój współczesnej architektury jest nie do przecenienia. Od skromnych początków w Katowicach do statusu globalnego lidera w dziedzinie innowacyjnej architektury rezydencjonalnej i publicznej – firma Roberta Koniecznego i Marleny Wolnik-Koniecznej udowadnia, że polska kreatywność potrafi wyznaczać kierunek na arenie międzynarodowej. Jej prace, będące połączeniem sztuki, technologii i głębokiej empatii przestrzennej, pozostaną ważnym elementem europejskiego dziedzictwa architektonicznego XXI wieku.