Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo (PGNiG) – polskie przedsiębiorstwo istniejące samodzielnie w latach 1982–2022, a od 2022 do 2026 roku stanowiące część spółki Orlen S.A., zorganizowaną jako Oddział Centralny PGNiG, zajmujące się poszukiwaniami i wydobyciem gazu ziemnego oraz ropy naftowej, importem gazu, a także poprzez kluczowe spółki zależne: magazynowaniem, sprzedażą, dystrybucją paliw gazowych i płynnych oraz produkcją ciepła i energii elektrycznej. PGNiG było spółką giełdową. Posiadało akcje w spółkach świadczących specjalistyczne usługi geofizyczne i wiertniczo–serwisowe na rynkach międzynarodowych. Spółka była jednym z podmiotów odpowiedzialnych za utrzymanie bezpieczeństwa energetycznego kraju i dywersyfikację dostaw poprzez wydobycie ze złóż krajowych oraz import ze źródeł zewnętrznych. Działalność prowadziło głównie w Polsce, a za granicą od ponad 20 lat prowadzi działalność poszukiwawczo-wydobywczą w Pakistanie. Posiada też koncesję w Zjednoczonych Emiratach Arabskich. Do grupy PGNiG należało PGNiG Upstream Norway, która od ponad 10 lat prowadzi działalność w zakresie poszukiwania i eksploatacji złóż na Norweskim Szelfie Kontynentalnym. Z kolei spółka zależna PGNiG Supply & Trading GmbH z siedzibą w Monachium zajmuje się handlem gazem w Europie Zachodniej. Prowadzi także biuro handlu LNG w Londynie. == Historia == W 1976 roku powstało Zjednoczenie Górnictwa Naftowego i Gazowniczego (ZGNiG), które zostało utworzone z połączenia Zjednoczenia Przemysłu Gazowniczego oraz Zjednoczenia Przemysłu Naftowego. Zgodnie z ustawą o przedsiębiorstwach państwowych i zarządzeniem nr 56 Ministra Górnictwa i Energetyki 1 września 1982 powstało przedsiębiorstwo państwowe PGNiG. Przedsiębiorstwo miało strukturę wielozakładową, w skład której wchodziło 61 samobilansujących się zakładów. 30 października 1996 Przedsiębiorstwo Państwowe Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo zostało przekształcone w spółkę akcyjną, w której całkowite udziały miał Skarb Państwa. W skład spółki weszło sześć okręgowych zakładów gazowniczych, które miały swoje siedziby w Gdańsku, Poznaniu, Tarnowie, Warszawie, Wrocławiu oraz Zabrzu. W 2000 roku powstały regionalne oddziały przesyłu (ROP), które bezpośrednio podlegały centrali w Warszawie. W 2003 roku powstało sześć spółek gazownictwa, które zostały wydzielone ze spółki-matki PGNiG SA, w skład tych spółek weszły 23 zakłady. W roku 2004 utworzono Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo-Przesył Sp. z o.o. (od 2006 działające jako jednoosobowa spółka akcyjna Skarbu Państwa Operator Gazociągów Przesyłowych Gaz-System, odpowiedzialna za przesył gazu ziemnego na terytorium Polski, będąca operatorem bałtyckiego odcinka pierwszego polskiego podmorskiego gazociągu przesyłowego Baltic Pipe, właścicielem terminalu skroplonego gazu ziemnego (LNG) w Świnoujściu i niezależnym operatorem polskiego odcinka Gazociągu Jamalskiego). 23 września 2005 roku akcje Polskiego Górnictwa Naftowego i Gazownictwa zadebiutowały na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie z silnym wzrostem, notowanym na 34%. 14 lipca 2020 roku spółka PKN Orlen SA i skarb państwa reprezentowany przez Ministerstwo Aktywów Państwowych podpisały list intencyjny w sprawie przejęcia przez PKN ORLEN grupy PGNiG. 16 marca 2022 roku PKN Orlen SA uzyskał warunkową zgodę Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumenta (UOKiK) na fuzję z Polskim Górnictwem Naftowym i Gazownictwem (PGNiG). 26 września 2022 roku Rada Ministrów wydała zgodę na połączenie PGNiG i PKN Orlen SA. 28 września tego samego roku Walne Nadzwyczajne Zgromadzenie akcjonariuszy spółki PKN Orlen SA podjęło uchwałę o połączeniu z PGNiG, a 10 października tego samego roku analogiczną uchwałę o połączeniu PGNiG z PKN Orlen podjęło Walne Nadzwyczajne Zgromadzenie akcjonariuszy spółki PGNiG SA. 25 października 2022 roku koncern PKN Orlen i spółka PGNiG zawarły porozumienie z organizacjami związków zawodowych działających w PGNiG o gwarancjach zatrudnienia pracowników PGNiG po połączeniu spółki z PKN Orlen. 2 listopada 2022 roku nastąpiło przejęcie PGNiG przez PKN Orlen i połączenie obu spółek. Od 27 stycznia 2026 roku marka PGNiG została zastąpiona marką ORLEN. == Działalność == PGNiG dostarczał gaz ziemny do ok. 7 milionów klientów (stan na 2019 rok), w tym gospodarstw domowych, jak i przedsiębiorstw – największe z nich to przede wszystkim elektrociepłownie, huty, rafinerie i zakłady azotowe. Według danych z 2019 roku – PGNiG wydobyło w Polsce i za granicą 1,2 mln ton ropy naftowej, kondensatu węglowodorów współwystępujących z gazem ziemnym ang. skrótowiec NGL (Natural Gas Liquids). Wydobycie gazu ziemnego wyniosło 4,5 mld m³, a liczba koncesji wydobywczych wynosiła ponad 215. Produkcją oraz wydobyciem gazu ziemnego i ropy naftowej na obszarze Polski zajmują się dwa główne oddziały górniczego przedsiębiorstwa – w Zielonej Górze oraz w Sanoku. Łączne wydobycie gazu ziemnego rocznie w Polsce kształtuje się na poziomie ok. 3,8 mld m³. Obecnie w Polsce PGNiG prowadzi eksploatację na blisko 190 złożach, wykorzystując około 2 tys. odwiertów. Prace eksploatacyjne prowadzone są głównie na obszarze Podkarpacia i Niżu Polskiego. Jeśli chodzi o obszar Niżu Polskiego, to obejmuje on: Wielkopolskę, Lubuskie, Pomorze Zachodnie i Dolny Śląsk. Oddział zielonogórski wydobywał gaz ziemny zaazotowany w 36 kopalniach (18 gazowych, 5 ropy naftowej i 13 ropo-gazowych). Na obszarze działalności Oddziału w Zielonej Górze działała Kopalnia Ropy Naftowej i Gazu Ziemnego Lubiatów, największa tego typu instalacja w Polsce. Natomiast gaz wysokometanowy wydobywany był przez Oddział w Sanoku i pozyskiwany w 18 kopalniach (10 gazowych, 1 ropy naftowej i 7 ropo-gazowych). Wydobyty gaz zaazotowany podlegał dalszemu przetworzeniu na gaz wysokometanowy w odazotowniach w Odolanowie oraz w okolicach Grodziska Wielkopolskiego. Stosowana była technologia, w której wykorzystuje się procesy niskotemperaturowe (kriogeniczne, wymrażanie). W roku 2019 odazotowano 2,4 mld m³ gazu, dzięki czemu wyprodukowano 1,3 mld m³ gazu wysokometanowego. W wyniku kriogenicznego przetwarzania gazu zaazotowanego spółka uzyskuje gaz wysokometanowy, ciekły gaz ziemny, gazowy i ciekły hel oraz ciekły azot (tylko w Odolanowie). PGNiG było notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie od 23 września 2005 roku – kurs akcji w tym dniu wynosił 3,81 PLN (na zamknięciu sesji). PGNiG przed połączeniem z PKN Orlen było jednym z 7 największych polskich przedsiębiorstw na GPW w Warszawie. W 2019 roku przychody wyniosły 42,02 mld PLN, a EBITDA 5,5 mld PLN. W roku 2011 PGNiG kupiło za 2,96 mld zł 99,8% akcji Vattenfall Heat Poland (d. Elektrociepłownie Warszawskie), obecnie ORLEN Termika SA. Pod koniec 2012 roku zakończono jeden z głównych projektów inwestycyjnych zagospodarowanie złóż gazu ziemnego i ropy naftowej w rejonie Lubiatów – Międzychód – Grotów (projekt LMG). We wrześniu 2013 r. zakończono konsolidację spółek gazownictwa w jedną spółkę pod firmą Polska Spółka Gazownictwa. Od listopada 2013 r. PGNiG pełnił funkcję Animatora Rynku Gazu na Towarowej Giełdzie Energii. 1 sierpnia 2014 roku ze struktury PGNiG SA został wydzielony podmiot PGNiG Obrót Detaliczny sp. z o.o. Jego powstanie było podyktowane uwarunkowaniami prawnymi oraz koniecznością przygotowania się do zbliżającego się pełnego uwolnienia rynku gazu w Polsce. W związku z wprowadzoną zmianą, cała obsługa handlowa klienta detalicznego w zakresie sprzedaży gazu ziemnego i energii elektrycznej została przeniesiona do nowej spółki. Od 27 stycznia 2026 roku marka PGNiG Obrót Detaliczny sp. z o.o. została zastąpiona marką myORLEN. W czerwcu 2016 r. do Terminalu LNG im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego przypłynął pierwszy ładunek ciekłego gazu ziemnego w ramach kontraktu handlowego PGNiG SA z Qatargas. W lutym 2017 r. PGNiG otworzyło biuro handlowe w Londynie, w którym PGNiG Supply & Trading prowadzi działalność handlową na międzynarodowym rynku LNG. W marcu 2017 r. PGNiG podpisało aneks do kontraktu długoterminowego z Qatargas. W czerwcu 2017 r. PGNiG sprowadziło do Polski pierwszy ładunek LNG pochodzący ze USA, w formie dostawy spotowej od firmy Cheniere. W listopadzie 2017 r. PGNiG podpisało pierwszy średnioterminowy kontrakt na import amerykańskiego LNG z Centrica LNG Company Limited, a w czerwcu 2018 r. zawarło wstępne porozumienia ze spółkami Venture Global LNG i Port Arthur LNG na zakup LNG w USA po 2022 roku. Jesienią 2018 r. PGNiG podpisało umowy ze spółkami Venture Global Calcasieu Pass LNG i Venture Global Plaquemines LNG oraz na dostawy od Cheniere. W grudniu 2018 r. PGNiG i Port Arthur LNG, spółka zależna Sempra Energy, podpisały umowę zakupu i sprzedaży ciekłego gazu ziemnego. W latach 2017–2019 PGNiG Upstream Norway zrealizował cel strategiczny pozyskania 6 złóż: Ærfugl, Skogul, Fogelberg, Tommeliten Alpha, King Lear i Duva. Według stanu na 30 kwietnia 2020 r. zaangażowanie PGNiG UN na Norweskim Szelfie Kontynentalnym obejmuje 31 koncesji. W latach 2017–2019 PGNiG zwiększyło swoją bazę zasobów wydobywalnych na Norweskim Szelfie Kontynentalnym z 80 mln do ok. 200 mln boe. === Spór z Gazpromem === 30 marca 2020 r. Trybunał Arbitrażowy w Sztokholmie wydał korzystny dla PGNiG wyrok, kończący 5-letni spór o cenę gazu pomiędzy PGNiG a rosyjskim Gazpromem. Konflikt dotyczył sposobu ustalania ceny gazu dostarczanego na podstawie kontraktu jamalskiego, zawartego we wrześniu 1996 r. za Rady Ministrów Włodzimierza Cimoszewicza, według obowiązującej formuły cenowej, PGNiG płaciło Gazpromowi znacznie więcej niż wynosiły ceny rynkowe. Wyrok arbitrażu wskazał nową rynkową formułę cenową jako obowiązującą w kontrakcie. === Dostawy LNG do Świnoujścia === Terminal LNG w Świnoujściu rozpoczął działanie w 2015 roku, pierwszy ładunek przypłynął do niego w czerwcu 2016 roku. Dzięki gazoportowi możliwy jest odbiór ciekłego gazu ziemnego (LNG) transportowanego drogą morską oraz jego regazyfikacja. Dostawy są możliwe dzięki międzynarodowej współpracy PGNiG z producentami ze USA, z Kataru i Norwegi