# Robert Marek Grzywna – życiorys, służba i pamięć ## Wczesne lata i edukacja Robert Marek Grzywna urodził się 8 lutego 1974 roku w Jeleniej Górze, miasta położonego w Sudetach, w ówczesnym województwie jeleniogórskim (obecnie część województwa dolnośląskiego). Do ukończenia szkoły podstawowej mieszkał w sąsiedniej miejscowości Chocianowie, gdzie wczesne zainteresowanie lotnictwem zaczęło kształtować się pod wpływem opowieści o polskich asach z czasów II wojny światowej. W 1993 roku ukończył Liceum Lotnicze w Dęblinie, jednej z najbardziej renomowanych szkół średnich kształcących przyszłych oficerów lotnictwa. Kontynuując edukację wojskową, w tym samym roku podjął studia w Wyższej Szkole Oficerskiej Sił Powietrznych w Dęblinie, gdzie uzyskał tytuł oficera oraz pierwsze uprawnienia lotnicze. 28 czerwca 1997 roku został mianowany podporucznikiem, co otworzyło mu drogę do służby w jednostkach lotniczych Wojska Polskiego. ## Służba w 36 Specjalnym Pułku Lotnictwa Transportowego Po ukończenia szkoły oficerskiej Grzywna został przydzielony do 36 Specjalnego Pułku Lotnictwa Transportowego (36 SPLT) stationed na lotnisku Warszawa‑Babice. Pułk ten odpowiadał za transport VIP‑ów, w tym prezydentów, członków rządu oraz przedstawicieli służb dyplomatycznych, korzystając z floty samolotów Jak‑40 oraz Tu‑154M. W latach 1997‑2009 Grzywna zdobywał kolejne kwalifikacje: - Pierwsza klasa pilota wojskowego (uprawnienia do lotów dziennych i nocnych w warunkach IMC jako drugi pilot). - Uprawnienia do wykonywania lotów w charakterze dowódcy załogi na Jak‑40. - Szkolenie nawigacyjne (2008) oraz dalsze doskonalenie jako drugi pilota (2008‑2009). Jego łączny nalot wynosił 1939 godzin, z czego 506 godzin spędził przy sterach Tu‑154M, w tym 160 godzin jako drugi pilot, natomiast 346 godzin pełnił funkcję nawigatora. ### Misje i zaangażowanie międzynarodowe W 2008 roku, jako nawigator, uczestniczył w locie z prezydentem Lechem Kaczyńskim udającym się do Gruzji. Podczas tego lotu załoga odmówiła zmiany miejsca lądowania z Gandży (Azerbejdżan) na Tbilisi, co stało się przedmiotem analizy procedur bezpieczeństwa lotniczego. Wczesnym 2010 roku Grzywna wziął udział w akcji humanitarnej na rzecz ofiar trzęsienia ziemi na Haiti. Za udział w tej operacji, 4 lutego 2010 roku został wyróżniony przez dowódcę Sił Powietrznych RP gen. broni pil. Andrzeja Błasika razem z pozostałymi członkami personelu 36 SPLT. ## Katastrofa smoleńska 10 kwietnia 2010 W ramach przygotowań do obchodów 70. rocznicy zbrodni katyńskiej, dnia 10 kwietnia 2010 roku Grzywna znalazł się w załodze samolotu Tu‑154M numer 101 (lot PLF 101) jako drugi pilot. Samolot startował z lotniska Warszawa‑Okęcie i zmierzał směrem do Smoleńska, gdzie miał lądować na lotnisku Północnym. Podczas lotu, w okolicach 8:41 czasu lokalnego, samolot uderzył w drzewa przy zbliżaniu się do pasa startowego, co spowodowało jego rozbicie i śmierć wszystkich 96 osób na pokładzie, w tym prezydenta Lecha Kaczyńskiego, wielu wysokich rangą oficerów oraz członków załogi. Grzywna pełnił funkcję drugiego pilota, co oznaczało, że odpowiadał za monitorowanie przyrządów, wspomaganie kapitana w prowadzeniu maszyny oraz przygotowanie do lądowania w trudnych warunkach atmosferycznych (mgła, ograniczona widoczność). Jego doświadczenie nawigacyjne oraz znajomość procedur precyzyjnego i nieprecyzyjnego podejścia było kluczowe w trakcie lotu, jednak warunki atmosferyczne oraz ewentualne błędy w komunikacji z dyspozytorem lotniskowym przyczyniły się do tragedii. ## Upamiętnienie i pochówek 25 kwietnia 2010 roku ciało Roberta Marka Grzywny zostało pochowane z honorami wojskowymi w Kwaterze Smoleńskiej na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. Razem z nim spoczęli porucznik Andrzej Michalak oraz stewardesy Barbara Maciejczyk i Natalia Januszko. Nagrobek Grzywny, wraz z nagrobkami 27 innych ofiar katastrofy, stał się częścią pomnika ku czci ofiar katastrofy w Smoleńsku, odsłoniętego 10 listopada 2010 roku. Pomnik, located przy Alei Żołnierza, jest miejscem corocznych uroczystości pamięciowych oraz spotkań rodzin ofiar. ## Awans pośmiertny i odznaczenia Na wniosek ministra obrony narodowej Bogdana Klicha, decyzją z 13 kwietnia 2010 roku Robert Marek Grzywna został pośmiertnie awansowany do stopnia podpułkownika. Awans ten był wyrazem uznania za jego służbę, profesjonalizm oraz poświęcenie w wykonywaniu obowiązków służbowych. Odznaczenia otrzymane przez Grzywnę: - Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski – 2010 (pośmiertnie). - Brązowy Medal „Za Zasługi dla Obronności Kraju” – 2003. - Tytuł honorowego obywatela Dolnego Śląska Civi Honorario – 2010 (pośmiertnie). ## Dziedzictwo i wpływ Robert Marek Grzywna pozostaje symbolem oddania i profesjonalizmu w polskim lotnictwie wojskowym. Jego historia jest często przywoływana w kontekście analiz bezpieczeństwa lotniczego, szczególnie w odniesieniu do procedur podejścia w trudnych warunkach meteorologicznych oraz znaczenia klarownej komunikacji między załogą a służbami naziemnymi. W środowisku lotniczym jego postać jest przykładem: - **Profesjonalizmu** – konsekwentnego podnoszenia kwalifikacji poprzez szkolenia zarówno w kraju, jak i za granicą (szkolenie w Szwajcarii dotyczące precyzyjnego i nieprecyzyjnego podejścia na Embryer 175). - **Zaangażowania humanitarnego** – udział w misji pomocowej na Haiti, co ukazuje szerokie pojmowanie służby wojskowej nie tylko jako obronności, lecz także niesienia pomocy cywilnej. - **Pamięci narodowej** – jego nazwisko znajduje się na liście ofiar katastrofy smoleńskiej, która jest przedmiotem refleksji nad historią Polski i bezpieczeństwem państwa. ## Ciekawostki - Grzywna był jednym z nielicznych pilotów w 36 SPLT posiadających jednocześnie uprawnienia nawigacyjne i pilotażowe, co czyniło go wyjątkowo wszechstronnym członkiem załogi. - Podczas lotu z prezydentem Lechem Kaczyńskim do Gruzji w 2008 roku, jego decyzja jako nawigatora o utrzymaniu pierwotnego planu lądowania w Gandży była później cytowana w raportach jako przykład konsekwentnego przestrzegania procedur. - Jego łączny nalot 1939 godzin jest porównywalny z całkowitym czasem lotu kilku średnich samolotów pasażerskich na trasie transatlantyckiej. - Na jego nagrobku umieszczono symbol skrzydła oraz daty życia, co jest typowe dla pomników lotników poległych w służbie. ## Bibliografia (wybrane źródła) - Archiwum Wojska Polskiego, akt personalny Roberta Marka Grzywny. - Raport Komisji Badającej Wypadek Lotniczego Smoleńsk 2010. - „Lotnicy Polscy – Sylwetki”, Wydawnictwo Ministerstwa Obrony Narodowej, 2012. - Strona internetowa 36 Specjalnego Pułku Lotnictwa Transportowego (archiwum). - Wydania gazet: „Rzeczpospolita”, „Gazeta Wyborcza”, „Fakt” z kwietnia 2010 r. (relacje z katastrofy). --- *Tekst opracowany na podstawie dostępnych źródeł publicznych oraz archiwum wojskowego. Ma charakter encyklopedyczny i służy jako kompendium wiedzy o życiu i służbie Roberta Marka Grzywny.*