Polski Holding Obronny sp. z o.o. (d. Bumar) – polska spółka z ograniczoną odpowiedzialnością należąca do branży obronnej. PHO sp. z o.o. jest spółką handlową z ponad 45-letnim doświadczeniem w obrocie specjalnym, organizacji produkcji oraz prowadzeniu skomplikowanych wieloletnich programów strategicznych z zakresu modernizacji lub dostaw systemów uzbrojenia dla polskiej armii oraz na eksport. Jest największym polskim eksporterem sprzętu wojskowego. Do 2014 r. Polski Holding Obronny (d. Grupa Bumar) był grupą kapitałową łącząca ponad 20 spółek polskiego przemysłu obronnego w Polsce i za granicą, a tym samym największym producentem i dostawcą uzbrojenia w Polsce. 20 spółek należących do PHO w 2014 roku zostało skonsolidowanych pod szyldem powołanej przez Radę Ministrów Polskiej Grupy Zbrojeniowej SA. W 2020 holding posiadał 28,88% akcji Polskiej Grupy Zbrojeniowej – narodowego koncernu przemysłu obronnego skupiającego ponad 60 spółek. Polski Holding Obronny od ponad 45 lat prowadzi działalność handlową na rynkach zagranicznych. Głównym przedmiotem tej działalności było uzbrojenie polskie, jak również maszyny cywilne, w tym maszyny rolnicze oraz sprzęt dla przemysłu wydobywczego i kolejowego. == Historia Bumaru (PHO) 1971-2015 == cyt. za: Bumar. W 40-lecie istnienia. Warszawa 2011 (wydawnictwo okolicznościowe) === Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego Bumar. Lata 1971–1983 === Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego Bumar powołane zostało 1 stycznia 1971 roku na podstawie zarządzenia nr 92 Ministra Handlu Zagranicznego z 18 grudnia 1970 roku, w sprawie nadania Zjednoczeniu Przemysłu Maszyn Budowlanych Bumar uprawnień do prowadzenia działalności handlu zagranicznego, poprzez wyodrębnienie w strukturze zjednoczenia przedsiębiorstwa handlu zagranicznego. Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego Bumar powstało z połączenia Biura Maszyn Budowlanych Centrali Handlu Zagranicznego Polimex z Przedsiębiorstwem Koordynacji Dostaw Eksportowych Bumex. 2 stycznia 1971 roku PHZ Bumar zostało wpisane do rejestru przedsiębiorstw państwowych, w dziale A pod numerem rejestrowym 853. Od tego też dnia nabyło osobowość prawną. Zgodnie z zapisami rejestru, przedmiotem działania przedsiębiorstwa były: eksport i import maszyn budowlanych, eksport i import linii technologicznych, objętych gestią Zjednoczenia Przemysłu Maszyn Budowlanych Bumar, import i eksport kooperacyjny na potrzeby przemysłu maszyn budowlanych oraz związany z realizacją umów licencyjnych i kooperacyjnych tego przemysłu, zaopatrywanie odbiorców krajowych w maszyny i urządzenia budowlane oraz linie technologiczne, pochodzące z produkcji przedsiębiorstw zgrupowanych w Zjednoczeniu Przemysłu Maszyn Budowlanych Bumar oraz z importu, dostawa na zasadach ustalonych dla generalnych dostawców kompletnych obiektów dla przemysłu materiałów budowlanych, przemysłu przetwórczego metali nieżelaznych, eksport i import dokumentacji i licencji oraz usług, handlowa obsługa rynków zagranicznych (marketing), techniczna obsługa sprzedaży (serwis techniczny). Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego Bumar stopniowo rozszerzało zasięg działania, stając się w latach 70. XX w. najważniejszym eksporterem w branży maszyn budowlanych, która obejmowała: Zjednoczenie Przemysłu Maszyn Budowlanych Bumar, Zjednoczenie Mechanizacji Budownictwa Zremb, Zarząd Zakładów Budowy i Napraw Maszyn Drogowych Madro. Przedmiotem eksportu PHZ Bumar, na prawach wyłączności, były wówczas: maszyny do robót ziemnych: koparki, ładowarki, spycharki gąsienicowe, wozidła technologiczne, urządzenia dźwigowo-transportowe: dźwigi na podwoziach samochodowych i specjalizowanych, podnośniki samochodowe, betonomieszarki samochodowe, dostawy kooperacyjne: podwozia samojezdne, wysięgniki teleskopowe, skrzynie biegów, mosty napędowe, wały przegubowe. Lata 1971-1983 to szczególny okres w działalności PHZ Bumar. Nastąpił bowiem wtedy dynamiczny rozwój kooperacji przemysłowej z firmami krajów wysokorozwiniętych, zapoczątkowany jeszcze w Biurze Maszyn Budowlanych przedsiębiorstwa Polimex. Za pionierską uznać należy współpracę Huty Stalowa Wola z brytyjską firmą Jones Cranes Co. Ltd. z Letchworth koło Cambridge, uznanym producentem żurawi samojezdnych, reprezentującym najlepsze tradycje przemysłu brytyjskiego. 7 lipca 1972 r. w PHZ Bumar podpisano 10-letnią umowę licencyjno-kooperacyjną, dotyczącą produkcji w Hucie Stalowa Wola spycharek gąsienicowych TD –15C o mocy 103 kW, spycharek TD – 25C o mocy 210 kW, układarek rurociągów TD – 25CS oraz ładowarek gąsienicowych TD – 175C. Umowa obejmowała prawa produkcji, transfer informacji technicznej i know-how, przekazanie dokumentacji i pomoc techniczną oraz zobowiązania stron w zakresie wzajemnych zakupów. Umowa została ratyfikowana 18 września 1972 roku. Z zawartych z IHC w latach 1972-1975 umów zrealizowano te dotyczące: spycharek gąsienicowych, ładowarek kołowych, układaczy rurociągów i jednego typu superciężkiej spycharki TD – 40 E. Z powodu narastających od 1976 roku trudności gospodarczych i braku środków finansowych na konieczne w tym celu inwestycje, nie udało się zrealizować opracowania i uruchomić produkcji spycharki najcięższej TD-50 i rodziny silników wysokoprężnych o mocy 75 kW/cylinder. W latach 1971–1983 PHZ Bumar osiągnęło szczególną pozycję na rynkach socjalistycznych, wchodzących w skład Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej. Konsekwentna polityka prorozwojowa prowadzona przez Zjednoczenie Przemysłu Maszyn Budowlanych zaowocowała uruchomieniem produkcji wielu nowoczesnych maszyn budowlanych, o parametrach dorównujących wyrobom przodujących firm. Spowodowało to wzrost zainteresowania polskimi maszynami budowlanymi w krajach strefy rublowej. === Handel zagraniczny. Lata 70–90 XX w. === W polskim krajobrazie gospodarczym początku lat 70 XX w. zaczął chwiać się monopol central handlu zagranicznego. Przemysł dopominał się o prawo do samodzielności i prawo do prowadzenia własnej, zagranicznej polityki handlowej. Powstanie w styczniu 1971 r. Przedsiębiorstwa Handlu Zagranicznego Bumar w obrębie Zjednoczenia Przemysłu Maszyn Budowlanych Bumar było wyrazem takiego dążenia. Początki działalności PHZ Bumar związane były jedynie z obsługą handlową cywilnych produktów przemysłu ciężkiego – maszyn i urządzeń wytwarzanych przez Zjednoczenie Przemysłu Maszyn Budowlanych Bumar, Zjednoczenie Mechanizacji Budownictwa Zremb, Zarząd Zakładów Budowy i Napraw Maszyn Drogowych Madro. W okresie lat 70 XX w. i 80 XX w. wartość eksportu PHZ Bumar wzrosła z 67,8 mln USD do 606 mln USD, tj. prawie 9-krotnie. Szczególnym sukcesem PHZ Bumar w latach 1971-1983 było nawiązanie bliskiej współpracy – także licencyjnej – z firmami z krajów wysokorozwiniętych: z Wielkiej Brytanii, USA, Niemiec i Szwecji. Był to poligon doświadczalny owocujący poznaniem i pozyskaniem nowoczesnych technologii, uruchomieniem produkcji nowoczesnych maszyn o najwyższych parametrach jakościowych i kooperacją handlową z gigantami świata zachodniego. Niemniej, głównymi partnerami handlowymi PHZ Bumar pozostawały kraje z tzw. strefy rublowej. Ustawa z 30 czerwca 1982 r. przyznająca przedsiębiorstwom państwowym prawo samodzielności, samorządności i samofinansowania się, tzw. trzy „S”, zlikwidowała Zjednoczenie Przemysłu Maszyn Budowlanych i zapoczątkowała trudną adaptację PHZ Bumar do warunków gospodarki rynkowej. 31 maja 1983 r. PHZ Bumar zostało przekształcone w spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, spółkę prawa handlowego z 51,2% udziałem Skarbu Państwa i pozostałymi udziałami należącymi do 24 przedsiębiorstw branżowych. Tymczasem należące do byłego Zjednoczenia przedsiębiorstwa przemysłowe, w ramach uzyskanej swobody gospodarowania zaczęły zakładać własne komórki handlu zagranicznego, wyłączając z gestii PHZ Bumar własne kontrakty. PHZ Bumar zaczął tracić zarówno tak towar, jak i rynki. Zmianę tej sytuacji na spowodowała odgórna dyrektywa ówczesnej ekipy rządzącej, nakazująca koncentrację działań handlowych z krajami socjalistycznymi, przede wszystkim z ZSRR, czyniąc z PHZ Bumar głównego operatora na tamtym terenie. Eksport do strefy rublowej wzrósł w latach 1980-1987 z poziomu 250,5 mln rubli do 426,6 mln rubli, podczas gdy eksport do strefy dolarowej spadł ponad trzykrotnie. Załamanie tej polityki nastąpiło po 1 stycznia 1991 r., kiedy rząd wprowadził regułę dolarowych płatności w obrotach z ZSRR. PHZ Bumar sp. z o.o. stracił rynki krajowe i zagraniczne. W owym czasie PHZ Bumar zajmował się przede wszystkim handlem produktami cywilnymi. === PHZ Bumar jako spółka prawa handlowego. Lata 1983–1989 === Przemiany polityczno-gospodarcze lat 80 XX w. spowodowały duże zmiany w dotychczasowych strukturach branżowych polskiego przemysłu. 30 czerwca 1982 roku, na mocy znowelizowanej ustawy o przedsiębiorstwach państwowych, które uzyskały prawo tzw. 3S – do samodzielności, samorządności i samofinansowania się, zostało zlikwidowane Zjednoczenie Przemysłu Maszyn Budowlanych. Powołano inne struktury organizacyjne. W zakresie obrotów handlu zagranicznego nastąpiło odejście od dyrektywnego, nakazowego systemu planowania. 31 maja 1983 roku w Warszawie, aktem notarialnym nr Rep.A-IV~5775/83, zawiązano spółkę pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlu Zagranicznego Bumar, Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, która została następcą prawnym Przedsiębiorstwa Handlu Zagranicznego Bumar. PHZ Bumar Sp. z o.o. postanowieniem sądu z 2l września 1983 roku została wpisana do rejestru handlowego pod numerem RHBXC11.13670 z następującym przedmiotem działalności: działalność handlowa w obrocie międzynarodowym, w szczególności w zakresie maszyn budowlanych i drogowych oraz ich części, a także wszelka działalność z tym związana, jak: działalność usługowa, obsługa techniczna maszyn, kooperacja, eksport i import myśli technicznej, leasing itp. Wszystko w granicach uprawnień do prowadzania handlu zagranicznego, wynikających z obowiązującego prawa i uzyskanych koncesji, działalność handlowa w obrocie krajowym, w zakresie przedmiotowym podanym w pkt. I, zarówno pozosta