Grono Zielona Góra – klub koszykówki z Zielonej Góry na Dolnym Śląsku. Grono jest pięciokrotnym mistrzem Polski, dwukrotnym wicemistrzem, trzykrotnym zdobywcą Pucharu Polski, trzykrotnym zdobywcą Superpucharu Polski oraz dwukrotnym uczestnikiem Euroligi. W rozgrywkach i kontaktach medialnych występuje pod nazwą ORLEN Zastal Zielona Góra. Oryginalnymi barwami klubu były żółto-niebieskie, które używane były do ok. 2005 roku. == Dzieje klubu == === Dotychczasowe nazwy === 1946 – Robotniczy Klub Sportowy Wagmo 1949 – Klub Sportowy Stal 1955 – Klub Sportowy Zastal 1957 – Klub Sportowy Lechia 1968 – Zakładowy Klub Sportowy Zastal 2001 – „Grono” Sportowa Spółka Akcyjna: 2001 – Intermarche-Zastal Zielona Góra 2005 – Zastal Zielona Góra 2012 – Stelmet Zielona Góra 2018 – Stelmet Enea Zielona Góra 2020 – Enea Zastal BC Zielona Góra 2020 – Enea Stelmet Zastal Zielona Góra 2025 – „Grono” Sportowa Spółka Akcyjna „w restrukturyzacji”: 2025 – Zastal Zielona Góra 2026 – ORLEN Zastal Zielona Góra === Początki klubu (1946–1984) === Zielonogórski klub powstał w 1946 roku pod nazwą Klub Sportowy „Zieloni”. Początkowo występował w rozgrywkach poznańskiej klasy B, a po ich wygraniu i awansie grał w klasie A. W kolejnych latach klub zmieniał nazwy najpierw na Wagmo, później na Stal, a w końcu zaczął występować jako Lechia Zielona Góra. Jako Lechia klub zaczął regularnie występować w ówczesnej III lidze, rywalizując w początkach lat 60. XX wieku o awans do I ligi. Lechia była wówczas również czołowym zespołem w województwie. Dzięki reorganizacji dokonanej przez Polski Związek Koszykówki przed rozpoczęciem rozgrywek ligowych 1966/1967 zielonogórski klub zaczął grać w reaktywowanej II lidze (2. poziom rozgrywkowy, odpowiednik obecnej I ligi). Dwa sezony później Lechia przyjęła ostatecznie nazwę Zastal Zielona Góra. Na drugim poziomie rozgrywkowym Zastal występował, z dwoma rocznymi przerwami, do końca sezonu 1983/1984, gdy zwyciężył w rozgrywkach na tym poziomie i awansował do najwyższej klasy rozgrywkowej. W tym czasie Zastal dwukrotnie na rok opuścił II ligą – miało to miejsce w sezonach 1972/1973 i 1979/1980. W ciągu 16 sezonów na tym poziomie rozgrywkowym zajmował miejsca od 5. (trzykrotnie: w sezonach 1968/1969, 1969/1970 i 1980/1981) do 9. (w sezonie 1978/1979), tylko dwukrotnie plasując się na pozycji spoza tego przedziału – w sezonie 1971/1972, gdy po zajęciu 11. miejsca spadł z ligi i w sezonie 1983/1984, gdy awansował do najwyższej ligi. W sezonie 1983/1984 Zastal po raz pierwszy w historii swoich występów w II lidze w jednym sezonie odniósł więcej zwycięstw niż porażek w meczach ligowych, zwyciężając w sumie 29 z 36 spotkań. W marcu 1984 roku w decydującym o awansie spotkaniu Zastal pokonał w zielonogórskiej hali Novity, przy nadkomplecie publiczności, Spójnię Stargard Szczeciński i po raz pierwszy w historii awansował do najwyższej klasy rozgrywkowej. === Gra w ekstraklasie. Spadek. Powrót (1984–2000) === Zielonogórzanie w najwyższej klasie rozgrywkowej zadebiutowali 6 października 1984. W rozgrywanym w Drzonkowie meczu zostali pokonani przez Wisłę Kraków. Następnie przez kilka sezonów walczyli w środku tabeli. Dopiero w sezonie 1992/1993 otarli się o podium kończąc rozgrywki na czwartym miejscu. W walce o brązowy medal ulegli drużynie ASPRO Wrocław. W następnych sezonach nie odnosili sukcesów. W sezonie 1995/1996 Zastal spadł do II ligi. Powrócił dwa lata później, walcząc przez kolejne dwa sezony o utrzymanie. === Spadek. Gra w niższych ligach. Odbudowa (2000–2010) === W sezonie 1999/2000 drużyna opuściła ekstraklasę, a w kolejnym (pierwszoligowym sezonie) została zdegradowana do grupy północnej II ligi, zajmując 15 miejsce (wyżej Zastal był tylko od również zdegradowanej wtedy Astorii Bydgoszcz). Problemy finansowe sprawiły, że Zastal po raz pierwszy w historii spadł do III ligi. Dnia 23 lipca 2001 roku powołało do życia Sportową Spółkę Akcyjną Grono, która – po aprobacie PZKosz oraz porozumieniu z Klubem Sportowym Zastal – przejęła prawo do gry w II lidze koszykówki mężczyzn pod nazwą Zastal Zielona Góra. W sezonie 2001/2002 drużyna powróciła do I ligi, w której rywalizowała przez kolejne osiem sezonów (trzykrotnie ocierała się o awans w 2006, 2007 i 2009). W sezonie 2009/2010 zespół zajął 2. miejsce w rozgrywkach I ligi i awansował do PLK. === Powrót. Mistrzostwo i medale. Debiut w europejskich pucharach === ==== Sezon 2010/2011 ==== Sezon 2010/2011 był pierwszym sezonem po 10-letniej przerwie w ekstraklasowych występach klubu. Drużynę Zastalu czekała walka o utrzymanie w najwyższej lidze. Klub oparł krajową część składu na sześciu zawodnikach, którzy wywalczyli awans. W kadrze znaleźli się liderzy pierwszoligowej drużyny Marcin Chodkiewicz, Marcin Flieger, Jarosław Kalinowski, Grzegorz Kukiełka, Maciej Raczyński i Rafał Rajewicz. Nowymi polskimi koszykarzami, po których sięgnęło Grono SSA, byli Jakub Dłoniak i Tomasz Kęsicki. Skład uzupełniono obcokrajowcami. Jako pierwszy w Winnym Grodzie pojawił się Serb Žarko Čomagić, później Trenton Marshall i Walter Hodge, który wkrótce stał się jedną z gwiazd ligi. Wreszcie, tuż przed inauguracją rozgrywek, skład uzupełnił Chris Burgess. Drużyna prowadzona przez Tomasza Herkta rozpoczęła sezon od wygranej z obrońcą tytułu mistrzowskiego Asseco Prokomem, Siarką, PBG Basketem, Treflem czy Anwilem. Gra Zastalowców szybko zyskała też liczne grono sympatyków, a hala Centrum Rekreacyjno-Sportowego, w której zielonogórzanie rozgrywają mecze, wypełniała się do ostatniego miejsca przy okazji ich kolejnych ligowych występów. W połowie rudy zasadniczej Zastal zanotował spadek formy. Na serię porażek klub zareagował wzmocnieniami. Do składu dołączyli David Burgess oraz James Maye. Zielonogórzanie znów zaczęli wygrywać i liczyć się w walce o play-off, jednak do samych play-offów nie weszli. Biało-zielonym zabrakło jednego zwycięstwa. Zastal "wylądował" w dole tabeli i walczył o utrzymanie. Tomasz Jankowski, który w trakcie rozgrywek zastąpił Tomasza Herkta na stanowisku I trenera, przygotował Zastal do fazy play-out. Efektem tego była seria zwycięstw i dziewiąta lokata w tabeli. Po pierwszym sezonie w Tauron Basket Lidze działaczom udało się zatrzymać w kadrze na kolejny rok lidera zespołu Waltera Hodge’a, a frekwencja na trybunach okazała się najwyższa w kraju: każdy mecz ligowy w Zielonej Górze obejrzał średnio prawie cztery tysiące widzów. ==== Sezon 2011/2012 ==== Kolejny sezon w ekstraklasie Zastal Zielona Góra rozpoczął od pożegnania z Amerykanami Jeffem Foote'em i Ryanem Wittmanem. Zarządcy klubu poszukiwali zastępstwa za tych zawodników. Wprost z USA zakontraktowali centra – Ganiego Lawala. Sezon po raz kolejny zawodnicy rozpoczęli od wygranej – zwyciężyli w hali CRS z PBG Basketem Poznań z przewagą 14 punktów. Potem przyszła kolej na 1-punktowe zwycięstwo we Wrocławiu ze Śląskiem. Z początkiem grudnia zespół opuścił Gani Lawal, który – po zakończeniu lock-outu – wrócił do Stanów by szukać swojej szansy w NBA. W połowie sezonu włodarze klubu zarządzili roszady na stanowisku pierwszego szkoleniowca – objął je serbski trener Mihailo Uvalin. Tomasz Jankowski został jego asystentem. Zastal pod wodzą nowego trenera wygrał pięć meczów z rzędu. Drużynę zatrzymał dopiero Trefl Sopot. Sztab szkoleniowy pracował nad formą zawodników. Na wyniki nie trzeba było długo czekać – po meczu z Kotwicą Kołobrzeg Zastal awansował do pierwszej szóstki, co gwarantowało udział w fazie play-off. W trakcie "szóstek" do drużyny wrócił Gani Lawal, który podczas nieobecności w Polsce grał w lidze chińskiej. Jednak Amerykanin nie zagrzał miejsca w drużynie na długo – po kilku tygodniach ponownie opuścił zespół. W spotkaniach fazy play-off w Tauron Basket Lidze Zastalowcy "obronili" twierdzę CRS – żadnemu rywalowi nie pozwolili wygrać na swoim parkiecie. Do fazy pucharowej podopieczni Mihailo Uvalina przystąpili z czwartej lokaty. Oznaczało to ćwierćfinał pomiędzy Zieloną Górą a Słupskiem. W walce do trzech zwycięstw drużyny rozegrały maksymalną liczbę pięciu spotkań. Piąty mecz – rozgrywany w Zielonej Górze – wygrali gospodarze. Po raz pierwszy w historii zespołu Zastal awansował do półfinału Mistrzostw Polski. W półfinale drużyna trafiła na zespół Asseco Prokomu Gdynia, obrońcę tytułu Mistrza Polski. Rozgrywki na tym etapie zakończyły się wygraną Gdynian 3:0. Dla Zastalu nie był to jednak koniec sezonu – drużyna przystępowała do "małego finału", czyli walki o pierwszy w historii klubu medal. Przeciwnikiem Zielonogórzan był PGE Turów Zgorzelec. W serii do dwóch zwycięstw Zastal wygrał pierwsze spotkanie na własnym parkiecie. Rywalizacja przeniosła się do Zgorzelca. Tam Turów zwyciężył z 26-punktową przewagą. W walce do dwóch zwycięstw rozgrywki wróciły do Zielonej Góry. Trzeci mecz walki o brąz wygrała drużyna Zastalu wygrywając z PGE Turowem Zgorzelec 79:74. Zdobyty brązowy medal był pierwszym medalem Mistrzostw Polski w historii zielonogórskiego basketu. Drugi raz z rzędu na meczach zielonogórskiego klubu zanotowano najwyższą frekwencję spośród wszystkich klubów Tauron Basket Ligi. W hali CRS na każdym meczu zasiadały średnio 4233 osoby. Po zakończeniu sezonu Zastal dostał zaproszenie do gry w lidze VTB oraz rozgrywkach Eurocup. Zarząd klubu, nie mogąc zdecydować się na wybranie żadnej z opcji, postanowili zapytać o zdanie kibiców. W internetowej sondzie fani Zastalu opowiedzieli się za walką o Puchary Europy. Zarząd przystał do tej decyzji. ==== Sezon 2012/2013 ==== W kolejnym sezonie z brązowego składu w Zielonej Górze pozostał Piotr Stelmach, Kamil Chanas, Marcin Sroka i Filip Matczak. Zarządcy klubu zatrzymali także rozgrywającego, lidera drużyny – Portorykańczyka Waltera Hodge'a. Pomiędzy jednym a drugim sezonem zielonogórski klub zmienił swoją nazwę, a sponsorem tytularnym została firma Stelmet. Do Stelmetu Zielona Góra dołączyli Adam Łapeta i Mantas Česnauskis, Miloš Lopičić, Rob Jones, Oliver Stević i Quinton Hosley. Stelmet Zielona Góra rozpoczął sezon od walki i wygranej z Energą Cza