# Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT) **Türkiye Radyo Televizyon Kurumu (TRT)**, w skrócie **TRT** – turecki nadawca publiczny, będący podmiotem odpowiedzialnym za radio i telewizję w Republikie Turcji. Instytucja oficjalnie rozpoczęła działalność w 1964 roku, jednak jej korzenie sięgają początków tureckiego radia w latach 20. XX wieku. Przez wiele lat TRT stanowiło monopolistę na rynku nadawania – sytuacja ta utrzykiwała się aż do wprowadzenia stacji komercyjnych pod koniec XX wieku. Dziś TRT to potężna korporacja medialna, która łączy tradycję z nowoczesnymi technologiami, nadając programy w systemie naziemnym, satelitarnym oraz poprzez sieć. ## Historia i geneza Przed powstaniem obecnego Urzędu, istniała instytucja o nazwie **Türkiye Radyoları** (tureckie radio). Już w 1926 roku rozpoczęto w Turcji testowe audycje radiowe. W 1927 roku wybudowano pierwszą stację nadawczą w Stambule, a rok później – w Ankarze. Türkiye Radyoları było jedną z 23 organizacji założycielskich **Europejskiej Unii Nadawców (EBU)** w 1950 roku. Po transformacjach systemowych w Turcji, do EBU powrócono już jako TRT w 1972 roku. Kluczowe wydarzenia w historii nadawcy: * **1 maja 1964** – założenie tureckiego radia (TRT). * **31 stycznia 1968** – uruchomienie pierwszej telewizji. Przez całe lata 70. i 80. TRT pozostawało jedynym źródłem dostępu do telewizji i radia dla tureckich obywateli. Monopol na nadawanie trwał aż do momentu deregulacji rynku. W 1990 roku wprowadzono pierwsze prywatne stacje radiowe, a w 1992 roku pojawiły się pierwsze komercyjne kanały telewizyjne. Niedawna deregulacja doprowadziła również do rozwoju technologii cyfrowych, w tym powstania analogowej telewizji kablowej w Turcji. ## Model finansowania Jako nadawca publiczny, TRT posiada specyficzny model pozyskiwania środków finansowych, który wyróżnia go na tle europejskich odpowiedników: * **Ok. 70%** – pochodzi z podatku pobieranego od rachunków za energię elektryczną oraz z podatku licencyjnego od posiadaczy odbiorników telewizyjnych i radiowych. * **Ok. 20%** – stanowią dotacje rządowe. * **Ok. 10%** – wpływ z reklam (sponsoring i kampanie komercyjne). Taki podział sprawia, że TRT jest relatywnie niezależny od bezpośrednich wpływów komercyjnych, co ma zapewniać mu swobodę w realizacji misji publicznej. ## Kanały telewizyjne Oferta telewizyjna TRT jest szeroka i starannie dopasowana do potrzeb różnych grup społecznych. Wszystkie kanały transmitowane są za pośrednictwem satelity **Turksat** (dostępne w Europie i Azji) oraz w systemie naziemnym (w Turcji i krajach ościennych). Wybrane stacje dostępne są również w pakietach telewizji kablowej. ### Kanały krajowe * **TRT 1** (od 1968) – główny, ogólnodostępny kanał rozrywkowy. Oferuje bogaty harmonogram obejmujący tureckie i zagraniczne seriale, kinowe hity, programy na żywo z udziałem gwiazd muzyki ludowej, klasycznej i popowej, relacje sportowe, wiadomości oraz wydarzenia specjalne (np. święta państwowe). * **TRT 2** (1986–2010, od 2019) – kanał o charakterze kulturalno-edukacyjnym. Skupia się na intensywnej promocji sztuki (tanto tureckiej, jak międzynarodowej), festiwalach, filmach dokumentalnych, kulturalnych talk-show i kinie autorskim. * **TRT 3 / TRT Spor** (od 1989) – stacja poświęcona sportowi na żywo. W ofercie: Formuła 1, lekkoatletyka, łyżwiarstwo figurowe, piłka siatkowa, koszykówka. TRT 3 pełni również ważną rolę instytucjonalną, transmitując na żywo obrady Wielkiego Zgromadzenia Narodowego Turcji (TBMM-TV) podczas sesji parlamentu. * **TRT Çocuk** (od 2008) – kanał dla najmłodszych, nadający 24 godziny na dobę. Programy edukacyjne i animacje mają na celu wspieranie rozwoju dzieci. * **TRT Kurdî** (od 2009) – jedyna taka stacja w państwowym sektorze, oferująca audycje wyłącznie w języku kurdyjskim. * **TRT Arabi** (od 2010) – nadaje 24/7 w języku arabskim. Skierowany do społeczności arabskiej w Turcji oraz odbiorców z Bliskiego Wschodu i świata arabskiego. * **TRT Müzik** (od 2009) – muzyczna stacja prezentująca klasyczną i ludową muzykę turecką, pop, rock, jazz oraz brzmienia etno. * **TRT 4K** (od 2015) – kanał uruchomiony w nowoczesnej rozdzielczości 4K, oferujący najwyższą jakość obrazu. * **TRT Haber** (od 2010) – ciągła, aktualna informacja gospodarcza, polityczna, pogodowa i życiowa. * **TRT Spor 2** (od 2019) – drugi kanał sportowy, pełniący rolę uzupełniającą dla głównego wydarzeń. * **TRT EBA TV** (od 2020) – specjalny kanał edukacyjny uruchomiony w reakcji na pandemię COVID-19. Realizuje zdalne lekcje podzielone na 3 stopnie: szkoła podstawowa (İlkokul), gimnazjum (Ortaokul) i liceum (Lise). ### Kanały międzynarodowe * **TRT Türk** (dawniej TRT INT) – główny kanał informacyjny dla diaspory i Turków mieszkających za granicą. Obecnie TRT Türk w znacznym stopniu współpracuje z prywatnymi firmami producenckimi przy tworzeniu programów informacyjnych. * **TRT Avaz** (od 2009) – międzynarodowa stacja rozrywkowa dla tureckich społeczności na Bałkanach (w Turcji, Azerbejdżanie, Kazachstanie, Uzbekistanie, Turkmenistanie). Programy nadawane są w wielu językach tureckiego, koncentrując się na rozrywce i reportażach. * **TRT World** – nowoczesna, globalna stacja wiadomości produkująca materiały w języku angielskim dla międzynarodowej publiczności, z naciskiem na globalne wydarzenia polityczne i społeczne. ## Rozwój radia Programy radiowe TRT również ewoluowały wraz z rozwojem społeczeństwa, tworząc portfolio dla różnych grup wiekowych i muzycznych: * **Radyo 1** (od 1927) – najstarszy kanał, promujący kulturę, sztukę, dramat, naukę, społeczeństwo i edukację. * **TRT FM** (dawniej Radyo 2, od 1975) – nowoczesny mix popu tureckiego, folku, muzyki klasycznej i zagranicznych hitów, uzupełniony o wiadomości i prognozę pogody. * **Radyo 3** (od 1975) – stacja klasyczna, jazzowa, world music oraz pop/rock. * **Radyo 4** (od 1987) – kanał dedykowany nowoczesnym gatunkom: rapu, R&B i hip-hopowi. * **Radyo 6** (od 2009) – radio informacyjno-rozrywkowe transmitowane w języku kurdyjskim. * **TRT Radyo Haber** (od 1993) – radiowy serwis informacyjny. * **TRT Nağame** – stacja poświęcona tradycyjnej tureckiej muzyce klasycznej (Osmańskie i sufickie tradycje). * **TRT Avrupa FM** – nadaje dla Turcji żyjących i przebywających w Europie. * **TRT Türkü** – promowanie tradycyjnego folku tureckiego (türkü). ## Współczesna rola TRT Dziś TRT funkcjonuje jako najważniejszy aparat informacyjny i kulturalny Turcji. Stanowi narodowy fundament identyfikacji poprzez język, kulturę i historię. Ze względu na swój status publiczny, TRT jest zobowiązane do realizacji misji edukacyjnej i informacyjnej, co widoczne jest m.in. w uruchomieniu stacji EBA w czasie ograniczeń pandemicznych. Przedsiębiorstwo nieustannie inwestuje w nowe technologie (np. nadawanie 4K), aby pozostać konkurencyjnym graczem w erze cyfrowej, jednocześnie dbając o ochronę tureckiego dziedzictwa medialnego. ## Działalność międzynarodowa Obecność w Europejskiej Unii Nadawców (EBU) pozwala TRT na udział w międzynarodowych imprezach, takich jak Konkurs Piosenki Eurowizji (Turcja wielokrotnie brało w nim udział, a w 2003 roku wygrało konkurs dzięki wykonaniu Sertab Erener). Współpraca z EBU ułatwia również wymianę technologiczną i programową z innymi europejskimi i azjatyckimi nadawcami publicznymi.