# Przemysław Czarnek Przemysław Czarnek (ur. 11 czerwca 1977 w Kole) to polski prawnik i polityk, nauczyciel akademicki, doktor habilitowany nauk prawnych, profesor Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego. Pełnił funkcję wojewody lubelskiego (2015–2019), jest posłem na Sejm IX i X kadencji (od 2019), a także był ministrem edukacji i nauki w drugim rządzie Mateusza Morawieckiego (2020–2023) i wiceprezesem Prawa i Sprawiedliwości (od 2025). ## Życiorys ### Wczesne lata i Edukacja Dzieciństwo spędził w Goszczanowie. Jego matka była pielęgniarką, a ojciec kierowcą zawodowym. W 2001 roku jego matka zmarła na nowotwór, a osiem lat później zmarł jego ojciec, który chorował na stwardnienie rozsiane. Do szkoły podstawowej uczęszczał w rodzinnej miejscowości, gdzie od szóstego roku życia był ministrantem w parafii św. Marcina i św. Stanisława. W wieku 15 lat zamieszkał w Lublinie pod opieką wuja, księdza profesora Jerzego Pałuckiego, wykładowcy Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II. Rozpoczął naukę w II Liceum Ogólnokształcącym im. Hetmana Jana Zamoyskiego z myślą o studiach na tej uczelni. Ukończył szkołę w 1996 roku, a w 2001 – studia prawnicze na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji KUL. Następnie podjął studia doktoranckie na tym samym wydziale. ### Kariera Naukowa W 2006 roku uzyskał stopień doktora nauk prawnych na podstawie pracy pt. *Zasady państwa prawnego i sprawiedliwości społecznej w praktyce ustrojowej III Rzeczypospolitej Polskiej*. Habilitował się również na Wydziale Prawa, Prawa Kanonicznego i Administracji KUL w 2015 roku w oparciu o dorobek naukowy i rozprawę zatytułowaną *Wolność gospodarcza. Pierwszy filar społecznej gospodarki rynkowej*. Specjalizuje się w zagadnieniach z zakresu prawa konstytucyjnego. Jednym z recenzentów jego pracy habilitacyjnej był Dariusz Dudek, który promował jego pracę magisterską i doktorską. W 2012 roku ukazała się książka pt. *Rodzina jako podmiot prawa* pod jego redakcją i Marka Dobrowolskiego. Do końca 2020 roku miał na swoim koncie jedną monografię (praca habilitacyjna), kilkanaście artykułów w recenzowanych czasopismach i rozdziałów w książkach. W 2003 roku został zatrudniony w Katedrze Prawa Konstytucyjnego KUL jako asystent, a w 2007 – jako adiunkt. Pracował także na Akademii Leona Koźmińskiego oraz w Wyższej Szkole Handlowej w Radomiu. W roku akademickim 2019/2020 był prelegentem I edycji programu szkoleń dla absolwentów i studentów prawa pod nazwą Akademia Ordo Iuris, organizowanego przez Instytut na rzecz Kultury Prawnej Ordo Iuris. W 2020 objął stanowisko profesora uczelni na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. W maju 2021 wystąpił na inauguracji założonej przez Ordo Iuris uczelni Collegium Intermarium, po czym udzielił jej wsparcia ze środków kierowanego przez siebie Ministerstwa Edukacji i Nauki. W tym samym roku przyczynił się do utworzenia z inicjatywy Sławomira Zawiślaka Akademii Zamojskiej w miejsce Uczelni Państwowej im. Szymona Szymonowica (UPZ). W listopadzie 2023 powołał do życia Instytut Badań nad Renesansem i Barokiem im. Jana i Piotra Kochanowskich z siedzibą w Zamościu, który dwa miesiące później został postawiony w stan likwidacji przez nowego ministra nauki Dariusza Wieczorka. ### Działalność Społeczna Przez kilkanaście lat był członkiem Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” w Lublinie, pełniąc funkcję przewodniczącego komisji rewizyjnej. W 2015 roku został wiceprezesem Klubu Inteligencji Katolickiej w Lublinie im. prof. Czesława Strzeszewskiego. Pracował także w fundacji Servire Veritati – Instytut Edukacji Narodowej w Lublinie, współzałożonej przez Tadeusza Rydzyka. Od połowy lat 90. pracował zarobkowo we Włoszech, m.in. jako barman i pracownik hotelu, później prowadził tam działalność budowlaną. Od 2001 do 2014 był wspólnikiem swego wuja, lubelskiego przedsiębiorcy Mariusza Pałuckiego, w biurze podróży Mediterran Travel, a od 2005 prowadził z nim przez kilka lat lubelski oddział firmy komputerowej Optimus. ## Kariera Polityczna ### Początki Podczas studiów działał w Akademickim Klubie Myśli Społeczno-Politycznej „Vade Mecum”. W 1998 roku, na zaproszenie Marka Grzelaczyka z ZChN, wziął udział w kampanii wyborczej do sejmiku wojewódzkiego. Po wyborze Grzelaczyka na prezydenta Zamościa, pracował jako asystent i p.o. rzecznika prasowego w tamtejszym urzędzie miejskim, gdzie poznał Sławomira Zawiślaka. W 1999 roku wystartował w wyborach do rady lubelskiego osiedla Sławin, gdzie dwa lata później został ponownie wybrany radnym. W wyborach samorządowych w 2002 roku kandydował bez powodzenia do lubelskiej rady miejskiej z ramienia komitetu „Prawo i Rodzina”. W 2005 roku, po objęciu przez Sławomira Zawiślaka mandatu poselskiego, został jego asystentem prawnym. ### Wojewoda Lubelski 8 grudnia 2015 roku, został powołany na stanowisko wojewody lubelskiego, nie będąc członkiem partii PiS. Jego doradcą został Paweł Gilowski. W 2016 roku był jednym z organizatorów marszu blokującego manifestację Komitetu Obrony Demokracji. ### Poseł na Sejm W wyborach parlamentarnych w 2019 roku został posłem na Sejm IX kadencji z listy PiS, uzyskując 87 343 głosy. Złożył rezygnację z funkcji wojewody lubelskiego, kończąc urzędowanie 11 listopada 2019 roku. W 2023 uzyskał reelekcję do Sejmu jako lider listy PiS w okręgu lubelskim, otrzymując 121 686 głosów. 27 listopada tego samego roku zakończył pełnienie funkcji ministra. W grudniu 2023 wszedł w skład sejmowej komisji Śledczej do zbadania legalności, prawidłowości oraz celowości działań podjętych w celu przygotowania i przeprowadzenia wyborów Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej w 2020 r. w formie głosowania korespondencyjnego. W listopadzie 2024 został wybrany szefem okręgu lubelskiego Prawa i Sprawiedliwości. W czerwcu 2025 podczas kongresu partii został wybrany na stanowisko wiceprezesa. W 2025 odbył wizytę w Teksasie, gdzie prowadził rozmowy gospodarcze. 7 marca 2026 został przedstawiony przez Jarosława Kaczyńskiego jako kandydat partii na premiera przed wyborami parlamentarnymi w 2027 roku. ### Minister Edukacji i Nauki (2020-2023) Przemysław Czarnek został powołany na urząd ministra edukacji i ministra nauki 19 października 2020 roku. Początkowo miał zostać powołany 5 października, jednak uroczystość opóźniła się ze względu na pozytywny wynik testu na SARS-CoV-2. 1 stycznia 2021 został ministrem edukacji i nauki w wyniku połączenia Ministerstwa Edukacji Narodowej oraz Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa. Jako minister zapowiedział ograniczenie podstawy programowej, rozbudowę o treści dotyczące Jana Pawła II i żołnierzy wyklętych, zwalczanie poglądów lewicowych i liberalnych w edukacji, uzależnienie nabór w szkołach od działalności w organizacjach katolickich bądź państwowych, wprowadzenie nowych podręczników oraz przywrócenie obligatoryjnego wyboru między religią a etyką. W 2023 wprowadził przedmiot biznes i zarządzanie, który zastąpił podstawy przedsiębiorczości. #### Debata wokół nominacji Nominacja na stanowisko ministra wywołała protesty młodzieży, środowiska nauczycielskiego i naukowego oraz polityków opozycji. Demonstracje odbywały się w wielu miastach, a Forum Młodych Nowoczesnych zainicjowało akcję „Czarny Tydzień”. Krytycznie odnieśli się m.in. Krystyna Szumilas, Lena Kolarska-Bobińska, Włodzimierz Czarzasty, Tomasz Grodzki i przedstawiciele partii opozycyjnych. Ponad 100 osób związanych z nauką i kulturą oraz Związek Nauczycielstwa Polskiego wyraziło zaniepokojenie kandydaturą. W odpowiedzi na kontrowersje, 56 naukowców oraz Akademickie Kluby Obywatelskie im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego i Stowarzyszenie Absolwentów i Przyjaciół Wydziału Prawa KUL wyraziło poparcie dla jego kandydatury. #### Petycje w sprawie odwołania Po powołaniu Czarnka na urząd ministra, wystosowywano apele o jego odwołanie. Rozpoczęto zbiórkę podpisów pod petycją „Stop deMENtażowi edukacji”, która zebrała ponad 88 tys. podpisów. Premier Mateusz Morawiecki nie zamierzał odwoływać ministra. Czarnek był krytykowany za reformy przez Radę Główną Nauki i Szkolnictwa Wyższego, zarzucano mu skupienie na kształtowaniu światopoglądów. #### Zmiany w wykazie punktowanych czasopism naukowych W lutym 2021 ministerstwo zmieniło wykaz punktowanych czasopism naukowych, co spotkało się z krytyką. Znalazły się tam m.in. lokalne tytuły publicystyczne i teologiczne, którym przyznano tyle samo punktów co renomowanym zagranicznym czasopismom. Komitet Nauk Prawnych PAN, Senat Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Komisja Ewaluacji Nauki skrytykowały te zmiany. Krytyka wykazu pojawiła się również w międzynarodowych czasopismach naukowych. #### Lex Czarnek Zaproponowane zmiany w ustawie Prawo oświatowe, wzmacniające rolę kuratora oświaty, zyskały określenie *lex Czarnek* i wzbudziły protesty organizacji oświatowych, samorządowych, społecznych, rodzicielskich i uczniowskich. Swój sprzeciw wyraziło 15 z 18 nauczycieli nagrodzonych tytułem Nauczyciela Roku, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego i Konferencja Międzynarodowych Organizacji Pozarządowych Rady Europy. Minister argumentował to skargami rodziców na organizacje pozarządowe. W sondażu z stycznia 2022, 57,4 proc. respondentów uznało, że po reformach Czarnka dojdzie do upolitycznienia szkoły. W marcu 2022 prezydent Andrzej Duda zawetował ustawę. W październiku 2022 do Sejmu wpłynął poselski projekt określony jako *lex Czarnek 2.0*, który również spotkał się ze sprzeciwem. W grudniu 2022 prezydent ponownie odmówił podpisania ustawy. ## Odbiór Społeczny W październiku 2021 pracę Czarnka na stanowisku ministra źle oceniało 57% Polaków (Ipsos dla OKO.press). Nie posiadał również poparcia w nauczycielskich organizacjach związkowych. W styczniu 2022 grupa Big Cyc nagrała piosenkę krytykującą reformę edukacji przeprowadzaną za kadencji Przemysława Czarnka, w której minister został przedstawiony jako Adolf Hitler w koloratce. Również w styczniu 2022 zdobył trzecie miejsce w konkursie na Biologiczną Bzdurę Roku 2021. W badaniach sondażowych Ipsos dla Oko.Press z września 2022 63% badanych ocenia go negatywnie. W tym samym czasie badanie CBOS wykazywało, że 21% badanych ufa ministrowi a 51% nie ufa. W lutym 2023 w sondażu United Surveys dla RMF FM i Dziennika Gazety Prawnej 62,3% badanych zdecydowanie krytycznie ocenia dotacje od ministra edukacji Przemysława Czarnka na zakup lub remont budynków dla fundacji i stowarzyszeń powiązanych z obozem rządowym. Według innego sondażu, przeprowadzonego przez IBRiS dla Rzeczpospolitej wynika, że program „willa plus” powinien być powodem dymisji ministra edukacji. ### Dzban Roku W styczniu 2022 otrzymał tytuł Dzbana Roku 2021 w internetowym plebiscycie zorganizowanym przez tygodnik NIE i blog Make Life Harder. W styczniu 2024 otrzymał ten tytuł ponownie, tym razem za 2023 rok. ## Kontrowersje ### Afera Willa+ Na początku lutego 2023 roku, jako Minister Nauki i Szkolnictwa, stał się głównym sprawcą afery znanej jako Willa+, w związku z decyzją o przyznaniu dotacji w sumie 40 mln PLN dla organizacji pozarządowych na zakup nieruchomości. Dotowane organizacje są powiązane z politykami PiS lub prawicowymi i katolickimi fundacjami. KO twierdzi, że Minister przyznał miliony złotych organizacjom nieuprawnionym lub niespełniającym kryteriów konkursu, dlatego politycy zawiadomili prokuraturę i Najwyższą Izbę Kontroli w sprawie przydzielonych dotacji. Mateusz Morawiecki zapytany o komentarz odpowiedział: „Proszę przyjrzeć się wyraźnie kryteriom, przecież one były zawsze wszędzie dostępne, każdy mógł aplikować”. Przemysław Czarnek zaznaczył, że „jednostki szkodliwe i lewackie żadnych pieniędzy z MEiN nie otrzymają”. Sondaż z początku lutego 2023 wykazywał, że 68% ankietowanych opowiadało się, że w wyniku ujawnionych okoliczności Minister powinien podać się do dymisji a 20% było przeciwnego zdania. ### Udział w manifestacji ONR W 2018 Przemysław Czarnek jako wojewoda lubelski wystąpił na manifestacji zorganizowanej przez Obóz Narodowo-Radykalny, organizacji określanej jako skrajnie nacjonalistyczna albo faszystowska. ### Wypowiedzi na temat osób LGBT Wypowiedzi oraz poglądy Przemysława Czarnka były określane jako homofobiczne. We wrześniu 2018 skomentował I Marsz Równości w Lublinie, stwierdzając m.in., że takie inicjatywy służą promocji „zboczeń, dewiacji, wynaturzeń”. W związku z tą wypowiedzią organizator marszu Bartosz Staszewski skierował wobec niego prywatny akt oskarżenia. Ostatecznie sprawa zakończyła się umorzeniem w wyniku ugody zawartej między stronami. 13 czerwca 2020 nazwał osoby LGBT „nie równymi normalnym ludziom”. Ośrodek Monitorowania Zachowań Rasistowskich i Ksenofobicznych zapowiedział postawienie posła przed sądem, oskarżając go o zniesławienie. 3 sierpnia 2020 przyrównał ruchy LGBT do narodowego socjalizmu. 23 listopada KRRiT poinformowała, iż nie stwierdziła naruszenia ustawy o radiofonii i telewizji przez Telewizję Polską, na antenie której miała miejsce emisja kontrowersyjnego odcinka programu Studio Polska z udziałem Przemysława Czarnka. ### Wypowiedzi na temat społecznej roli kobiet W październiku 2019 stwierdził, iż podstawową funkcją rodziny jest prokreacja, a rolą kobiety powinno być rodzenie dzieci. Wypowiedź wzbudziła kontrowersje. ### Dorobek naukowy Pomimo że w swoim dorobku naukowym miał jedną monografię i kilkanaście artykułów, w czasach gdy był ministrem w jego oficjalnym biogramie na stronie ministerstwa napisano o „kilkudziesięciu monografiach i artykułach naukowych”. ## Wyniki w wyborach ogólnopolskich ## Odznaczenia i nagrody * 2017: Srebrna Odznaka „Zasłużony dla Ochrony Przeciwpożarowej”. * 2019: Krzyż Oficerski Orderu „Za zasługi dla Litwy”. * 2019: Order świętej Marii Magdaleny. * 2019: medal Amicis Universitatis Mariae Curie-Skłodowska. * 2023: Medal „Pro Bono Poloniae”. Otrzymał honorowe obywatelstwa gmin: Lipinki (2021) i Goszczanów (2021). Laureat nagrody „Człowieka Roku” Klubów „Gazety Polskiej” za rok 2021. Dwukrotnie otrzymał tytuł Dzban roku po zwycięstwie w plebiscycie. ## Życie prywatne Żonaty z Katarzyną, pracownikiem naukowym KUL. Ma dwójkę dzieci – córkę Julię oraz syna Mateusza. Deklaruje się jako katolik.