Vasco Electronics – polskie przedsiębiorstwo zajmujące się projektowaniem, produkcją i dystrybucją cyfrowych tłumaczy mowy. Powstało w 2008 roku, a jego założycielem i obecnym prezesem jest Maciej Góralski. Translatory Vasco umożliwiają tłumaczenie mowy, zdjęć, czatów grupowych oraz konferencji i rozmów telefonicznych. Główna siedziba firmy znajduje się w Krakowie, ale Vasco zatrudnia w sumie ponad 200 osób, które pracują z ponad 20 krajów. Nazwa przedsiębiorstwa pochodzi od imienia portugalskiego odkrywcy, Vasco da Gamy. == Historia == Od 2008 roku Vasco funkcjonowało jako firma zajmująca się sprzedażą istniejących na rynku urządzeń tłumaczących. Z czasem firma przeszła transformację od dystrybutora do producenta własnych rozwiązań technologicznych. W 2012 roku przedsiębiorstwo rozpoczęło ekspansję międzynarodową, otwierając sklepy internetowe w Niemczech, Francji, Wielkiej Brytanii, Włoszech i Hiszpanii. Kluczowym momentem w rozwoju firmy było wprowadzenie w 2013 roku urządzenia Vasco Translator, które stanowiło pierwszy znaczący produkt własnej produkcji. Rok później, w 2014 roku, na rynek trafił Vasco Traveler – pierwsze urządzenie firmy zaprojektowane z myślą o podróżach. Zawierało ono m.in. tłumacz mowy, nawigację GPS, oraz przewodniki turystyczne. Ekspansja geograficzna była kontynuowana w 2015 roku wraz z otwarciem sklepów w Stanach Zjednoczonych, na Węgrzech, w Czechach, na Słowacji oraz w Rumunii. Później, w 2019 roku firma wydała urządzenie Vasco Mini 2, które oferowało darmowe połączenie z internetem. W 2021 roku firma weszła na rynek azjatycki, otwierając sklep w Japonii, a w 2024 przedsiębiorstwo rozpoczęło swoją działalność w Chinach. Według danych z 2019 roku firma Vasco osiągnęła dominującą pozycję na europejskim rynku tłumaczy cyfrowych, kontrolując około 70% tego segmentu. W tym samym okresie przedsiębiorstwo posiadało również 20% udziału w rynku amerykańskim. == Działalność == Vasco prowadzi obecnie działalność w ponad 20 krajach w Europie, Azji oraz Ameryce Północnej. === Chronologia wejścia na poszczególne rynki === 2008 Polska 2012 Francja Niemcy Hiszpania Włochy Wielka Brytania 2015 Stany Zjednoczone Rumunia Czechy Węgry Słowacja 2019 Finlandia 2020 Dania Portugalia Bułgaria Szwecja 2021 Japonia Zjednoczone Emiraty Arabskie 2022 Holandia 2023 Chorwacja 2024 Belgia Chiny Meksyk 2025 Litwa Kanada === Produkty === ==== Vasco Translator V4 ==== Vasco Translator V4 to elektroniczny tłumacz wyposażony w 5-calowy ekran dotykowy, którego sprzedaż rozpoczęto w 2022 roku. Translator ten obsługuje funkcje tłumaczenia mowy, tekstu ze zdjęć, czatów grupowych oraz pojedynczych słów i krótkich zdań. Urządzenie ma wbudowaną kartę SIM z połączeniem do Internetu umożliwiającym dostęp do usług tłumaczeniowych. Czas przetwarzania tłumaczenia wynosi około 0,5 sekundy, a obudowa urządzenia jest odporna na pył i zachlapania wodą. Producent deklaruje dokładność tłumaczeń na poziomie 96%. ==== Vasco Translator E1 ==== Vasco Translator E1 to słuchawki bezprzewodowe z funkcją tłumaczenia w czasie rzeczywistym których sprzedaż rozpoczęła się w 2024. Słuchawki współpracują z aplikacją mobilną Vasco Connect umożliwiającą dołączenie do rozmowy maksymalnie 10 osób. Model E1 jest też kompatybilny z tłumaczem elektronicznym Vasco Translator V4. Połączenie słuchawek z tłumaczem zwiększa liczbę języków i daje połączenie z Internetem. Konstrukcja słuchawek ma kształt nauszny i jest przystosowana do udostępniania między użytkownikami. ==== Vasco Translator M3 ==== Vasco Translator M3 to urządzenie tłumaczące które pozwala na tłumaczenia mowy i tekstu ze zdjęć. Jego sprzedaż rozpoczęła się w 2020 roku. Podobnie jak inne modele tłumaczy ręcznych – Vasco Translator M3 ma wbudowaną kartę SIM z dostępem do Internetu bez dodatkowych opłat. Producent deklaruje dokładność tłumaczeń na poziomie 96% oraz czas przetwarzania wynoszący około 0,5 sekundy. === Technologia === ==== Użycie sztucznej inteligencji ==== Tłumacze elektroniczne firmy Vasco Electronics wykorzystują serwery zasilane sztuczną inteligencją z modelami uczenia maszynowego. Ich urządzenia wykorzystują 12 silników tłumaczeniowych, a firma współpracuje z lingwistami w celu uwzględnienia idiomów i różnic znaczeniowych. Proces tłumaczenia głosu w urządzeniach Vasco wykorzystuje sztuczną inteligencję w procesach rozpoznawania mowy, tłumaczenia maszynowego oraz odtwarzania przetłumaczonego tekstu. Sztuczna inteligencja wykorzystywana w tłumaczach Vasco jest trenowana w parach językowych, które są ulepszane poprzez automatyczne aktualizacje urządzeń. AI jest również wykorzystywane do identyfikacji głosów ludzkich w celu filtrowania hałasów tła, które mogłyby zakłócać tłumaczenie na żywo lub transkrypcję generowaną przez urządzenia. W przypadku słuchawek tłumaczących system wykorzystuje model sztucznej inteligencji do analizy dźwięków docierających do mikrofonu, sprawdzając, czy pochodzą one od człowieka, czy też stanowią zakłócenia środowiskowe, takie jak odgłosy samochodów lub zwierząt. Sam proces rozpoznawania głosu został zaprojektowany tak, aby zrozumieć wypowiedzi użytkownika nie słowo po słowie czy zdanie po zdaniu, lecz poprzez analizę kontekstu całej wypowiedzi. W sumie osiem firm dostarcza swoje rozwiązania AI wraz z językami i ulepszeniami – trzy przedsiębiorstwa uczestniczą w tłumaczeniu maszynowym, a pięć zapewnia funkcję zamiany tekstu na mowę. ==== Kontrola jakości ==== Firma prowadzi ciągłą kontrolę jakości tłumaczeń dla każdej pary językowej. Tłumaczenia są przesyłane do chmury Vasco, która umożliwia półautomatyczne testowanie około 6000 par językowych obsługiwanych przez urządzenia, zanim wyniki zostaną sprawdzone przez ludzi. Cechą technologii Vasco jest również bezpośrednie tłumaczenie na wymagany język docelowy, bez wykorzystywania „języków pomocniczych” takich jak angielski. === Prywatność danych === Gromadzone przez firmę dane użytkowników są przechowywane na serwerach zlokalizowanych w Niemczech i szyfrowane przy użyciu protokołu SSL. Przedsiębiorstwo przestrzega również standardów ochrony danych wymaganych przez Unię Europejską. == Nagrody i wyróżnienia == Tłumacze elektroniczne marki Vasco otrzymały poniższe nagrody w dziedzinie designu i innowacji produktowych w latach 2020–2025. === Red Dot Design Award === Produkty Vasco były kilkukrotnie nagradzane w prestiżowym konkursie Red Dot Design Award: 2021 – Vasco Translator M3 otrzymał Red Dot Design Award 2022 – Vasco Translator V4 otrzymał Red Dot Design Award 2025 – Vasco Translator E1 otrzymał Red Dot Design Award: Best of the Best === MUSE Design Awards === W 2025 roku dwa modele tłumaczy Vasco zostały uhonorowane w konkursie MUSE Design Awards: Vasco Translator E1 Vasco Translator V4 === New York Product Design Award === Tłumacze Vasco otrzymywały nagrody NY Product Design Award przez cztery kolejne lata: 2021 – Vasco Translator M3 2022 – Vasco Translator V4 2023 – Vasco Translator E1 2025 – Vasco Translator Q1 === European Product Design Award === Produkty marki otrzymały nagrody w europejskim konkursie designu: 2023 – Vasco Translator V4 2023 – Vasco Translator E1 === Pozostałe wyróżnienia === Good Design Award 2022 – Vasco Translator V4 GSMA Global Mobile Awards (GLOMO) 2020 – Vasco Mini 2 == Współpraca z instytucjami == === Wsparcie działań humanitarnych i medycznych === W 2022 roku Polska Misja Medyczna nawiązała współpracę z firmą Vasco w celu wspólnego niesienia pomocy ofiarom wojen i katastrof. Organizacja dołączyła do ponad trzydziestu istniejących już tego typu grup ratunkowych na świecie i dwóch w Polsce, akredytowanych przez Światową Organizację Zdrowia (WHO). Przyspieszenie powstania zespołu było odpowiedzią na potrzebę natychmiastowej pomocy na terenie ogarniętej wojną Ukrainy, gdzie od początku konfliktu działała krakowska organizacja. W tym samym roku firma rozpoczęła program użyczania urządzeń organizacjom pozarządowym wspierającym uchodźców z Ukrainy. Z dostarczonych przez firmę tłumaczy elektronicznych korzystały szpitale i SOR-y w Ustrzykach Dolnych, Tomaszowie Lubelskim, Lubaczowie, karetki pogotowia, punkt medyczny i recepcyjny w Hrebennem oraz organizacje humanitarne, w tym Polska Misja Medyczna i Fundacja Ocalenie. Pracownicy firmy zaangażowali się również osobiście w działania pomocowe, przyjmując uchodźców oraz tworząc grupę facebookową z ofertami mieszkania i pracy. Szpital w Zdrojach otrzymał na bezpłatny użytek trzy translatory w celu usprawnienia komunikacji między personelem, a pacjentami pochodzącymi z Ukrainy. W 2022 roku oddział ratunkowy szpitala Bravis w Holandii wdrożył translatory Vasco w celu poprawy komunikacji z pacjentami niebędącymi native speakerami języka niderlandzkiego oraz nieznającymi języka angielskiego. Translatory Vasco są również wykorzystywane w szpitalu São João w Porto w Portugalii. W 2024 roku Vasco Electronics ogłosił, że jego urządzenia spełniają wymagania amerykańskiej ustawy HIPAA (Health Insurance Portability and Accountability Act). === Współpraca ze służbami ratunkowymi === W 2022 roku Grupa Podhalańska GOPR otrzymała od firmy elektroniczne translatory. Urządzenia trafiły do Stacji Centralnej w Rabce-Zdrój, Stacji Ratunkowej Turbacz, Stacji Ratunkowej w Szczawnicy oraz na wyciągi narciarskie Rusiń-ski w Bukowinie Tatrzańskiej i w Kluszkowcach. Celem współpracy było usprawnienie komunikacji ratowników z turystami potrzebującymi pomocy. === Wsparcie organizacji społecznych === Oświęcimski Instytut Praw Człowieka działający w bibliotece Galeria Książki wykorzystał tłumacze elektroniczne Vasco podczas zajęć dla dzieci-uchodźców. Akcje koordynowane przez Alicję Bartuś i Aleksandrę Bielską, wspierane przez kilkanaście wolontariuszek i wolontariuszy z umiejętnościami pedagogicznymi i psychologicznymi, miały na celu pomoc dzieciom w radzeniu sobie z traumą wojny oraz wspieranie ich w aklimatyzacji w środowisku szkolnym. W 2022 roku firma nawiązała współpracę z Minority Rights Group Inter