# Warmate (amunicja krążąca) **WB Electronics Warmate** (często nazywana po prostu *Warmate* lub *Warmate 1*) to bojowy, bezzałogowy statek powietrzny (UAV), klasyfikuwalny jako amunicja krążąca (*loitering munition*). Urządzenie zostało zaprojektowane i zbudowane przez polską firmę **Flytronic**, należącą do **Grupy WB**, we współpracy z **Wojskowym Instytutem Technicznym Uzbrojenia** (WITU). System stanowi uniwersalną platformę, która w zależności od zastosowanej głowicy może pełnić funkcje statku obserwacyjnego (wykrywanie, śledzenie, identyfikacja) lub stanowić precyzyjną amunicję krążącą (rażenie siły żywej oraz lekko opancerzonych celów). ## Historia i ewolucja ### Geneza i rozwój Pod koniec pierwszej dekady XXI wieku polskie Ministerstwo Obrony Narodowej wykazało wstępne zainteresowanie pozyskaniem amunicji krążącej, jednak nie doprowadziło to do uruchomienia finansowania odpowiednich programów badawczo-rozwojowych. Brak reakcji ze strony decydentów nie odstraszył inżynierów z firmy Flytronic, która podjęła samodzielne prace nad systemem, identyfikując wyraźną lukę w możliwościach operacyjnych Sił Zbrojnych RP. Kryterium opracowywanego aparatu było dwojakiego rodzaju. Z jednej strony priorytetem były parametry techniczne, z drugiej – **ekonomia projektu**. Konstruktorzy założyli rygorystyczny warunek kosztowy: aparat nie mógł przekraczać połowy kosztów przeciwpancernego pocisku rakietowego. To podejście pozwoliło na stworzenie tańszej alternatywy dla tradycyjnych amunicji precyzyjnych. Efektem prac był wielofunkcyjny system zdolny do pełnienia roli zarówno platformy obserwacyjno-rozpoznawczej, jak i samoczynnej broni (tzw. *kamikadze*). ### Wdrożenie i produkcja Do 2021 roku polska firma otrzymała zamówienia na system Warmate od sześciu – w tamtym czasie nieujawnionych publicznie – odbiorców zagranicznych oraz od Wojska Polskiego. W ramach kontraktów eksportowych, od 2016 roku systemy te są dostarczane państwom należącym do NATO. Na przełomie pierwszej i drugiej dekady XXI wieku wprowadzono do produkcji zmodernizowaną wersję **Warmate 3.0**. Ulepszenia obejmowały m.in.: możliwość ataków pod różnymi kątami (w tym pionowo), cichszy napęd elektryczny ze składanym śmigłem, możliwość ataku z lotu szybowego (bez użycia silnika), wydłużony czas lotu oraz liczne modernizacje elektroniki i konstrukcji płatowca. W drugiej połowie 2022 roku, jako bezpośredni efekt zwiększonego zapotrzebowania na pociski Warmate (szczególnie w wyniku konfliktu zbrojnego na Ukrainie), w Skarżysku-Kamiennej uruchomiono wyspecjalizowany zakład produkcyjny skupiony na masowej produkcji amunicji krążącej. ## Służba i wdrożenia operacyjne ### Wyposażenie Sił Zbrojnych RP 20 listopada 2017 roku podpisano umowę na dostawę amunicji krążącej Warmate 1 w wersji 2.0 dla Sił Zbrojnych RP. Pierwsza prezentacja systemu dla przedstawicieli Wojska Polskiego miała miejsce pod koniec kwietnia 2016 roku na poligonie artyleryjskim pod Toruniem. Umowa z 2017 roku zakładała początkowo zakup 10 zestawów (z opcją na kolejne 90), gdzie każdy zestaw składał się z 10 aparatów latających (łącznie 1000 sztuk), zestawów głowic, pakietu logistycznego oraz szkoleniowego. Ten drugi zawierał treningowe aparaty z głowicami inercyjnymi, symulator oraz trenażery, wspierane przez kadrę instruktorską WB Electronics. Pierwsze zestawy trafiły do żołnierzy 19 grudnia 2017 roku, kierowane do Jednostki Wojskowej Nil (później Wojsk Obrony Terytorialnej) w celu szkolenia i przećwiczenia taktyki użycia nowego sprzętu. Finałowa realizacja tego kontraktu była ułomna – do końca 2018 roku dostarczono jedynie 10 zestawów (100 aparatów), a wojsko zrezygnowało z uruchomienia opcji na pozostające 90 zestawów. Kolejny milowy moment nastąpił 15 maja 2025 roku, kiedy Ministerstwo Obrony Narodowej podpisało umowę ramową z WB Electronics na pozyskanie blisko **10 000 zestawów** Warmate. Realizacja ma zostać zakończona do końca 2035 roku, co stanowi bezprecedensowe skalowanie potencjału amunicji krążącej w polskim wojsku. Przy zakupach uwzględniana będzie zasada aktualności technologicznej – dostarczany sprzęt musi odpowiadać najnowszym dostępnym w danym momencie wersjom aparatu. ### Eksport i produkcja na licencji Na Międzynarodowym Salonie Przemysłu Obronnego w Kielcach (wrzesień 2017) WB Group podpisała umowę z ukraińską firmą SpetcTechnoExport. Zgodnie z umową licencyjną, systemy Warmate (produkowane lokalnie jako *Sokoł* przez zakłady CzeZaRa) dostarczane są na Ukrainę. W 2020 roku siły zbrojne Indii złożyły zamówienie na 100 sztuk. Aby zapewnić lokalną produkcję, założono spółkę-córkę **WB Electronics India Private Limited**. ### Użycie w konfliktach Informacje o bezpośrednim użyciu bojowym Warmate są skąpe i wymagają weryfikacji. 15 kwietnia 2020 roku upubliczniono zdjęcie zdekompletowanego aparatu na tle libijskim (rejon Zachodniej Syrty), co sugerowało zaangażowanie w starcia między Libijską Armią Narodową a rządowymi oddziałami. Zarówno Turcja, jak i Zjednoczone Emiraty Arabskie posiadały to uzbrojenie i mogły przekazać je lokalnym sojusznikom. Znacznie głośniej zabrzmiało zastosowanie Warmate podczas operacji **Sindur** (maj 2025). W ramach indyjskiego odwetu na Pakistan (po ataku terrorystycznym w Pahalgamie), Indie przeprowadziły uderzenie powietrzne na szkoły koraniczne w Kaszmirze. Pakistan odpowiedział uderzeniem odwetowym, podczas gdy Indie wspomagający swój atak wykorzystały m.in. amunicję krążącą typu Warmate (razem z systemami IAI Harop, Hero, SkyStriker czy Nagastra). ## Budowa, skład i technologia ### Konstrukcja fizyczna Samolot Warmate został zaprojektowany jako konstrukcja odrzutowa o nietypowym układzie: * Górnopłat, który zapewnia stabilność. * Motylkowe usterzenie (zamiast tradycyjnego ogona). * Pchający śmigło zamontowane na końcu ogona. Aparat startuje z niewielkiej **wyrzutni pneumatycznej**, co pozwala na szybką i płaską integrację systemu w terenie o różnym ukształtowaniu. Ze względu na małe gabaryty, całym systemem mogą bez problemu przemieszczać się dwaj żołnierze. ### Parametry lotnicze * **Maksymalny pułap:** 500 metrów n.p.m. * **Praktyczny pułap operacyjny:** 30 – 200 metrów (pozwala to na uniknięcie wielu systemów przeciwlotniczych). * **Zasięg:** Do 10 km od operatora. * **Długotrwałość lotu:** Około 30 minut. * **Czas postępowania:** Aparat jest gotowy do wystrzelenia w około 8 minutach (planuje się skrócenie tego czasu do około 3 minut). ### Nawigacja i łączność Dolot do strefy patrolowania odbywa się w sposób zautomatyzowany – za pomocą bezwładnościowego układu nawigacyjnego (INS) oraz GPS, wspieranych przez autopilota. Nad celem kontrolę nad maszyną przejmuje operator, który za pomocą łącza radiowego w paśmie **C** przesyła obraz z kamery i dowodzi lotem. **Ograniczenia terenowe:** Słabym punktem systemu jest jego odporność na środowisko miejskie. Pasmo C charakteryzuje się dużą przepustowością, ale jest silnie podatne na zakłócenia powodowane terenem. Wysokie wzniesienia, gęsta zabudowa i budynki mogą fizycznie blokować sygnał, odcinając operatora od kontroli nad pojazdem. Z tego powodu użycie Warmate jest najskuteczniejsze w terenie otwartym, mało i średnio zurbanizowanym. ## Uzbrojenie i opcje bojowe ### Głowice bojowe Do aparatu można zamontować dwie wymienne głowice, projektowane przez Wojskowy Instytut Techniczny Uzbrojenia (WITU), osadzone w dziobie: 1. **GO-1 (Odłamkowo-burząca):** Przenosi ładunek odpowiadający 300 gramom TNT. Charakteryzuje się skutecznym zasięgiem rażenia do 10 metrów od punktu detonacji. 2. **GK-1 (Kumulacyjna):** Przeznaczona do przebijania pancerzy. Może przebić **200–240 mm** jednorodnej stali walcowanej przy uderzeniu pod kątem prostym. Aparat może również być wyposażony w **głowicę obserwacyjną GS-9**. Posiada ona niestabilizowaną kamerę z widzeniem dziennym i nocnym, pozwalającą na precyzyjne prowadzenie rozpoznania (wykrywanie, śledzenie i identyfikacja celów). ### Tryby użytkowe Operator posiada możliwość zdalnego zdetonowania ładunku w dowolnym momencie lotu. Może również „odłożyć” broń – zabezpieczyć ładunek i zmusić aparat do bezpiecznego lądowania w celu jego ponownego użycia (tzw. *return-to-base*). Wszystkie główne elementy uderzeniowe są produkowane w Bydgoskich Zakładach Elektromechanicznych **Belma S.A.**, będących częścią Polskiej Grupy Zbrojeniowej. ### Mechanizm naprowadzania Każda z głowic jest wyposażona w niestabilizowaną kamerę umożliwiającą operatorowi bezpośrednie naprowadzanie na cel w końcowej fazie lotu. Oprogramowanie pozwala na precyzyjne ustalenie punktu uderzenia i dobór profilu trajektorii (np. szybki atak z dużej wysokości lub niszczycielski uderzenie w trybie kamikadze z niskiego pułapu). ## Podsumowanie znaczenia systemowego System Warmate zrewolucjonizował podejście polskiej zbrojeniówki do zagadnienia wsparcia ogniowego oddziałów na linii frontu. Od bycia jedynie narzędziem dla elitarnych jednostek specjalnych (jak JW Nil), system ewoluował do rangi potężnego narzędzia masowego wsparcia precyzyjnego, dostępnej amunicji krążącej. Dzięki swojej relatywnej taniżce kosztów, modularności oraz wysokiej skuteczności w zniszczeniu lekkich lub nieopancerzonych obiektów, Warmate stał się narzędziem w pełni dostosowanym do nowoczesnych form prowadzenia wojny, zwłaszcza w warunkach asymetrycznych i wysoce zurbanizowanych lub otwartych arealnych.