Asia Argento, właśc. Aria Maria Vittoria Rossa Argento (ur. 20 września 1975 w Rzymie) – włoska aktorka filmowa i telewizyjna, a także reżyserka, scenarzystka i producentka. Jest laureatką wielu krajowych i zagranicznych nagród filmowych, m.in. dwóch nagród David di Donatello, będących włoskim odpowiednikiem Oscarów. Oprócz działalności filmowej zajmuje się również rysowaniem, malowaniem, pisaniem i śpiewaniem, a ponadto tworzeniem w różny sposób teledysków. == Wczesne lata == Asia Argento urodziła się 20 września 1975 roku w Rzymie. Jej rodzicami są reżyser Dario Argento oraz aktorka i scenarzystka Daria Nicolodi. Jest wnuczką producenta Salvatore Argento i pochodzącej z Brazylii fotografki Eldy Luxardo, a także prawnuczką kompozytora Alfreda Caselli. Ma starszą przyrodnią siostrę Fiore Argento, będącą dzieckiem Daria Argento i jego pierwszej żony Marisy Casale. Jej przyrodnią siostrą była także Anna Ceroli, córka Darii Nicolodi i rzeźbiarza Maria Ceroliego, która zginęła w wypadku skutera w 1994 roku. Rodzice dali jej na pierwsze imię „Asia” (wymawia się ['azja]), jednak jego zarejestrowania odmówił urząd stanu cywilnego, w związku z czym zostało ono zamienione na „Aria”, z którego rejestracją nie było problemu. Mimo to aktorka zawsze posługiwała się wersją „Asia”. Oboje rodzice Asii specjalizowali się w tworzeniu kina grozy. Ojciec był odpowiedzialny za nakręcenie jednych z najczarniejszych i najkrwawszych filmów tego gatunku, tj. m.in. Odgłosy, Głęboka czerwień czy Ciemności, z kolei matka w wielu z nich grała postacie, które spotykał tragiczny los. Sama Asia po latach tak to wspominała: Gdy była dzieckiem, ojciec czytał jej do snu scenariusze swoich filmów, zaś gdy miała 6. urodziny, otrzymała „prezent” w postaci możliwości obejrzenia filmu Duch. Jako nastolatka goliła głowę i nosiła chłopięce ubrania, zaś o swoim wyglądzie fizycznym wyrażała przekonanie, że „nie jest lepszy od tego, jaki miał jeden z trupów w filmach ojca”. Między 14. a 17. rokiem życia zrobiła sobie większość z obecnie posiadanych tatuaży (jednym z nich jest imię zmarłej przyrodniej siostry Anny). Z powodu cechującej ją wtedy introwersji zaczytywała się w książkach, co stanowiło sposób na zrekompensowanie braku przyjaciół – w szczególności lubiła dzieła Fiodora Dostojewskiego i Charles’a Baudelaire’a. W kręgu jej młodzieńczych zainteresowań były także filmy Romana Polańskiego. == Kariera filmowa == W 1985 roku, jako dziewięciolatka Asia Argento zaliczyła filmowy debiut grając w miniserialu Sogni e bisogni, wyreżyserowanym przez Sergia Cittiego. W następnym roku pojawiła się w horrorze Demony 2, do którego scenariusz napisał jej ojciec. W 1988 roku zagrała główną rolę Martiny w reżyserskim debiucie Cristiny Comencini, zatytułowanym Zoo. Argento za występ w tym filmie dostała nagrodę Ciak, będącą włoskim odpowiednikiem Złotego Globu. Rok później Argento wystąpiła w filmie Czerwony lobik, w którym wcieliła się w córkę bohatera granego przez Nanniego Morettiego, będącego również reżyserem tego filmu, a także w horrorze Kościół wyreżyserowanym przez Michele Soaviego. W 1992 roku Asia Argento zagrała uznawaną za przełom w jej karierze rolę napastowanej seksualnie córki w filmie Przyjaciółki od serca Michele Placido. Rola ta pozwoliła jej zerwać z wizerunkiem zbuntowanej nastolatki i zacząć grywać postaci bardziej niejednoznaczne i skomplikowane. Film Przyjaciółki od serca był pokazywany na 45. MFF w Cannes i został na nim dobrze przyjęty. Rok później po raz pierwszy zagrała rolę w filmie wyreżyserowanym przez ojca – była to produkcja Uraz, w której wcieliła się w anorektyczkę szukającą zabójców swoich rodziców. W 1994 roku Argento zagrała rolę baronowej Charlotte z Sauve we francuskim filmie Królowa Margot w reżyserii Patrice’a Chéreau, dzięki czemu zaistniała w świadomości szerszej publiczności. W tym samym roku po raz pierwszy stanęła również po drugiej stronie kamery, reżyserując szósty z dziesięciu epizodów filmu De Generazione, zatytułowany Prospettive. W filmie De Generazione Argento zagrała ponadto jedną z ról, a także była jednym ze współtwórców jego scenariusza. W wieku dwudziestu jeden lat Asia Argento miała już na koncie role w czternastu filmach. W latach 90. XX wieku dwukrotnie została uhonorowana nagrodami David di Donatello (włoski odpowiednik Oscarów) dla najlepszej aktorki – po raz pierwszy w 1994 roku za rolę niepełnosprawnej fizycznie dziewczyny w filmie Perdiamoci di vista! Carla Verdone, zaś po raz drugi w 1997 roku za występ w wyreżyserowanej rok wcześniej przez Petera Del Montego produkcji Towarzyszka podróży, w której wcieliła się w zbuntowaną nastolatkę, która wyrusza w podróż z emerytowanym nauczycielem akademickim. Rola w Towarzyszce podróży przyniosła jej również nagrodę Grolla d’oro. W 1996 roku oprócz występu w filmie Petera Del Montego Asia Argento zagrała ponadto drugi raz w filmie wyreżyserowanym przez ojca – była to produkcja Syndrom Stendhala, w której zagrała cierpiącą na tytułową przypadłość policjantkę, ścigającą seryjnego mordercę. W 1998 roku Argento po raz trzeci wystąpiła w produkcji ojca – zagrała Christine Daaé w filmie Upiór w operze, będącym krwawą adaptacją oryginalnej historii stworzonej przez Gastona Leroux, a także po raz pierwszy podjęła pracę z matką, grając z nią w filmie Viola i chłopaki. Wystąpiła ponadto w swoich pierwszych w karierze anglojęzycznych filmach: Hotel New Rose Abla Ferrary i Inna Beatrycze Michaela Radforda. Reżyser filmu Hotel New Rose stał się tematem nakręconego także w 1998 roku przez Asię Argento filmu dokumentalnego Abel/Asia, za który dostała nagrodę na Festiwalu Filmowym w Rzymie. W 2000 roku Argento zagrała w pierwszym włoskim filmie cyfrowym, autobiograficznej, wyróżnionej nagrodą na Williamsburg Film Festival w Nowym Jorku produkcji zatytułowanej Scarlet Diva, którą ponadto wyreżyserowała i do której napisała scenariusz, a także w miniserialu Nędznicy, w którym grali również Gérard Depardieu i John Malkovich. W 2002 roku wystąpiła w wyreżyserowanym przez Roba Cohena filmie xXx, w którym wcieliła się w Jelenę, tajemniczą dziewczynę terrorysty Yorgiego (grany przez Martona Csokasa), którego na zlecenie NSA stara się powstrzymać Xander Cage (w tej roli Vin Diesel). Film ten sprawił, że Asia Argento stała się znana w Stanach Zjednoczonych i zaczęła być postrzegana jako seksbomba oraz „przyszła królowa kina akcji”, jednak aktorka nie chciała mieć takiego wizerunku, w związku z czym w późniejszych czasach odrzuciła wiele propozycji zagrania w filmach podobnych do xXx. W następnych latach Asia Argento zagrała jeszcze w kilku amerykańskich filmach, m.in. w nakręconej w 2005 roku przez Gusa Van Santa produkcji luźno opartej na biografii Kurta Cobaina, zatytułowanej Ostatnie dni oraz w horrorze Ziemia żywych trupów. Następnie zagrała rolę Madame du Barry w filmie Maria Antonina, wyreżyserowanym przez Sofię Coppolę i Zingariny w filmie Transylwania. W 2007 roku, po niemal dziesięciu latach przerwy, ponownie wystąpiła w filmie ojca, grając główną rolę w horrorze Matka łez. W tym samym roku zagrała u boku Willema Dafoe i Boba Hoskinsa w filmie Abla Ferrary, zatytułowanym Go Go Tales. Kontynuowała też występy w produkcjach francuskich, grając w takich filmach, jak: thrillery Przejście i Wydział 13, dramat O wojnie czy film kostiumowy w reżyserii Catherine Breillat, zatytułowany Stara kochanka. W 2009 roku weszła w skład jury konkursu głównego na 62. MFF w Cannes. W 2012 roku Argento po raz kolejny zagrała u ojca. W udziale przypadła jej rola Lucy Kisslinger w filmie Dracula 3D, który jednak nie spotkał się z ciepłym przyjęciem ze strony fanów. Dwa lata później zagrała u boku Gabriela Garko w serialu Boski Valentino. == Inna działalność == W 1983 roku, mając osiem lat, Asia Argento opublikowała książkę z wierszami. W 1999 roku wydała powieść I Love You Kirk, którą sama określiła jako „pół-autobiograficzną opowieść o niemożliwej miłości”. Współcześnie pisze krótkie opowiadania, które pojawiają się w wielu czasopismach, tj. m.in. Dynamo, L’Espresso, Sette i Village. Jak sama mówi, opowiadania te pomagają jej „płacić czynsz”. Argento zajmuje się również rysowaniem i malowaniem, a ponadto śpiewaniem – ma własny zespół muzyczny RYLZ. Podejmuje się także reżyserowania i produkowania teledysków oraz występowania w nich i pisania do nich scenariuszy. Jest odpowiedzialna m.in. za wyreżyserowanie teledysku do wydanego w 2004 roku singla „(s)AINT” zespołu Marilyn Manson i zagranie w teledysku do „This Picture”, opublikowanego w 2003 roku singla zespołu Placebo. W 2008 roku Asia Argento wzięła udział w dubbingowaniu włoskiej wersji gry komputerowej Mirror's Edge, wcielając się w jej główną bohaterkę, Faith. W 2013 roku wydała solowy album studyjny Total Entropy, zawierający muzykę elektroniczną i hip-hopową. == Życie prywatne == W 2001 roku Asia Argento urodziła córkę Annę Lou, której ojcem jest Marco „Morgan” Castoldi, muzyk włoskiego zespołu Bluvertigo. Imię córki aktorki jest hołdem dla jej tragicznie zmarłej przyrodniej siostry. 27 sierpnia 2008 roku w Arezzo wzięła ślub z reżyserem Michele Civettą, z którym doczekała się urodzonego niedługo później syna Nicoli Giovanniego. W 2013 roku Argento rozwiodła się z mężem. W lutym 2017 roku włoskie media poinformowały o romansie Asii Argento oraz amerykańskiego kucharza i celebryty Anthony’ego Bourdaina. Argento i Bourdain mieli się spotykać w Rzymie podczas nagrywania w tym mieście jednego z odcinków prowadzonego przez Bourdaina programu Anthony Bourdain: Parts Unknown, przy którego powstawaniu Argento brała udział. W maju 2017 roku zarówno Argento, jak i Bourdain oficjalnie potwierdzili związek na swoich profilach w serwisie społecznościowym Instagram. Związek przerwała samobójcza śmierć Bourdaina 8 czerwca 2018 roku. === Oskarżenia wobec Harveya Weinsteina o napastowanie seksualne === 10 października 2017 roku w amerykańskim tygodniku The New Yorker ukazał się obszerny artykuł autorstwa Ronana Farrowa, zawierający relacje