Hongkong (chiń. 香港, kantoński jyutping: hoeng gong wym. [hœ̂ːŋkɔ̌ːŋ], ang. Hong Kong, mandaryński pinyin: Xiānggǎng wym. [ɕjáŋkàŋ]), oficjalnie: Specjalny Region Administracyjny Hongkong (ang. Hong Kong Special Administrative Region, w skrócie Hong Kong SAR, HKSAR) – miasto i specjalny region administracyjny Chińskiej Republiki Ludowej, znajdujący się nad Morzem Południowochińskim, w Delcie Rzeki Perłowej. Zajmuje m.in. półwysep Koulun oraz liczne wyspy, w tym dwie największe: Lantau i Hongkong. W latach 1842–1997 była to posiadłość brytyjska. Jedno z największych centrów finansowych i portów morskich świata, z rekordową liczbą wieżowców. == Etymologia == Nazwa 香港 oznacza dosłownie „pachnący port”. W języku kantońskim wymawiana jest ona jako hoeng1 gong2 (transkrypcja jyutping), zaś w mandaryńskim Xiānggǎng (transkrypcja hanyu pinyin). Angielska nazwa terytorium miała pierwotnie formę Hongkong, w 1926 roku zmieniono ją na obowiązującą do dziś Hong Kong. Niektóre instytucje, jak Hongkong Post czy The Hongkong and Shanghai Banking Corporation, używają jednak nadal starej pisowni. == Języki oficjalne == Oficjalnymi językami Hongkongu są chiński i angielski. Władze tworzą ważne dokumenty w obu tych językach. Korespondencja z indywidualnymi członkami społeczeństwa jest zawsze w języku właściwym dla odbiorców. Realizację polityki językowej rządu monitoruje Wydział Języków Urzędowych (Official Languages Division) w Biurze Służby Cywilnej (Civil Service Bureau). Artykuł 9 „Ustawy zasadniczej” (Basic Law) Specjalnego Regionu Administracyjnego Hongkong mówi: == Historia == Do początku XIX wieku mała chińska wyspa Hongkong była zamieszkana przez rybaków. Jednakże brytyjscy kupcy stworzyli z wyspy bramę dla przemycanego z Indii opium, a wywozili tędy takie towary, jak: herbata, jedwabie i porcelana, doprowadzając do poważnych konfliktów handlowych. Uzależnienie od narkotyku stało się poważnym problemem dla Chin. Do 1839 roku było już do ok. 10 mln palaczy opium i 2 mln narkomanów. Władze Chin dążyły do zlikwidowania tego procederu, niszcząc przemycane opium i karząc handlarzy. W odpowiedzi Wielka Brytania postawiła ultimatum, co doprowadziło do pierwszej wojny opiumowej (1839–1842), która spowodowała 520 ofiar ze strony brytyjskiej i do 20 tys. ofiar chińskich. W 1842 roku podpisano w Nankinie traktat kończący tę wojnę. Na jego podstawie wyspa Hongkong została przejęta przez Wielką Brytanię. Był to pierwszy z trzech „nierównoprawnych traktatów” podpisanych przez Chiny z Wielką Brytanią. W ciągu kolejnych 56 lat obszar znacznie powiększył się m.in. o Nowe Terytoria. Lata 1856–1860 to druga wojna opiumowa, czyli zbrojna interwencja Wielkiej Brytanii i Cesarstwa Francuskiego w Chinach. Zakończyła się ona „Konwencją pekińską”, na mocy której Chiny scedowały półwysep Koulun (ang. Kowloon) i wyspę Ngong Shuen Chau (ang. Stonecutters) na rzecz Wielkiej Brytanii. W 1898 podpisano umowę o 99-letniej „dzierżawie” przez Wielką Brytanię. Do Hongkongu napłynęły fale imigrantów z Chin kontynentalnych. Rozwinął się handel międzynarodowy, powstały szkoły, banki i przedsiębiorstwa w stylu zachodnim. Hongkong stał się regionalnym centrum handlowym. W 1937 roku rozpoczęła się druga wojna chińsko-japońska (1937–1945) i tysiące ludzi z Chin kontynentalnych uciekły do Hongkongu chronionego statusem kolonii brytyjskiej. Jednakże w 1941 roku wojska japońskie wkroczyły do miasta i okupowały je do 1945 roku. Przez cztery lata populacja Hongkongu zmniejszyła się z 1,6 mln do 600 tys. Wielka Brytania odzyskała kontrolę w 1946 roku. 1 października 1949 roku Mao Zedong (1893–1976) proklamował w Pekinie powstanie Chińskiej Republiki Ludowej. Wojna domowa zmusiła setki tysięcy ludzi do ucieczki m.in. do Hongkongu, co doprowadziło do powstania dużych osiedli dzikich lokatorów. Każdego miesiąca docierało ok. 100 tys. osób, przynosząc ze sobą różne dialekty, języki, tradycje. Liczba ludności wzrosła z 600 tys. w 1945 do 2,5 mln w 1956 roku. W latach 70. Hongkong stał się jednym z „azjatyckich tygrysów”. Mao Zedonga zastąpił Deng Xiaoping (1904–1997), który realizował politykę otwarcia Chin na świat i wewnętrznych reform społeczno-gospodarczych. Wielka Brytania, widząc koniec swojej dzierżawy, zaczynała planować swoje wyjście. Na mocy umowy chińsko-brytyjskiej, zawartej w 1984, ustalono warunki, na których Hongkong powrócił do Chin po upływie okresu dzierżawy w 1997 roku. Chiny zobowiązały się pozostawić władzom Hongkongu do 2047 roku dużą autonomię we wszystkich sprawach, z wyjątkiem polityki zagranicznej i sił zbrojnych. 1 lipca 1997 ChRL objęła Hongkong w posiadanie. W 2014 roku w Hongkongu trwały protesty przeciw niedemokratycznej ordynacji wyborczej, które nazwano „rewolucją parasolek”. Stłumiono je 15 grudnia. Kolejne protesty w 2019 r. związane były z ogłoszeniem projektu ekstradycji obywateli Hongkongu do ChRL. Następstwem protestów było założenie prodemokratycznych partii politycznych, które zajęły część miejsc parlamentarnych wybieranych drogą demokratyczną. Rozwój ruchów prodemokratycznych był wynikiem ograniczania w drugiej połowie 2010 roku swobód panujących w Hongkongu, przejawiającego się m.in. autocenzurą mediów i blokowaniem demokratyzacji regionu. Zmiana polityki chińskiej spowodowała narastanie nastrojów secesjonistycznych i antychińskich oraz w reakcji na nie mobilizacje grup o nastawieniu prochińskim. == Galeria historyczna == == Podział administracyjny == Wraz z przejęciem Hongkongu przez Chiny poszczególne miasta hongkońskie utraciły swój dotychczasowy status – całe terytorium Hongkongu stało się jednym obszarem miejskim. Utrzymany natomiast został podział na 3 regiony i na 18 dzielnic. Nowe Terytoria (ang. The New Territories): Koulun (ang. Kowloon); Hongkong (ang. Hong Kong Island). == Geografia == Powierzchnia lądowa wynosi 1110,18 km², a lądowa i morska łącznie 2754,97 km². Poprzez osuszanie terenów, odebrano morzu 74,03 ha. HKSAR rozciąga się między 22°08'N a 22°35'N oraz między 113°49'E a 114°31'E. Hongkong SAR zajmuje półwysep Koulun oraz liczne przybrzeżne wyspy. Największe z nich to: Lantau (147,51 km²), Hongkong (78,65 km², z sąsiadującymi wysepkami 80,72 km²) oraz Nanya Dao (13,74 km²). Cały Region HK jest położony na wybrzeżu Morza Południowochińskiego, przy ujściu Rzeki Perłowej (Zhu Jiang). Cieśniną oddzielającą wyspę od półwyspu Koulun jest Port Wiktorii (Victoria Harbour) jeden z najgłębszych portów świata. Od strony prawnej Port Wiktorii jest zdefiniowany jako obszar ograniczony od strony zachodniej linią łączącą wyspę Tsing Yi z Zieloną Wyspą (Green Island), a na wschodzie kończy się w przewężeniu Lei Yue Mun. Nowe Terytoria zajmują około 200 przybrzeżnych wysp i wysepek. Cały okręg liczy 234 wyspy. W krajobrazie Hongkongu dominują pagórki, często ze stromymi zboczami. Najwyższy szczyt, Tai Mo Shan, o wysokości 958 m n.p.m. znajduje się w centralnej części Nowych Terytoriów. Niziny zajmują północno-zachodnią część półwyspu Koulun. Hongkong leży 60 km na wschód od Makau (na przeciwległym brzegu ujścia Rzeki Perłowej). Po drugiej stronie chińskiej granicy leży Shenzhen. Na całej powierzchni 1104 km² mniej niż 25% jest zajętych przez zabudowę. Resztę zajmują parki i rezerwaty przyrody. Klimat Hongkongu jest zwrotnikowy, monsunowy. W zimie jest zimno i sucho, latem gorąco i wilgotno, a jesienią ciepło, słonecznie i sucho. W Hongkongu sporadycznie występują tajfuny. === Klimat === Klimat subtropikalny, przez prawie pół roku skłaniający się do umiarkowanego. W listopadzie i grudniu pojawia się łagodna bryza, dużo słońca i przyjemne temperatury. Styczeń i luty są bardziej pochmurne, z okazjonalnymi zimnymi frontami, po których występują suche wiatry północne. Często zdarza się, że na obszarach miejskich temperatura spada poniżej 10 °C. Najniższa temperatura zarejestrowana w Hong Kong Observatory to 0 °C. Temperatury poniżej zera i mrozy występują czasami na wyżynach i w Nowych Terytoriach. Marzec i kwiecień są łagodniejsze, zdarzają się okresy wysokiej wilgotności. Mgła i mżawka mogą być szczególnie uciążliwe na wzniesieniach, które są wystawione na południowy wschód, a ruch lotniczy i usługi promowe są czasami zakłócane z powodu ograniczonej widoczności. Od maja do sierpnia jest gorąco i wilgotno z okazjonalnymi przelotnymi opadami i burzami, szczególnie w godzinach porannych. Temperatury popołudniowe często przekraczają 31 °C, podczas gdy w nocy temperatury utrzymują się na poziomie ok. 26 °C przy wysokiej wilgotności. Zwykle w lipcu występuje susza, która może trwać od jednego do dwóch tygodni. Lipiec i wrzesień to miesiące występowania cyklonów tropikalnych. Średnio około połowa z nich osiąga siłę tajfunu (maksymalny wiatr 118 km/godz. lub więcej). Kiedy cyklon tropikalny znajduje się ok. 700–1000 km na południowy wschód od Hongkongu, pogoda jest zwykle ładna i wyjątkowo gorąca, ale czasami wieczorami zdarzają się burze. Jeśli centrum zbliża się, rośnie szybkość wiatrów, a deszcze stają się obfite i mogą trwać kilka dni. Średnie roczne opady wahają się od około 1400 do ponad 3000 mm. Około 80% opadów przypada między majem a wrześniem. Czerwiec i sierpień są zwykle najbardziej wilgotnymi miesiącami, natomiast styczeń i grudzień są zazwyczaj najsuchszymi. == Gospodarka == Hongkong jest jednym ze światowych centrów handlu, finansów, transportu i biznesu. Znajduje się w strategicznym miejscu u progu ogromnej gospodarki kontynentalnej. W 2020 roku Hongkong był szóstym co do wielkości podmiotem handlu i szóstym co do wielkości centrum bankowym na świecie. W 2014 roku w mieście założono przedsiębiorstwo produkujące oprogramowanie Animoca Brands. Oficjalną walutą Hongkongu jest dolar Hongkongu (HKD). === Charakterystyka ogólna === HKSAR oferuje przyjazne dla biznesu środowisko w oparciu m.in. o: tradycję rządów prawa, niezawisłość sędziowską, nieskrępowany przepływ kapitału, ludzi, towarów i informacji, kompleksową sieć finansową, sprawną infrastrukturę transportową i komunikacyjną, wykształconą siłę robo