# Malezja – państwo azjatyckie Malezja (malajski: *Malaysia*) stanowi suwerenne państwo w Azji Południowo-Wschodniej, obejmujące dwa geograficznie odseparowane terytoria: południową część Półwyspu Malajskiego oraz północną część wyspy Borneo. Graniczy z Tajlandią i Singapurem na Półwyspie Malajskim oraz z Brunei i Indonezją na Borneo. Ze względu na swoje położenie strategiczne oraz historyczny rozwój gospodarczy, Malezja odgrywa kluczową rolę w regionie. ## Geografia i klimat Państwo obejmująca powierzchnię 330 803 km² dzieli się na dwie wyraźnie oddzielne części – kontynentalną (Półwysep Malajski) i insularną (Borneo). Tereny charakteryzują się dużym wzrostem, z nadmorskimi pasmami górzystymi przechodzącymi w gęsto zalane lasy. Najwyższym szczytem kraju jest Kinabalu (4101 m n.p.m.) położony na wyspie Borneo. Woda otaczająca terytorium pochodzi z Morza Południowochińskiego. Klimat jest równikowy, co skutkuje stabilną, wysoką temperaturą przez cały rok. Obserwują się jednak regularne zmiany pory roku determinowane przece wiatrami monzonowymi: * **Monsun południowo-zachodni** (przez okres od kwietnia do października) – charakteryzuje się większą ilością opadów. * **Monsun północno-zachodni** (od października do lutego) – tendencja do suchszej pory. ## Historia – od kolonii do niepodległości ### Epoka kolonialna Pierwsze znaczące zjawisko historyczne to podbicie Malaki przez Portugisów w 1511 r., którzy ustanowili tu kolonię. Po upadku Malaki władzę przejęli Holendrzy, a poprzez niekolejne regiony zaczęły się rozpływać podzielenia polityczne. W drugiej połowie XIX wieku brytyjski wpływ rośnie, a wiele małych krajów malezyjskich prosi o pomoc przeciwko wewnętrznym konfliktom. Powstaje wtedy tzw. sfederowane stany malezyjskie pod protektorstwem Wielkiej Brytanii. ### II wojna światowa i okupacja japońska W 1942 roku japońskie siły zdobyły półwysep i zlikwidowały podaną opór brytyjski. Japończycy zapewnili relative dobrego traktowania dla Malajów, co skutkowało współpracą niektórych urzędników. Po 1945 roku brytyjczycy przywrócili kontrolę, a 1948 r. spowodowało to powstanie powstania malajskiego pod wodzą komunistycznej Partii Malajów (Cin Peng). Przez kolejne lata rozpętał się konflikt trwający aż do podpisania porozumienia pokojowego w 1989 r. ### Zjednoczenie i niepodległość 1963 r. nastąpiło połączenie północnego Borneo (Sabah i Sarawak) z istniejącą konfiguracją, co spowodowało powstanie współczesnej Malezji. W latach 60. wypukły konflikty związane z granicami i nacjonalizmem, w tym konfrontacja z Indonezją. Po 1965 roku z Malezji odłączył się Singapur. Państwo rozwijało swoją gospodarkę i system polityczny, przekształcając się w stabilną federację monarchiczną. ## Ustrój polityczny Malezja jest **federalną monarchią konstytucyjną**. Władzę nominuje król (Yang di-Pertuan Agong), wybrany co 5 lat przez Zgromadzenie Władców, które składa się z władz krajów. Parlament jest dwuizbowy (Izba Reprezentantów – 222 miejsc, Senat – 70 miejsc). Władza wykonawcza spoczywa u rządu, a prezes Rady Ministrów (premier) mianowany jest przez monarchę. W skład państwa wchodzą 13 stanów (negeri), z których 9 to monarchie ziemnicze. Każdy z stanów posiada dużą autonomię, własną konstytucję i władze ustawodawcze. Do najważniejszych miast należą: Kuala Lumpur (stolica), Putrajaya (siedziba rządu federalnego od 1999 r.), George Town, Ipoh, Johor Bahru. ## Siły zbrojne Malezja dysponuje profesjonalnymi siłami zbrojnymi podzielonymi na: * **Wojska lądowe** – w 2026 r. 48 czołgów, ponad 15 tys. opancerzonych pojazdów, 196 armat holownych. * **Marynarkę Wojenną** – okręty obrony wybrzeża, korewne, fregaty, podwodne łodzie. * **Siły powietrzne** – zainteresowane rozbudową zdolności samolotów bojowych i transportowych. Według Global Firepower (2026) siły te plasują się na 42. pozycji globalnie. ## Gospodarka Gospodarka malezyjska jest dynamiczna i zróżnicowana. Według danych z 2012 r. PKB na osobę wynosił 17 200 USD. Struktura PKB: * **Rolnictwo** – 11,4% * **Przemysł** – 40,2% * **Usługi** – 48,3% Główne towary eksportowe: kauczuk, olej palmowy, wyroby elektroniczne. Duża część dochodów państwa pochodzi z dochodów z handlu. ### Turystyka Malezja jest popularnym celem podróży – w 2015 roku liczba odwiedzających wyniosła ponad 25,7 mln osób. Kraj oferuje szeroki wachlarz atrakcji od plaż po parki narodowe i żywe kultury. ## Demografia i społeczeństwo Według szacunków na 2024 r. populacja kraju wynosiła **34 564 810** mieszkańców. Stolica kraju, Kuala Lumpur, liczyła około 8,42 mln mieszkańców, co czyni je jedną z najbardziej zaludnionych aglomeracji regionu. ## Religia i kultura Malezja odzwierciedla bogactwo kulturowe regionu: * **Muzułmanie** – 56,2% * **Chrześcijanie** – 9,2% (w tym protestanci, katolicy, prawosławni) * **Hinduiści** – 6,3% * **Buddhisty** – 5,3% * **Świadkowie Jehowy** – 0,02% * **Osoby bez wyznania** – 0,5% Stanowisko ustawodawcze jest zgodne z islamicznym prawem, co wpływa na codzienne życie społeczne i administrację. ## Ochrona przyrody Państwo prowadzi aktywną politykę ochrony środowiska. Obecnie funkcjonuje ponad 50 rezerwatów i parków narodowych, w tym m.in.: * Taman Negara * Park Narodowy Kinabalu * Park Narodowy Niah * Park Narodowy Bako * Park Narodowy Gunung Mulu Dodatkowe obszary chronione obejmują lasy deszczowe, stepy morskie i wybrzeża. ## Podsumowanie Malezja stanowi ważny kraj geopolityczny i gospodarczy w regionie Azji Południowo-Wschodniej. Jej stabilny rozwój, zróżnicowana gospodarka i bogata kultura czynią ją atrakcyjnym partnerem międzynarodowym. **Źródła:** Wikipedia – Malezja (dostęp: 2025)