# Szwedzi ## Krótki przegląd Naród szwedzki to grupa ludów germańskiego pochodzenia, głównie zamieszkiwany w Szwecji (około 9 milionów mieszkańców), zachodniej i południowo-zachodniej Finlandii (około 300 tys. ludzi), a taką się w innych krajach skandynawskich, USA (ponad 4 miliony pochodzenia szwedzkiego) i Kanadzie. Większość z nich jest niepraktykująca chrześcijaninemu, a ich językem domowym jest szwedzki. ## Historia ### Geneza i początki Szwedzi zaczynali się kształtować dopiero w XI wieku. Ich przodkowie, zwani Waregami, juć w IX wieku zaczęli najazdy na Ruścę i wybrzeź Bałtyku. Rzekami dotarli do Morza Czarnego, a stamtąd aż do Konstantynopola. W XII-XIII wieku podbili Finlandię. Od XIV wieku do 1523 roku byli zdominowani przez Duńczyków, podbili Estonię i Łotwę. W XVII wieku rozpoczęli ekspansję w centralnej Europie, stawiając się jedną z największych ojczyzn wojennych. Pozycję tą utracili na początku XVIII wieku. W drugiej połowie XIX wieku i na początku XX wieku wielu Szwedów wyemigrowało do USA. ### Rozwój narodu W XI wieku szwedzi zaczynali się kształtować jako naród. Ich przodkowie, Waregami, w IX wieku rozpoczynali ekspansje na Bałtyk i Ruścę. W XII-XIII wieku podbili Finlandię. W XVII wieku rozwijały się siły militarne, stawiając się jako potęga europejska. Po 1523 roku, gdy Szwecja odzyskała niepodlegląość, rozwijała się gospodarką i kultura. W XIX wieku migracja do USA stała się duź siła, a w 1900 roku w USA mieszkało około 1,3 miliona ludzi pochodzenia szwedzkiego. ## Toponimy Szwedzi mieszkają przede wszystkim w Szwecji, gdzie ich język i kultura mają największe położenie. W Finlandii, szwedzka mowa jest rozpoznawana jako równorządna, ale nie jest oficjalnym językiem państwa. W USA i Kanadzie szwedzki język i tradycje przekazywane są w rodzinach i społecznościach pochodzenia szwedzkiego. ## Gospodarka Szwecja jest państwem z gospodarką postępowania, gdzie szwedzi stanowią główny lud obywatelski. Gospodarka Szwecji jest zazwyczaj uznawana za jedną z najbardziej rozwinićtych w Europie, z silnymi siłami usługowymi i przemysłowymi. Szwedzi w USA i Kanadzie zajmują siły gospodarcze, w tym przemysłem, usługami i rolnictwem. ## Kultura ### Język Język szwedzki jest głównym językiem szwedzkich w Szwecji i Finlandii. W USA i Kanadzie szwedzki język jest rozwijany przez społeczności pochodzenia szwedzkiego, ale nie jest oficjalnym językiem państwa. ### Tradycje Szwedzi mają bogatą tradycyjną kulturę, w tym tradycyjne obrządy i uroczystości. W USA i Kanadzie zachowywane są tradycje szwedzkie, w tym uczta i tradycyjne obrządy. ### Religia Od XVI wieku szwedzi należyli do Szwedzkiego Kościału Ewangelicko-Luterańskiego. Większość jest niepraktykująca, ale tradycyjnie chrześcijanin. ## Ciekawostki - Szwedzi to jedna z najstarszych narodów w Europie. - W USA mieszka około 1,3 miliona ludzi pochodzenia szwedzkiego. - Szwedzki język jest rozpoznawany jako równorządna w Finlandii. ## Osoby znane - Gustav Vasa (1496-1560) - król Szwecji, odzyskawca niepodległości. - Ingrid Bergman (1915-1982) - aktorka filmowa, Oscarowa. - Björn Borg (ur. 1956) - tenisista, mistrz wielu tytułów w Wimbledonie. ## Cytaty - "Szwecja to państwo szczęście i pokoję." - Agnieszka Holland ## Logo [Logo Szwecji](https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Flag_of_Sweden.svg/1200px-Flag_of_Sweden.svg.png) ## Zobacz też Duńczycy, Finowie, Estończycy, Estońscy Szwedzi, Łotysze, Islandczycy, Norwegowie, Skandynawowie, języki skandynawskie, Rada Nordycka, Skandynawia