# Tennessee **Tennessee** (wymowa: /tɛnɪˈsiː/) – stan na południowym wschodzie Stanów Zjednoczonych, zwanym też **Stanem Ochotników** (Volunteer State) ze względu na udział mieszkańców w wojnie 1812 roku. ## Symbolika - **Dewiza**: *Agriculture and Commerce* (Rolnictwo i handel) - **Przydomek**: Volunteer State - **Symbole stanu**: przedrzeźniacz, tulipanowiec amerykański, irys ## Historia ### Początki W 1541 roku terytorium obecnego stanu odwiedziła ekspedycja **Hernanda de Soto**. W 1763 roku, poprzez traktat paryski, obszar włączono do posiadłości angielskich. W 1784 roku powstał krótkoistniejący **Stan Franklina**, a w 1796 roku Tennessee zostało 16. stanem USA. ### Wydarzenia historyczne - **1866** – w Pulaski powołano do życia organizację Ku Klux Klan - **1968** – w Memphis od strzału zamachowca zmarł **Martin Luther King** ## Geografia ### Położenie i kształt Tennessee ma bardzo wydłużony kształt i graniczy z ośmioma stanami: - Północnie: Kentucky, Wirginia - Wschodnie: Karolina Północna - Południowo: Georgia, Alabama, Missisipi - Zachodnie: Arkansas, Missouri ### Różnorodny krajobraz - **Wschód**: góry Appalachy - **Środek**: dolina Tennessee - **Zachód**: wyżyna Cumberland i dolina Missisipi ### Klimat i przyroda - **Klimat**: podzwrotnikowy wilgotny - **Średnia temperatura**: styczeń 4–5°C, lipiec 25–27°C - **Główne rzeki**: Missisipi, Cumberland, Tennessee - **Najwyższy szczyt**: Clingmans Dome (2025 m n.p.m.) - **Liczba parków stanowych**: 50 ### Ciekawostki geograficzne - Tennessee znajduje się w dwóch strefach czasowych: UTC-05:00 (East Tennessee) i UTC-06:00 (Middle i West Tennessee) - Stan posiada najwięcej jaskiń w USA – ponad 10 tysięcy (20% amerykańskich jaskiń) ## Demografia ### Populacja - **Liczba mieszkańców (2020)**: 6 910 840 (wzrost o 8,9% w porównaniu z 2010) - **Gęstość zaludnienia**: 56 osób/km² - **Struktura wiekowa**: 6,0% dzieci poniżej 5 lat, 22,1% poniżej 18 lat, 16,7% powyżej 65 lat - **Płeć**: 51,2% kobiet ### Etnicznść i język - **Biała ludność**: 73,5% (71,5% bez Latynosów) - **Czarnoskórzy Amerykanie**: 15,9% - **Mieszańców**: 6% - **Najczęściej używane języki**: angielski (91,7%), hiszpański (5,1%) ### Grupy etniczne Największe grupy to osoby pochodzenia angielskiego (12,3%), „amerykańskiego” (11,7%), irlandskiego (9,2%) i niemieckiego (9%). Znaczące są również społeczności meksykańskie, włoska, polska (72,8 tysięcy osób) i francuska. ## Religia Tennessee jest **trzecim najbardziej religijnym stanem USA**, gdzie ponad 75% dorosłych twierdzi, że wierzy w Boga z absolutną pewnością: - **Protestanci**: 73% (ewangelikalni 52%, głównego nurtu 13%, historyczni czarni 8%) - **Bez religii**: 14% - **Katolicy**: 6% - **Mormoni**: 1% - **Pozostałe religie**: 6% Największą organizacją protestantyską jest Południowa Konwencja Baptystów. ## Gospodarka ### Produkt krajowy brutto - **Wartość PKB (2015)**: 177,1 mld USD (18. miejsce w USA) - **Wzrost PKB (2016)**: 2% (przeciętna krajowa: 1,5%) - **PKB per capita (2016)**: 43 267 USD (38. miejsce) ### Główne gałęzie - **Przemysł**: chemiczny, tekstylny, elektro-maszynowy, wełniany, spożywczy - **Energia**: elektrownie atomowe (44%), węglowe (23%), gaz ziemny (20%), wodne (12%) ### Rolnictwo i leśnictwo - **Obszary uprawne**: 40% powierzchni stanu - **Główne uprawy**: tytoń, pomidory, fasola szparagowa, bawełna, soja, kukurydza, pszenica, sorgo - **Hodowla**: kozy, bydło, koniowate, broilerów, świnie - **Leśnictwo**: Tennessee jest jednym z wiodących producentów tarcicy liściastej ### Transport Memphis, jako najbardziej wysunięte na zachód miasto stanu, jest jednym z najważniejszych węzłów komunikacyjnych świata. ## Kultura i rozrywka ### Muzyka - **Nashville**: światowa stolica muzyki country - **Graceland** w Memphis: posiadłość i grób **Elvisa Presleya** ### Sport - **Nashville Predators**: klub hokeja NHL od 1998 roku ### Inne atrakcje - **Park Narodowy Great Smoky Mountains** - W Lewisburg znajduje się związek hodowców koni **Tennessee Walker** ## Edukacja W stanie funkcjonuje wiele uczelni wyższych, w tym Uniwersytet Tennessee w Knoxville i Vanderbil University w Nashville. ## Ciekawostki - Tennessee ma więcej jaskiń niż jakikolwiek inny stan USA - Nazwa stanu pochodzi od nazwy wioski w Indiach - W Tennessee urodziło się więcej prezydentów USA niż w większości stanów (Andrew Jackson, James K. Polk, Andrew Johnson) ## Zobacz też - Lista hrabstw Tennessee - Lista miast Tennessee - Symbolika stanów USA