# Lira turecka Lira turecka (symbol: ₺, kod ISO: TRY) to obecna jednostka monetarna Republiki Turcji oraz Cypru Północnego. Jest to podstawa ekonomiczna obu tych regionów, choć jej status na Cyprze Północnym jest uznanie jedynie przez Turcję. ## Historia i ewolucja Historia liry tureckiej sięga początku XX wieku. Jednak najważniejszy moment w jej rozwoju nastąpił 1 stycznia 2005 roku, gdy wprowadzono tzw. "nową lirę" (Yeni Türk Lirası). Była to decyzja o redukcji wartości waluty poprzez usunięcie sześciu zer z starych banknotów i monet. Tę reformę przeprowadzono w odpowiedzi na hiperinflację, która dotkła Turcję w latach 90. XX wieku. Stara lira (TRL) była obowiązywała do 31 grudnia 2008 roku, kiedy to całkowicie zastąpiła ją obecna lira. Przejście to miało na celu uproszczenie obliczeń i przywrócenie zaufania do waluty tureckiej. ## Charakterystyka i podział Lira turecka dzieli się na 100 mniejszych jednostek zwanych kuruszami (kr). Aktualnie w obiegu są banknoty nominałów: 5, 10, 20, 50, 100 i 200 lir, oraz monety o nominałach: 1, 5, 10, 25 i 50 kuruszy oraz 1 lira. ## Ekonomiczne znaczenie Lira turecka odgrywa kluczową rolę w gospodarce Turcji - jednej z największych gospodarek wschodzących. Waluta ta jest ściśle powiązana z polityką ekonomiczną rządu i decyzjami banku centralnego (TCMB - Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası). Waluta ta jest średnio płynna na światowych rynkach i podlega fluktuacjom kursowym wobec głównych walut światowych, szczególnie wobec dolara i euro. ## Cypryjska kwestia Istotnym aspektem istnienia liry tureckiej jest jej obowiązywanie na Cyprze Północnym - terytorium zajętym przez Turcję w 1974 roku. Mimo że Cypryjska Republika Północnej Cypru jest uznawana jedynie przez Turcję, lira turecka pozostaje oficjalną walutą tego regionu. Jest to wyraz długotrwałego konfliktu politycznego na Cyprze i wpływu Turcji na ten region. ## Symbole i kodowanie Symbol waluty to ₺ (wprowadzony w 2012 roku), a jej kod ISO 4217 to TRY (numeryczny: 949). Stary kod TRL był używany do 31 grudnia 2004 roku. ## Interesujące fakty - Pierwsze banknoty liry tureckiej ukazały się w 1926 roku. - Na banknotach liry tureckiej pojawiają się postacie historyczne, m.in. Mustafa Kemal Atatürk. - Waluta ta przeszła przez wiele reform walutowych w swojej historii, w tym przeszła modernizację 2005 roku. - W 2021 roku lira turecka doświadczyła znacznego spadku wartości, osiągając rekordowe minimum wobec dolara amerykańskiego. ## Perspektywy Lira turecka, podobnie jak wiele innych walut krajów wschodzących, podlega presji globalnych rynków walutowych i decyzji politycznych. Jej stabilność zależy od zdolności Turcji do utrzymania zdrowej polityki gospodarczej i kontrolowania inflacji.