# Turkmenistan ## Krótkie podsumowanie Turkmenistan (Republika Turkmenistanu) – państwo w Azji Środkowej, otoczone pustynią Kara-kum, z górnymi zasobami gazu ziemnego i ropy naftowej, historycznie związane z Imperium Perskiego i dynastią Oguzów. ## Geografia ### Warunki naturalne Około 80% terytorium Turkmenistanu zajmuje pustynia Kara-kum, stanowiąca część Niziny Turańskiej. Najwyższy szczyt to Ajribaba (3139 m n.p.m.), najgłębszą depresją jest Akczakaja (81 m p.p.m.). ### Klimat Kraj ma ekstremalnie kontynentalny klimat. Średnia roczna temperatura waha się od 12°C na północy do 18°C na południu-wschodzie. Najwyższe temperatury (do 50°C) występują w środkowej i południowo-wschodniej części pustyni. ## Historia ### Starożytność Terytorium Turkmenistanu było częścią Imperium Achemenidów, następnie Aleksandra Wielkiego. W okresie powstawania Jedwabnego Szlaku na jego terenie funkcjonowała stolica Partów w Nisie. ### Średniowiecze W VII wień Arabowie wprowadzili islam. W połowie XI wieku dynastia Oguzów podporządkowała sobie Chorasan. W 1221 roku terytoria zostały podbite przez wojska Czyngis-chana. ### Okres radziecki Od 1924 roku funkcjonowała jako Turkmeńska Socjalistyczna Republika Radziecka. W 1948 roku miało miejsce tragiczne trzęsienie ziemi w Aszchabadzie. ### Niepodległość 27 października 1991 roku Turkmenistan ogłosił niepodległość. Przez lata rządował Saparmyrat Nyýazow (1991-2006), wprowadzając autorytarny reżim. ## Ustrój polityczny Turkmenistan jest republiką prezydencką z systemem partii dominującej. Od 2023 roku istnieje Rada Ludowa Turkmenistanu jako najwyższy organ władzy. Obecnie prezydentem jest Gurbanguly Berdimuhamedow. ## Gospodarka Główne sektory: rolnictwo (bawełna, zboża), hodowla zwierząt, górnictwo (gaz ziemny, ropa naftowa). Turkmenistan ma jedną z największych rezerw gazu na świecie. Ekonomia jest wywłaszcza państwowa, z dominującą rolą sektora publicznego. ## Kultura i religia Nadrzędną religią jest islam (93% mieszkańców), głównie islam sunnicki. Istnieje mniejszość prawosławna (5,3%). Tradycyjna kultura turkmeńska obraca wokół pasterstwa, dywanu i tradycji nomadycznych. ## Media Turkmenistan zajmuje jedno z ostatnich miejsc w rankingu wolności prasy. Istnieją jedynie stacje kontrolowane przez państwo, zarówno telewizyjne, jak i radiowe. ## Podział administracyjny Kraj podzielony jest na 6 regionów (wilajetów) oraz oddzielne miasto stolicy Aszchabad. ## Linki zewnętrzne - [Portal rządowy Turkmenistanu](https://turkmenistan.gov.tm) - [Informacje o pustyni Kara-kum](https://pl.wikipedia.org/wiki/Pustynia_Kara-kum)