Gmina (z niem. Gemeinde) – jednostka podziału administracyjnego. Stanowi wspólnotę samorządową (mieszkańcy gminy) oraz odpowiednie terytorium, tj. obszar możliwie jednorodny ze względu na układ osadniczy i przestrzenny, jak również więzi społeczne i gospodarcze zapewniające zdolność wykonywania zadań publicznych. Organizacja prawna i pozycja ustrojowa gminy różnią się w poszczególnych państwach i są zwykle określane ustawowo. == Samorząd terytorialny == Najczęściej gminy są podstawową, najczęściej najniższą, jednostką samorządu terytorialnego, wyposażoną w określone prawem kompetencje ogólne, dotyczące spraw ludności na określonym terytorium. Jej przedstawiciele wybierani są spośród lokalnej społeczności. Obszar i społeczność gminy połączone są więzami gospodarczymi, kulturalnymi i komunikacyjnymi. Można wyróżnić trzy zasadnicze modele ustrojowe gmin: Monistyczny – wybierana przez mieszkańców rada jest jedynym organem gminy, o uprawnieniach zarówno uchwałodawczych, jak i wykonawczych. Działalność administracyjna jest prowadzona zwykle przez wyspecjalizowane jednostki (bez statusu organu), kontrolowane bezpośrednio przez radę. Model występuje w krajach anglosaskich. Dualistyczny – obok wybieranej przez mieszkańców rady mającej uprawnienia uchwałodawcze istnieje organ wykonawczy, często jednoosobowy (burmistrz, mer) i również często pochodzący z wyboru. Model występuje w niektórych stanach USA, Francji i niektórych landach Niemiec. Trialistyczny – w gminie istnieją trzy zasadnicze organy, o kompetencjach różnych w poszczególnych krajach. Z bezpośredniego wyboru pochodzi rada, która wybiera zarząd (magistrat) – o uprawnieniach wykonawczych lub uchwałodawczych (druga izba gminy). Zarząd wybiera jednoosobowy organ do prowadzenia bieżącej administracji. Model występuje w niektórych landach Niemiec. === Jednostki podziału administracyjnego === Przykłady gmin jako jednostki podziału administracyjnego w wybranych państwach: gmina w Polsce gmina (ang. Borough) w Anglii i Walii gmina (bułg. община) w Bułgarii gmina (cz. obec, słow. obec) w Czechach i Słowacji gmina (duń. kommune) w Danii gmina (fiń. kunta, szw. kommun) w Finlandii gmina (fr. commune) we Francji gmina (gr. δήμος, dimos) w Grecji gmina (fr. commune) w Haiti gmina (hiszp. municipios) w Meksyku gmina (niem. Gemeinde) w Niemczech gmina (norw. kommune) w Norwegii gmina (port. município, concelho) w Portugalii gmina (port. concelho) w Republice Zielonego Przylądka gmina (niem. Gemeinde, fr. commune, wł. comune, retorom. vischnanca) w Szwajcarii gmina (szw. kommun) w Szwecji gmina (far. kommunur) na Wyspach Owczych gmina zamorska (niderl. openbaar lichaam) w Królestwie Niderlandów == Inne rodzaje gmin == W niektórych krajach gminami nazywa się również pewne podstawowe jednostki administracyjne, powołane do zarządzania ściśle określonym zakresem spraw, np. gminy szkolne w Stanach Zjednoczonych czy Szwajcarii. Gmina to również termin odnoszący się do wspólnoty grupy wyznaniowej, np. gmina chrześcijańska, zbór czy (w judaizmie) kahał. == Przypisy == == Bibliografia == BogusławB. Banaszak BogusławB., Porównawcze prawo konstytucyjne współczesnych państw demokratycznych, Wolters Kluwer, 2012 .