Ministerstwo Skarbu – aparat pomocniczy Ministra Skarbu, urząd utworzony z dniem 1 lutego 1918 r. na podstawie art. 38 dekretu Rady Regencyjnej o tymczasowej organizacji Władz Naczelnych w Królestwie Polskiem z 3 stycznia 1918 r. (Dz. U. z 1918 r. Nr 1, poz. 1). Zgodnie z art. 25 ww. dekretu Minister Skarbu był właściwy w sprawach skarbowości państwowej oraz polityki finansowej państwa, podatków, ceł, budżetu, kredytowych, monetarnych i emisyjnych oraz nadzoru nad bankami i zakładami ubezpieczeniowymi. Siedzibą ministerstwa były połączone pałace Komisji Przychodów i Skarbu i Ministra Skarbu pod adresem ul. Rymarska 3/5. == Powstanie == W połowie stycznia 1917 Tymczasowa Rada Stanu utworzyła Referat Skarbu, po kilku dniach przekształcony w Departament Skarbu, który miał przejąć administrację skarbową po przekazaniu przez okupantów kompetencji skarbowych w Królestwie Polskim administracji polskiej. Po odzyskaniu niepodległości przez Polskę działalność Ministerstwa Skarbu stopniowo objęła cały obszar formującego się państwa. 7 stycznia 1919 podporządkowano mu, obok terytorium dawnego Królestwa Polskiego – Białostockie i Podlasie, 8 kwietnia 1919 – Galicję i część Śląska Cieszyńskiego, 18 listopada 1920 – województwa wschodnie, 1 stycznia 1922 – województwo poznańskie i pomorskie, 24 marca 1922 – Wileńszczyznę (po inkorporacji Litwy Środkowej). Przy Ministerstwie Skarbu istniały ciała opiniodawcze: Rada Finansowa, Rada Spółdzielcza, Komitet Bankowy, Rada Ubezpieczeniowa, Rada Mennicza. == Władze skarbowe == Władzami administracji skarbowej drugiej instancji podlegającymi Ministerstwu Skarbu były: urzędy skarbowe, urzędy opłat stemplowych oraz urzędy skarbowe akcyz i monopolów państwowych. == Znaczenie == W Ministerstwie Skarbu w wielu wypadkach wypracowywano koncepcje ogólnej polityki gospodarczej kraju, było najważniejszym, strategicznym ministerstwem gospodarczym II Rzeczypospolitej. Z tego względu funkcje ministra skarbu łączono niekiedy ze stanowiskiem premiera (Władysław Grabski) lub wicepremiera (Eugeniusz Kwiatkowski). Jego współczesnym odpowiednikiem kompetencyjnym jest Ministerstwo Finansów. == Ministrowie Skarbu == === Ministrowie Skarbu Królestwa Polskiego === Jan Kanty Steczkowski (26 XI 1917 – 27 II 1918) Antoni Wieniawski (Kierownik Ministerstwa Skarbu, 27 II 1918 – 4 IV 1918) Jan Kanty Steczkowski (4 IV 1918 – 23 X 1918) Józef Englich (23 X 1918 – 4 XI 1918) Franciszek Jossé (Kierownik Ministerstwa Skarbu, 4 XI 1918 – 18 XI 1918) === Ministrowie Skarbu II RP === Władysław Byrka (kierownik, 17 XI 1918 – 16 I 1919) Józef Englich (16 I 1919 – 4 IV 1919) Stanisław Karpiński (4 IV 1919 – 31 VII 1919) Leon Biliński (31 VII 1919 – 9 XII 1919) Władysław Grabski (13 XII 1919 – 9 VI 1920, 23 VI 1920 – 24 VII 1920, 24 VII 1920 – 25 XI 1920) Ignacy Weinfeld (kierownik, 25 XI 1920 – 26 XI 1920) Jan Kanty Steczkowski (26 XI 1920 – 13 IX 1921) Bolesław Markowski (kierownik, 19 IX 1921 – 26 IX 1921) Jerzy Michalski (26 IX 1921 – 5 III 1922, 10 III 1922 – 6 VI 1922) Kazimierz Zaczek (kierownik, 28 VI 1922 – 3 VII 1922) Zygmunt Jastrzębski (3 VII 1922 – 31 VII 1922, 31 VII 1922 – 16 XII 1922, 16 XII 1922 – 2 I 1923) Bolesław Markowski (kierownik, 2 I 1923 – 13 I 1923) Władysław Grabski (13 I 1923 – 26 V 1923, 28 V 1923 – 30 VI 1923) Hubert Linde (1 VII 1923 – 1 IX 1923) Władysław Kucharski (1 IX 1923 – 15 XII 1923) Władysław Grabski (17 XII 1923 – 13 XI 1925) Jerzy Zdziechowski (20 XI 1925 – 5 V 1926, 10 V 1926 – 15 V 1926) Gabriel Czechowicz (15 V 1926 – 8 VI 1926) Czesław Klarner (8 VI 1926 – 24 IX 1926, 27 IX 1926 – 30 IX 1926) Gabriel Czechowicz (2 X 1926 – 27 VI 1928, 27 VI 1928 – 8 III 1929) Tadeusz Grodyński (8 III 1929 – 13 IV 1929) Ignacy Matuszewski (kierownik, 14 IV 1929 – 29 XII 1929, 29 XII 1929 – 17 III 1930, 29 III 1930 – 23 VIII 1930, 25 VIII 1930 – 4 XII 1930) (4 XII 1930 – 26 V 1931) Jan Piłsudski (27 V 1931 – 6 IX 1932) Władysław Marian Zawadzki (6 IX 1932 – 9 V 1933, 10 V 1933 – 13 V 1934, 15 V 1934 – 28 III 1935, 28 III 1935 – 12 X 1935) Eugeniusz Kwiatkowski (13 X 1935 – 15 V 1936, 16 V 1936 – 30 IX 1939) === Ministrowie Skarbu w Rządzie RP na uchodźstwie === Adam Koc (30 IX 1939 – 9 XII 1939) Henryk Strasburger (9 XII 1939 – 14 VII 1943) Ludwik Grosfeld (14 VII 1943 – 24 XI 1944) Jan Kwapiński (29 XI 1944 – 2 VII 1947) === Ministrowie Skarbu w Polsce Ludowej (RP) === Jan Stefan Haneman (5 XII 1944 – 31 XII 1944) Konstanty Dąbrowski (31 XII 1944 – 7 III 1950) === Urzędnicy Ministerstwa Skarbu === == Przypisy == == Bibliografia == Zbigniew Landau, Ministerstwo Skarbu w: Encyklopedia historii gospodarczej Polski do 1945, t. 1. s. 559–560, Warszawa 1981, wyd. Wiedza Powszechna, ISBN 83-214-0185-6. Bolesław Markowski, Administracja skarbowa w Polsce, Warszawa 1931