# Augusto Pinochet - życiorys dyktatora chilijskiego Augusto Pinochet Ugarte (ur. 25 listopada 1915 w Valparaíso, zm. 10 grudnia 2006 w Santiago) – chilijski generał, przywódca junta wojskowej w Chile od 1973 roku oraz prezydent tego państwa w latach 1973–1990. ## Młodość i kariera wojskowa Augusto Pinochet urodził się w rodzinie Augusto Pinocheta Vera i Aveliny Ugarte Martínez. Po ukończeniu szkoły wojskowej w 1937 roku rozpoczął karierę w wojsku, stopniowo awansując w stopniach. W 1972 roku został szefem sztabu armii Chile, a rok później awansował na stanowisko Komendanta Głównego Armii. ## Pucz w 1973 roku 11 września 1973 roku Pinochet przeprowadził zamach stanu, który zakończył się obaleniem rządu Salvadora Allendea. Junta wojskowa zawiesiła działanie konstytucji i parlamentu, rozpoczynając okres brutalnych represji wobec opozycji. Według różnych źródeł zabito od 1,2 do 3,2 tys. osób, a 80 tysięcy internowano. ## Rząd dyktatury Pinochet objął stanowisko prezydenta Chile i wprowadził szereg reform gospodarczych w duchu neoliberalizmu, inspirowanych ideami Miltona Friedmana. Choć początkowo reformy przyniosły wzrost gospodarczy, w 1982 roku do kraju wkraczał kryzys, który Pinochet przełożył na konto innych. W latach 80. na skutek braku liberalizacji życia politycznego rozpoczęły się antyrządowe zamieszki i walki partyzanckie. ## Powrót do demokracji W 1988 roku odbył się plebiscyt, w którym wyborcy odmówili przedłużenia mandatu Pinocheta. W 1989 roku odbyły się wolne wybory prezydenckie, w których zwyciężył Patricio Aylwin. Pinochet przekazał władzę pokojowo, zachowując stanowisko głównodowodzącego armii do 1998 roku oraz fotel senatora. ## Aresztowanie i procesy W 1998 roku Pinochet został aresztowany w Londynie na żądanie hiszpańskiego sędziego Baltasara Garzóna w związku z zarzutami łamania praw człowieka. Po 16 miesiącach aresztu domowego zwolniono go na podstawie stwardnienia naczyń mózgowych. Po powrocie do Chile rozpoczęły się procesy o zbrodnie jego reżimu, oszustwa podatkowe i ukrywanie majątku za granicą. ## Śmierć Augusto Pinochet zmarł 10 grudnia 2006 roku na skutek obrzęku płuc i powikłań po ataku serca. W chwili śmierci cierpiał on na około 300 oskarżeń, w tym oszustwa podatkowe i łamanie praw człowieka. Jego pogrzeb miał charakter wojskowy, a ciało skremowano w "Parque del Mar". ## Ideologia i ocena rządów Ocena rządów Pinocheta skupia się w trzech wymiarach: gospodarczym (rozwoju gospodarczym opartym na zasadach neoliberalizmu), politycznym (sposobie zdobycia władzy i walki z przeciwnikami) oraz moralnym (odpowiedzialności za zbrodnie i oszustwa). Część konserwatywno-liberalnych polityków pozytywnie ocenia gospodarcze efekty rządów Pinocheta, podczas gdy środowiska lewicowe podkreślają odpowiedzialność za zbrodnie i masowe łamanie praw człowieka. ## Odznaczenia Pinochet otrzymał liczne odznaczenia, w tym Krzyż Wielki Krzyża Zasługi Wojskowej Hiszpanii (1973), Krzyż Wielki Orderu Maja za Zasługi Argentyki (1975) oraz inne odznaczenia z Gwatemali, Paragwaju i Ekwadoru. W 2023 roku kilka z tych odznaczeń zostało pozbawionych z powodu jego działań w czasie dyktatury.