Senat Rzeczypospolitej Polskiej – organ władzy ustawodawczej, druga izba (tradycyjnie określana jako izba wyższa) parlamentu Rzeczypospolitej Polskiej. Składa się ze 100 członków (senatorów) wybieranych w wyborach powszechnych, bezpośrednich i tajnych, w jednomandatowych okręgach wyborczych (okręgi wyborcze do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej), na czteroletnią kadencję, rozpoczynającą się i kończącą wraz z kadencją Sejmu (jeśli kadencja Sejmu zostanie skrócona, skróceniu ulega także kadencja Senatu). W przypadku wygaśnięcia mandatu Prezydent RP zarządza wybory uzupełniające. Bierne prawo wyborcze w wyborach do Senatu RP uzyskuje się w wieku 30 lat, a czynne – od 18. == Organy Senatu == Konstytucyjne organy Senatu to: Marszałek Komisje. Organy wprowadzone przez regulamin Senatu: Prezydium Senatu Konwent Seniorów. == Obecna kadencja Senatu == == Historia Senatu == === Senat w Królestwie Polskim === Senat RP wywodzi się z Rady królewskiej. W I Rzeczypospolitej, od schyłku XV wieku, był wyższą izbą Sejmu. W skład Senatu I Rzeczypospolitej wchodzili biskupi katoliccy, oraz pochodzący z nominacji królewskiej wyżsi urzędnicy państwowi (wiryliści). === Senat II Rzeczypospolitej === W II Rzeczypospolitej instytucja Senatu została (mimo sprzeciwów lewicy) przywrócona od roku 1921 w konstytucji marcowej; senatorowie byli wybierani w wyborach powszechnych – w sumie pięć razy aż do wybuchu wojny w 1939 r. Konstytucja kwietniowa z 1935 znacznie ograniczyła czynne prawo wyborcze do Senatu – przysługiwało ono niewiele ponad 100 tys. wyborców – oraz nadała Prezydentowi Rzeczypospolitej uprawnienia do mianowania jednej trzeciej senatorów. Senat spełniał rolę izby korygującej projekty ustaw uchwalonych wcześniej przez izbę niższą – Sejm. === Brak Senatu w PRL === W PRL, po II wojnie światowej, instytucja Senatu została zniesiona na podstawie wyników sfałszowanego referendum ludowego z 1946 r. Przez ponad 40 lat Sejm był jedyną izbą polskiego parlamentu, aż do wyborów, które odbyły się 4 czerwca 1989 r. Wybrano wówczas Senat I kadencji, głosowanie zakończyło się ogromnym sukcesem „Solidarności”, udało jej się wprowadzić aż 99 przedstawicieli do izby. Senat powstał na podstawie umów okrągłostołowych; ustalono, iż w każdym z województw wybieranych będzie po 2 senatorów (oprócz warszawskiego i katowickiego, w których wybierano po 3). === Przywrócenie Senatu === Po przywróceniu Senatu w 1989 r., miejscem jego posiedzeń do maja 1991 r. była Sala Kolumnowa w Sejmie. Obecnie obrady odbywają się w sali posiedzeń w budynku Senatu mieszczącym się w kompleksie parlamentarnym tuż obok budynku Sejmu. Uchwałą z 18 grudnia 2013 Senat RP zdecydował o ustanowieniu roku 2014 Rokiem Odrodzenia Senatu. ==== Kadencje Senatu w III RP ==== Kadencje Senatu w III RP == Uprawnienia Senatu == Do kompetencji Senatu należy: zatwierdzanie ustaw uchwalanych przez Sejm prawo inicjatywy ustawodawczej wyrażanie zgody na zarządzenie przez Prezydenta referendum ogólnokrajowego wyrażanie zgody na powołanie przez Sejm: Prezesa Najwyższej Izby Kontroli Rzecznika Praw Obywatelskich Rzecznika Praw Dziecka Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej członków Rady Fiskalnej podejmowanie uchwał w sprawie przyjęcia lub odrzucenia sprawozdania: Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji Trybunału Konstytucyjnego Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego Rzecznika Praw Obywatelskich Rzecznika Praw Dziecka Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej prawo do wystąpienia z wnioskiem do Marszałka Sejmu o przeprowadzenie referendum zatwierdzającego, w przypadku określonym w art. 235 ust. 6 Konstytucji powoływanie 2 senatorów wchodzących w skład Krajowej Rady Sądownictwa powoływanie 2 członków Kolegium Instytutu Pamięci Narodowej powoływanie 3 członków Rady Polityki Pieniężnej powoływanie 1 członka Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji powoływanie 1 członka Państwowej Komisji do spraw wyjaśniania przypadków czynności skierowanych przeciwko wolności seksualnej i obyczajności wobec małoletniego poniżej lat 15 wraz z Sejmem uchwala ustawę o wyrażeniu zgody na ratyfikację umowy międzynarodowej przekazującej niektóre kompetencje Rzeczypospolitej organizacji międzynarodowej (2/3 głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów) wraz z Sejmem uchwala zmiany w Konstytucji RP bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej połowy ustawowej liczby senatorów (art. 235 Konstytucji) możliwość występowania do Trybunału Konstytucyjnego z wnioskami w sprawach dotyczących zgodności prawa z ustawą. wybór ławników Sądu Najwyższego. poprzez Komisję Spraw Emigracji i Łączności z Polakami za Granicą sprawuje opiekę nad Polonią i dystrybuuje środki dla organizacji polonijnych. W 2020 na podstawie ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 Senat utracił kompetencje do wyrażania zgody na powołanie i odwołanie Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej. == Zobacz też == Parlament Rzeczypospolitej Polskiej Sejm Rzeczypospolitej Polskiej Okręgi wyborcze do Senatu Rzeczypospolitej Polskiej == Inne informacje == Od stycznia 2014 internetowa transmisja z posiedzeń plenarnych Senatu jest uzupełniana tłumaczeniem na język migowy. Polski parlament (w 2012 takie rozwiązanie wdrożył Sejm) jest jednym z pierwszych parlamentów w Europie, które umożliwiły osobom niesłyszącym bieżące zapoznawanie się z przebiegiem swoich obrad. == Przypisy == == Linki zewnętrzne == Strona oficjalna Senatu RP Magdalena Narożna, Robert Stawicki (oprac.): Senat w tradycji i praktyce ustrojowej Rzeczypospolitej. Materiały z konferencji w Senacie RP 11 grudnia 2012. [w:] Kancelaria Senatu [on-line]. senat.gov.pl, 2013. [dostęp 2013-07-02]. Witryna edukacyjna Senatu.