Rozejm izraelsko-jordański – traktat rozejmowy podpisany przez Izrael i Transjordanią w dniu 3 kwietnia 1949 na greckiej wyspie Rodos. Zawarcie umowy oficjalnie kończyło działania wojenne I wojny izraelsko-arabskiej na froncie centralnym i ustanawiało linię demarkacyjną pomiędzy wojskami izraelskimi i jordańskimi. == Historia == Przyjęta w dniu 29 listopada 1947 Rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nr 181 decydowała o podziale Palestyny na dwa państwa: żydowskie i arabskie. Przywódcy społeczności arabskiej odrzucili plan podziału i rozpoczęli wojnę domową w Mandacie Palestyny (1947–1948). W maju 1948, w działania wojenne zaangażowały się sąsiednie państwa arabskie, rozpoczynając I wojnę izraelsko-arabską. Walki na froncie centralnym koncentrowały się wokół Jerozolimy i linii komunikacyjnych prowadzących z wybrzeża do Jerozolimy. Najcięższe walki toczono w obszarze Latrun, który był mocno broniony przez jordański Legion Arabski. Przedłużające się walki stawiały Jordańczyków w trudnej sytuacji, ponieważ ich wojska były pozbawione regularnego zaopatrzenia i miały bardzo ograniczone zapasy amunicji. Wielka Brytania, będący sojusznikiem Transjordanii, obawiała się porażki Legionu Arabskiego i usilnie dążyła do jak najszybszego zakończenia walk na froncie centralnym. Pierwsze poufne rozmowy izraelsko-jordańskie zainicjowano 3 sierpnia 1948 w Paryżu. Przez następne tygodnie na froncie centralnym nie dochodziło do żadnych starć zbrojnych, a obie strony poszukiwały trwałego rozwiązania konfliktu. Między innymi doszło do spotkania w Londynie jordańskiego posła z izraelskim wysłannikiem Eljahu Sassonem. Następnie, król Abdullah przekazał za pośrednictwem Stanów Zjednoczonych list, zapewniający o wstrzymaniu akcji zaczepnych przez Legion Arabski. Następnie, w dniu 30 listopada 1948 doszło do podpisania porozumienia o trwałym rozejmie pomiędzy komendantami wszystkich sił w Jerozolimie. Dzięki zawartemu układowi utworzono specjalną linię telefoniczną pomiędzy dowództwami, dzięki któremu stało się możliwe szybkie rozwiązywanie problemów i łagodzenie skutków nieporozumień lub incydentów. Dalszą konsekwencją porozumienia była wymiana jeńców wojennych. Izraelczycy uwolnili kilkudziesięciu jeńców jordańskich, w zamian wolność uzyskało 670 jeńców żydowskich (połowa wszystkich więźniów). Dalsze rozmowy stopniowo ewoluowały w kierunku uzyskania trwałego porozumienia. W dniu 4 marca 1949 rozpoczęły się tajne rozmowy izraelsko-jordańskie na greckiej wyspie Rodos. Szefem izraelskiej delegacji był Reuwen Sziloah. Towarzyszyli mu generał Mosze Dajan i Dan Lehner, oraz konsultant Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Szefem jordańskiej delegacji był pułkownik Ahmad Sidqi al-Jundi, któremu towarzyszyło trzech wysokich oficerów i radca prawny. We wszystkich rozmowach uczestniczył Mediator Narodów Zjednoczonych w Palestynie, Ralph Bunche. W trakcie rozmów, podjęto starania o rozpoczęcie osobnych negocjacji z Irakiem, spotkały się one jednak ze zdecydowaną odmową. W marcu Irakijczycy zapowiedzieli wycofanie swojego korpusu ekspedycyjnego z Palestyny. Jego pozycje miały obsadzić siły jordańskiego Legionu Arabskiego, powstało jednak w tej sprawie zamieszanie i izraelskie dowództwo planowało wykorzystać to na swoją korzyść. Przygotowano plan operacji Szin-Taw-Szin, podczas której trzy izraelskie brygady miały zająć opuszczone przez Irakijczyków pozycje w Wadi Ara. Operacja miała rozpocząć się 12 marca 1949, została jednak odwołana, ponieważ Jordańczycy zgodzili się pójść na znaczne ustępstwa w rozmowach prowadzonych na wyspie Rodos. 23 marca zawarto tajne porozumienie w sprawie Wadi Ara, które włączono później do umowy o rozejmie. W dniu 3 kwietnia 1949 nastąpiło podpisanie rozejmu izraelsko-jordańskiego. == Tekst umowy == Preambuła Strony niniejszej Umowy, w odpowiedzi na Rezolucję Rady Bezpieczeństwa z dnia 16 listopada 1948 wzywającą ich, jako kolejny środek zgodnie z Artykułem 40 Karty Narodów Zjednoczonych w celu ułatwienia przejścia od obecnego rozejmu do trwałego pokoju w Palestynie, wynegocjowały Rozejm; podjęły decyzję o rozpoczęciu negocjacji pod Przewodnictwem Narodów Zjednoczonych koncentrując się nad wdrożeniem rezolucji Rady Bezpieczeństwa ONZ z 16 listopada 1948; i po wyznaczeniu przedstawicieli uprawnionych do negocjacji i zawarcia Porozumienia o Rozejmie; Prawomocni przedstawiciele, posiadający władzę powierzoną im przez swoje Rządy, zgodzili się na następujące postanowienia: Artykuł I W celu wspierania powrotu do trwałego pokoju w Palestynie i uznania znaczenia wzajemnych zapewnień dotyczących przyszłych operacji wojskowych Stron, następujące zatwierdzone zasady będą w pełni przestrzegane przez obie Strony podczas Rozejmu: Nakaz Rady Bezpieczeństwa aby unikać siły militarnej przy rozwiązywaniu kwestii Palestyny będzie odtąd skrupulatnie przestrzegany przez obie Strony. Strony zobowiązują się nie podejmować żadnych planowanych agresywnych działań przez lądowe siły zbrojne, morskie lub powietrzne, które zagrażałyby ludziom lub innym siłom zbrojnym; przy założeniu, że użycie terminu „planowanych” w tym kontekście nie odnosi się do normalnego planowania sztabowego jako ogólnej praktyki organizacji wojskowych. W pełni będzie przestrzegano prawo do bezpieczeństwa i wolności od strachu przed atakiem innych sił zbrojnych każdej ze Stron. Ustanowienie rozejmu między siłami zbrojnymi obu Stron jest uznane jako niezbędny krok w kierunku zakończenia konfliktu zbrojnego i przywrócenia pokoju w Palestynie. Artykuł II W celu realizacji rezolucji Rady Bezpieczeństwa z 16 listopada 1948, następujące zasady i cele zostają potwierdzone: Zostaje uznana zasada Rady Bezpieczeństwa, że podczas rozejmu nie mogą być odniesione żadne korzyści militarne lub polityczne; Uznano także, że żaden przepis niniejszej Umowy nie narusza praw, roszczeń i stanowisk żadnej ze Stron do czasu ostatecznego pokojowego rozwiązania kwestii Palestyny. Postanowienia niniejszego porozumienia dotyczą wyłącznie kwestii militarnych. Artykuł III Na podstawie powyższych zasad i rezolucji Rady Bezpieczeństwa z 16 listopada 1948, niniejszym zostaje ustanowiony rozejm między siłami zbrojnymi – lądowymi, morskimi i powietrznymi – obu Stron. Żadne elementy lądowych, morskich lub powietrznych sił zbrojnych lub sił paramilitarnych jednej ze Stron, w tym siły nieregularne, nie będą prowadzić żadnych działań militarnych lub działań wrogich przeciwko siłom zbrojnym lub paramilitarnym drugiej Strony, lub wobec ludności cywilnej na terytorium pozostającym pod kontrolą tej Strony; nie przekroczą Linii Demarkacyjnych Rozejmu określonych w Artykułach V i VI niniejszej Umowy; i nie naruszą przestrzeni powietrznej drugiej Strony. Żaden akt wojenny lub akt wrogości nie zostanie przeprowadzony z terytorium kontrolowanego przez jedną ze Stron niniejszej Umowy w stosunku do drugiej Strony. Artykuł IV Linie wyznaczone w Artykułach V i VI niniejszej Umowy uznaje się jako Linie Demarkacyjne Rozejmu, wyznacza się je zgodnie z celem i zamiarem rezolucji Rady Bezpieczeństwa z 16 listopada 1948. Podstawowym celem Linii Demarkacyjnej Rozejmu jest wyznaczenie linii, za którą siły zbrojne poszczególnych Stron nie mogą być przesunięte. Prawa i regulaminy sił zbrojnych Stron, które zakazują cywilom przekraczania linii walk lub wkraczania w obszar pomiędzy liniami, pozostają w mocy po podpisaniu niniejszej Umowy, z uwzględnieniem Linii Demarkacyjnych Rozejmu określonych w Artykułach V i VI. Artykuł V Linie Demarkacyjne Rozejmu we wszystkich sektorach z wyjątkiem irackiego, będą oznaczone na mapach w Aneksie I do niniejszej Umowy, i określa się je następująco: W sektorze Kh Deir Arab (MR 1510/74) do północnego końca linii zdefiniowanej 30 listopada 1948 w porozumieniu o zawieszeniu broni w obszarze Jerozolimy, linie zawieszenia broni zostają uznane przez Organizację Nadzorującą Rozejm Narodów Zjednoczonych za Linie Demarkacyjne Rozejmu; W sektorze Jerozolimy, Linie Demarkacyjne Rozejmu odpowiadają liniom zdefiniowanym 30 listopada 1948 w porozumieniu o zawieszeniu broni w obszarze Jerozolimy; W sektorze Hebron-Morze Martwe Linia Demarkacyjna Rozejmu zostaje wyznaczona na mapie 1 i oznaczona B w Aneksie I do niniejszej Umowy; W sektorze od punktu nad Morzem Martwym (MR 1925-0958) na najdalej na południe wysuniętego miejsca Palestyny, Linię Demarkacyjną Rozejmu określają istniejące stanowiska wojskowe opisane w marcu 1949 przez obserwatorów Narodów Zjednoczonych, biegną z północy na południe i są oznaczone na mapie 1 w Aneksie I niniejszej Umowy. Artykuł VI Uzgodniono, że siły Haszymidzkiego Królestwa Jordanii zastąpią siły Iraku w sektorze obecnie zajmowanym przez te siły, intencją Rządu Iraku przekazaną 20 marca przez Ministra Spraw Zagranicznych Iraku Mediatorowi, jest upoważnienie delegacji Haszymidzkiego Królestwa Jordanii do negocjacji spraw sił irackich i zapewnienie, że siły te zostaną wycofane. Linia Demarkacyjna Rozejmu dla sektora obecnie zajmowanego przez siły Iraku, będzie wyznaczona na mapie 1 w Aneksie I niniejszej Umowy. Linia Demarkacyjna Rozejmu przewidziana w paragrafie 2 niniejszego artykułu będzie przebiegać przez następujące odcinki, w których mogą być utrzymane istniejące linie wojskowe: W obszarze na zachód od drogi z Baki do Dżaldżulji, a stamtąd na wschód od Kafr Kasim: w ciągu pięciu tygodni od dnia, w którym niniejsza Umowa Rozejmu została podpisana; W obszarze Wadi Ara na północ od linii z Baki do Zubeiby: w ciągu siedmiu tygodni od dnia, w którym Umowa Rozejmu została podpisana; We wszystkich innych rejonach Irackiego sektora: w ciągu piętnastu tygodni od dnia, w którym Umowa Rozejmu została podpisana. Linia Demarkacyjna Rozejmu w sektorze Hebron-Morze Martwe, o której mowa w paragrafie (c) Artykułu V niniejszej Umowy i oznaczenie B na mapie 1 w Aneksie I, wiąże się z dużą zmianą istniejącej linii wojskowej na rzecz sił Haszymidzkiego Królestwa Jordanii, jest przeznaczona dla wyrównania zmian w istniejącej linii wojskowej w sektorze Iraku określonej w paragrafie 3 niniejszego ar