Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów (UOKiK) – polski urząd antymonopolowy obsługujący Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, który jest centralnym organem administracji rządowej, działający na podstawie ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów. Organizację Urzędu określa statut nadany w drodze zarządzenia przez Prezesa Rady Ministrów. Zgodnie z przepisami transakcja podlega zgłoszeniu do urzędu antymonopolowego, jeżeli biorą w niej udział przedsiębiorcy, których łączny obrót w roku poprzedzającym przekroczył 1 mld euro na świecie lub 50 mln euro w Polsce. == Historia == Pierwszym organem antymonopolowym w rodzącej się polskiej gospodarce wolnorynkowej był minister finansów, który swoje działania w zakresie ochrony krajowego rynku oraz jego uczestników przed praktykami monopolistycznymi jednostek gospodarczych realizował, korzystając z przyznanych mu kompetencji przez ustawę z 28 stycznia 1987 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym w gospodarce narodowej. W celu zapewnienia rozwoju konkurencji, ochrony podmiotów gospodarczych narażonych na stosowanie praktyk monopolistycznych oraz ochrony interesów konsumentów, ustawą z dnia 24 lutego 1990 r. o przeciwdziałaniu praktykom monopolistycznym powołano Urząd Antymonopolowy, jako centralny organ administracji państwowej w sprawach przeciwdziałania praktykom monopolistycznym, podległy Radzie Ministrów. Uchylona została poprzednia ustawa, tym samym minister finansów utracił kompetencje organu antymonopolowego na rzecz Urzędu Antymonopolowego. W 1996 nastąpiła zmiana nazwy Urzędu na Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. Obecnie funkcję organu antymonopolowego pełni Prezes Urzędu. == Organizacja == === Prezes Urzędu === Prezes Urzędu jest centralnym organem administracji rządowej właściwym w sprawach ochrony konkurencji i konsumentów. Prezes Rady Ministrów sprawuje nadzór nad działalnością Prezesa Urzędu. Prezes Urzędu jest: organem wykonującym zadania nałożone na władze państw członkowskich Unii Europejskiej na podstawie art. 84 i art. 85 Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską. W szczególności Prezes Urzędu jest właściwym organem ochrony konkurencji w rozumieniu art. 35 rozporządzenia nr 1/2003/WE, jednolitym urzędem łącznikowym w rozumieniu przepisów rozporządzenia nr 2006/2004/WE oraz, w zakresie swoich ustawowych kompetencji, jest właściwym organem, o którym mowa w art. 4 ust. 1 rozporządzenia nr 2006/2004/WE. Prezes Rady Ministrów powołuje i odwołuje Prezesa Urzędu spośród osób wyłonionych w drodze otwartego i konkurencyjnego naboru. Odwołany Prezes Urzędu pełni obowiązki do dnia powołania jego następcy. ==== Lista Prezesów Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ==== Anna Fornalczyk (1990–1995) Andrzej Sopoćko (1995–1997) Tadeusz Aziewicz (1998–2001) Cezary Banasiński (2001–2007) Marek Niechciał (od 4 kwietnia 2007 do 4 czerwca 2008) Małgorzata Krasnodębska-Tomkiel (od 4 czerwca 2008 do 10 lutego 2014) Adam Jasser (od 18 marca 2014 do 21 stycznia 2016) Marek Niechciał (od 12 maja 2016 do 23 grudnia 2019) Tomasz Chróstny (od 27 stycznia 2020) ==== Kierownictwo ==== Tomasz Chróstny – prezes od 27 stycznia 2020 Daniel Mańkowski – wiceprezes od listopada 2023 === Jednostki organizacyjne === W skład Urzędu wchodzą komórki organizacyjne Centrali Urzędu: Biuro Prezesa Biuro Kadr, Szkolenia i Organizacji Biuro Finansowe Biuro Administracyjne Biuro Współpracy Międzynarodowej Biuro Informatyki i Ochrony Biuro Analiz Sygnałów Konsumenckich Biuro Analiz Dowodowych Departament Komunikacji Departament Prawny Departament Analiz Rynku Departament Ochrony Konkurencji Departament Kontroli Koncentracji Departament Monitorowania Pomocy Publicznej Departament Przewagi Kontraktowej Departament Ochrony Zbiorowych Interesów Konsumentów Departament Nadzoru Rynku Departament Inspekcji Handlowej Departament Laboratoriów Departament Postępowań w Sprawach Zatorów Płatniczych Departament Wsparcia Postępowań w Sprawach Zatorów Płatniczych Departament Rozwoju Analiz, a także delegatury Urzędu (w Bydgoszczy, Gdańsku, Katowicach, Krakowie, Lublinie, Łodzi, Poznaniu i Wrocławiu) i laboratoria nadzorowane przez Prezesa Urzędu. == Finansowanie z budżetu państwa == Wydatki i dochody urzędu są realizowane w części 53 budżetu państwa − Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów. == Działalność == Dla potrzeb konsumentów szukających bezpłatnej porady w 2012 r. Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów uruchomił na stronie serwisu internetowego UOKiK centrum elektronicznych porad. UOKiK prowadzi rejestr, który gromadzi niezgodne z prawem postanowienia umów, tak zwane klauzule niedozwolone (abuzywne). UOKiK prowadzi działalność edukacyjną. Od 2008 r. organizowany jest konkurs na najlepszą pracę magisterską. Pierwsze dwie edycje poświęcone były ochronie konkurencji, a w 2011 r. poszerzono tematykę o ochronę konsumentów. Od 2015 r. wybierane są również najlepsze prace doktorskie. == Krytyka działań UOKiK == Jego decyzje krytykowane były m.in. przez związki zawodowe działające w spółce Baterpol za zakaz przejęcia przedsiębiorstwa Orzeł Biały. Słuszność tej decyzji została potwierdzona przez sąd. Zezwolił na połączenie satelitarnych platform cyfrowych n i Cyfra+ w nc+, mimo że stwierdził, że „na obszarach nieobjętych działalnością sieci kablowych operatorzy platform satelitarnych konkurują wyłącznie między sobą”, a z sieci kablowych korzysta 4,6 mln gospodarstw domowych z 13,5 mln w Polsce. == Zobacz też == Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów == Przypisy == == Linki zewnętrzne == Oficjalna strona Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2025 r. poz. 1714) Zarządzenie nr 272 Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 grudnia 2019 r. w sprawie nadania statutu Urzędowi Ochrony Konkurencji i Konsumentów (M.P. z 2025 r. poz. 362)